Adresa
:
[go:
nahoru
,
domu
]
Pumunta sa nilalaman
Pangunahing pagpipilian
Pangunahing pagpipilian
ilipat sa gilid
itago
Maglibot
Unang pahina
Mga nilalaman
Napiling nilalaman
Alinmang artikulo
Patungkol sa Wikipedia
Mga kaganapan
Donasyon
Pakikihalubilo
Pamayanan
Kapihan
Mga huling binago
Makipag-ugnayan
Tulong
Hanapin
Hanapin
Itsura
Gumawa ng account
Mag-login
Mga pansariling kagamitan
Mag-ambag
Gumawa ng account
Mag-login
Mga pahina para sa naka-logout na mga patnugot o editor
alamin pa
Usapan
Binabago ang
Talaan ng mga haring Sumeryo
(seksiyon)
Magdagdag ng wika
Artikulo
Usapan
Tagalog
Basahin
Baguhin
Baguhin ang wikitext
Tingnan ang kasaysayan
Mga kagamitan
Mga kagamitan
ilipat sa gilid
itago
Mga aksyon
Basahin
Baguhin
Baguhin ang wikitext
Tingnan ang kasaysayan
Pangkalahatan
Mga nakaturo rito
Kaugnay na pagbabago
Mag-upload ng file
Natatanging pahina
Impormasyon ng pahina
Kumuha ng pinaikling URL
I-download ang QR code
Item na Wikidata
Sa iba pang proyekto
Itsura
ilipat sa gilid
itago
Babala
: Hindi ka naka-login. Ang iyong IP address ay maitatala sa kasaysayan ng pagbabago ng pahinang ito.
Pagtingin ng panlaban spam.
HUWAG
punuan ito!
==Mga pinunong antedelubyano (bago ang baha)== Ang mga sumusunod na paghahari ay sinusukat sa mga unit numerikal na Sumerya na ''sar'' (mga unit ng 3600), ''ner'' (mga unit ng 600) at mga ''soss'' (mga unit ng 60).<ref>[http://cdli.ucla.edu/pubs/cdlj/2009/cdlj2009_001.html] Christine Proust, Numerical and Metrological Graphemes: From Cuneiform to Transliteration, Cuneiform Digital Library Journal, 2009, ISSN 1540-8779</ref> {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !! Tagal ng paghahari !! Tinatayang mga petsa !! Mga komento |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos na ang paghahari ay bumaba mula sa langit, ang paghahari ay nasa [[Eridu]]. Sa Eridug, si [[Alulim]] ay naging hari at naghari sa loob ng 28800 mga taon."'' |- | [[Alulim]] || || 8 sars (28,800 taon) || Sa pagitan ng ika-35 at ika-30 siglo BCE || |- | [[Alalngar]] || || 10 sars (36,000 taon) || || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang [[Eridug]] ay bumagsak at ang paghahari ay dinala sa [[Bad-tibira]]."'' |- | [[En-men-lu-ana]] || || 12 sars (43,200 taon) || || |- | [[En-men-gal-ana]] || || 8 sars (28,800 taon) || || |- | [[Dumuzid, the Shepherd]] || ''"the shepherd"'' || 10 sars (36,000 taon) || || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang [[Bad-tibira]] ay bumagsak at ang paghahari ay dinala sa [[Larsa|Larag]]."'' |- | [[En-sipad-zid-ana]] || || 8 sars (28,800 taon) || || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos ang [[Larag]] ay bumagsak at ang paghahari ay dinala sa [[Sippar|Zimbir]]."'' |- | [[En-men-dur-ana]] || || 5 sars and 5 ners (21,000 taon) || || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos ang [[Zimbir]] ay bumagsak at ang paghahari ay dinala sa[[Shuruppak|Shuruppag]]."'' |- | [[Ubara-Tutu]] || || 5 sars and 1 ner (18,600 taon) || || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang [[Ziusudra|isang baha]] ay tumabon."'' ::Ang mga paghuhukay sa [[Iraq]] ay naghayag ng ebidensiya ng isang lokalisadong pagbaha sa [[Shuruppak]] (modernong [[Tell Fara]], [[Iraq]]) at iba pang mga siyudad ng [[Sumerya]]. Ang isang patong ng mga sedimentong pang-ilog na [[radiocarbon dating|pinetsahan ng radyokarbon]] sa ca. 2900 BCE ay gumambala sa pagtuloy ng pagtira na lumawig hanggang sa hilaga ng siyudad ng [[Kish (Sumer)|Kish]]. Ang mga palayok na [[polikroma]] mula sa [[panahong Jemdet Nasr]] (3000 BCE hanggang 2900 BCE) ay natuklasan sa agarang ilalim ng stratum ng baha sa Shuruppak<ref>Harriet Crawford, Sumer and the Sumerians, Cambridge University Press, 2004, ISBN 978-0-521-53338-6</ref> Ayon sa resensiyong WB-62 ng ''talaan ng mga haring Sumeryo''', si [[Ziusudra]] ng [[Shuruppak]] ang huling hari ng [[Sumerya]] bago ang baha. |} ===Unang Dinastiya ng Kish=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !! Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos na tumabon ang baha at ang paghahari ay bumaba mula sa langit, ang paghahari ay nasa [[Kish (Sumer)|Kish]]."'' |- | [[Jushur]] || || 1200 taon || ang historisidad ay hindi matiyak|| ang mga pangalan bago ang Etana ay hindi lumilitaw sa anumang iba pang sanggunian |- | [[Kullassina-bel]] || || 960 taon || || |- | [[Nangishlishma]] || || 670 taon || || |- | [[En-tarah-ana]] || || 420 taon || || |- | [[Babum]] || || 300 taon || || |- | [[Puannum]] || || 840 taon || || |- | [[Kalibum]] || || 960 taon || || |- | [[Kalumum]] || || 840 taon || || |- | [[Zuqaqip]] || || 900 taon || || |- | [[Atab]] (or [[A-ba]]) || || 600 taon || || |- | [[Mashda]] || ''"ang anak ni Atab"'' || 840 taon || || |- | [[Arwium]] || ''"ang anak ni Mashda"'' || 720 taon || || |- | [[Etana]] || ''"ang pastol na umakyat sa langit at pinag-isa ang lahat ng mga bansang dayuhan"'' ||1500 taon|| || |- | [[Balih]] || ''"ang anak ni Etana"'' || 400 taon || || |- | [[En-me-nuna]] || || 660 taon || || |- | [[Melem-Kish]] || ''"ang anak ni En-me-nuna"'' || 900 taon || || |- | [[Barsal-nuna]] || (''"ang anak ni En-me-nuna"'')* || 1200 taon || || |- | [[Zamug]] || ''"ang anak ni Barsal-nuna"'' || 140 taon || || |- | [[Tizqar]] || ''"ang anak ni Zamug"'' || 305 taon || || |- | [[Ilku]] || || 900 taon || || |- | [[Iltasadum]] || || 1200 taon || || |- | [[En-me-barage-si]] || ''"na gumawa sa lupain ng [[Elam]] na sumuko"'' || 900 taon || ca. 2600 BCE || ang pinaka-maagang Pinuno sa talaan ng haring Sumeryo na independiyenteng nakumpirma ng ebidensiyang [[epigrapikal]] |- | [[Aga ng Kish]] || ''"ang anak ni En-me-barage-si"'' || 625 taon || ca. 2600 BCE || kontemporaryo ni [[Gilgamehs]] ng [[Uruk]] ayon sa [[Epiko ni Gilgamesh]][http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.1#] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161009114709/http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.1 |date=2016-10-09 }} GilgameΕ‘ and Aga Translation at ETCSL |- | colspan="5" | :''"At pagkatapos, ang Kish ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[E-ana]]."'' |} ===Unang Dinastiya ng Uruk=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | [[Mesh-ki-ang-gasher]] of [[E-ana]] || ''"ang anak ni Utu"'' || 324 taon || ca. ika-27 siglo BCE || |- | colspan="5" | :''"Si Mesh-ki-ang-gasher ay pumasok sa dagat at naglaho."'' |- | [[Enmerkar]] || ''"ang anak ni Mesh-ki-ang-gasher, the king of Unug, who built [[Unug]] (Uruk)"'' || 420 taon || || |- | [[Lugalbanda]] || ''"the shepherd"'' || 1200 taon || || |- | [[Dumuzid, the Fisherman|Dumuzid]] (Dumuzi) || ''"ang mangingisda na ang siyudad ay [[Kuara (Sumer)|Kuara]]."''<br /> (''"He captured [[En-me-barage-si]] single-handed."'')* || 100 taon || ca. 2600 BCE || |- | [[Gilgamesh]] || ''"na ang ama ay isang phantom (?), ang panginoon ng Kulaba"'' || 126 taon || ca. 2600 BCE || kontemporaryo ni [[Aga (King of Sumer)|Aga]] ng [[Kish (Sumer)|Kish]], according to the [[Epic of Gilgamesh]]<ref name="Ox.ac.uk">[http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.1#] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161009114709/http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.1 |date=2016-10-09 }} GilgameΕ‘ and Aga Translation at ETCSL</ref> |- | [[Ur-Nungal]] || ''"ang anak ni Gilgamesh"'' || 30 taon || || |- | [[Udul-kalama]] || ''"ang anak ni Ur-Nungal"'' || 15 taon || || |- | [[La-ba'shum]] || || 9 taon || || |- | [[En-nun-tarah-ana]] || || 8 taon || || |- | Mesh-he ||''"ang panday"'' || 36 taon || || |- | Melem-ana || || 6 taon || || |- | Lugal-kitun || || 36 taon || || |- | colspan="5" | :''"At pagkatapos, ang Unug ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Ur]]im (Ur)."'' |} ===Unang Dinastiya ng Ur=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | [[Mesh-Ane-pada]] || || 80 taon || ca.ika-26 siglo BCE || |- | Mesh-ki-ang-Nanna || ''"ang anak ni Mesh-Ane-pada"'' || 36 taon || || |- | [[Elulu]] || || 25 taon || || |- | [[Balulu]] || || 36 taon || || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Urim ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Awan dynasty|Awan]]."'' |} ===Dinastiya ng Awan=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | Tatlong hari ng [[Awan]] || || 356 taon || ca. ika-26 siglo BCE || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Awan ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Kish (Sumer)|Kish]]."'' |} ===Ikalawang Dinastiya ng Kish=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | Susuda || ''"the fuller"'' || 201 taon || ca. ika-26 siglo BCE || |- | Dadasig || || 81 taon || || |- | Mamagal || ''"the boatman"'' || 360 taon || || |- | Kalbum || ''"ang anak ni Mamagal"'' || 195 taon || || |- | Tuge || || 360 taon || || |- | Men-nuna || ''"ang anak ni Tuge"'' || 180 taon || || |- | ({{Not a typo|Enbi}}-Ishtar) || || 290 taon || || |- | Lugalngu || || 360 taon || || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Kish ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Hamazi]]."'' |} Ang '''Unang Dinastiya ng [[Lagash]]''' (ca. 2500 BCE β ca. 2271 BCE) ay hindi binanggit sa Talaan ng Haring Sumeryo ngunit mahusay na alam mula sa mga inskripsiyon ===Dinastiya ng Hamazi=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | Hadanish || || 360 taon || ca. 2500 BCE || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Hamazi ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Unug]] (Uruk)."'' |} ===Ikalawang Dinastiya ng Uruk=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | [[En-shag-kush-ana]] || || 60 taon || ca. ika-25 siglo BCE|| sinasabing sumakop sa mga bahagi ng [[Sumerya]] pagkatapos, ang [[Eannatum]] ng [[Lagash]] ay nag-angkin na kumontrol sa Sumerya, Kish at lahat ng Mesopotamia |- | Lugal-kinishe-dudu or Lugal-ure || || 120 taon || ||kontemporaryo ng [[Entemena]] ng [[Lagash]] |- | Argandea || || 7 taon || || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Unug ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Ur]]im (Ur)."'' |} ===Ikalawang Dinastiya ng Ur=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | Nanni || || 120 taon || ca. ika-25 siglo BCE || |- | Mesh-ki-ang-Nanna II || ''"ang anak ni Nanni"'' || 48 taon || || |- | (?) || || 2 taon || || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Urim ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Adab (city)|Adab]]."'' |} ===Dinastiya ng Adab=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | [[Lugal-Ane-mundu]] || || 90 taon ||ca. ika-25 siglo BCE || sinasabing sumakop sa lahat ng Mesopotamia mula sa [[Golpong Persiko]] '' (Persian Gulf)'' hanggang sa [[mga kabundukang Zagros]] at [[Elam]] |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Adab ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Mari, Syria|Mari]]."'' |} ===Dinastiya ng Mari=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | Anbu || || 30 taon ||ca. 25th century BC || |- | Anba || ''"ang anak ni Anbu"'' || 17 taon || || |- | Bazi || ''"the leatherworker"'' || 30 taon || || |- | Zizi of Mari || ''"the fuller"'' || 20 taon || || |- | Limer || ''"the 'gudug' priest"'' || 30 taon || || |- | Sharrum-iter || || 9 taon || || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Mari ay natalo at ang pahahari ay dinala sa[[Kish (Sumer)|Kish]]."'' |} ===Ikatlong Dinastiya ng Kish=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | [[Kug-Bau]] (Kubaba) || ''"ang babaeng tagapagingat ng taberna na nagpatibay ng mga pundasyon ng Kish"'' || 100 taon || ca. ika-25 siglo BCE|| ang tanging alam na babae sa talaan ng Haring Sumeryo; sinasabing nagkamit ng kalayaan mula sa [[En-anna-tum I]] ng [[Lagash]] at [[En-shag-kush-ana]] ng [[Uruk]]; kontemporaryo ng Puzur-Nirah ng [[Akshak]] ayon sa kalaunang ''[http://books.google.com/books?id=1i5b6STWnroC&printsec=frontcover&dq=Puzur-Nirah+Ku-baba&source=gbs_summary_r&cad=0#PPA267,M1 Chronicle of the Γ-sagila]'' |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Kish ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Akshak]]."'' |} ===Dinastiya ng Akshak=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | Unzi || || 30 taon || ca. ika-25 hanggang ika-24 siglo BCE || |- | Undalulu || || 6 taon || || |- | Urur || || 6 taon || || |- | Puzur-Nirah || || 20 taon || ||kontemporaryo ni [[Kug-Bau]] ng [[Kish (Sumer)|Kish]], ayon sa kalaunang ''[http://books.google.com/books?id=1i5b6STWnroC&printsec=frontcover&dq=Puzur-Nirah+Ku-baba&source=gbs_summary_r&cad=0#PPA267,M1 Chronicle of Γ-sagila]'' |- | Ishu-Il || || 24 taon || || |- | Shu-Suen of Akshak || ''"ang anak ni Ishu-Il"'' || 7 taon || || |- | colspan="5" | :''"Pagktapos ang Ashak ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Kish (Sumer)|Kish]]."'' |} ===Ikaapat na Dinastiya ng Kish=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | Puzur-Suen || ''"ang anak ni [[Kug-Bau]]"'' || 25 taon || ca. ika-24 hanggang ika-23 siglo BCE || |- | [[Ur-Zababa]] || ''"ang anak ni Puzur-Suen"'' || 400 (6?) taon || ca. 2300 BCE || ayon sa talaan ng haring Sumeryo, si [[Sargon ng Akkad]] ang kanyang tagapagdala ng tasa |- | Zimudar || || 30 taon || || |- | Usi-watar || ''"ang anak ni Zimudar"'' || 7 taon || || |- | Eshtar-muti || || 11 taon || || |- | Ishme-Shamash || || 11 taon || || |- | (Shu-ilishu)* || || (15 taon)* || || |- | Nanniya || ''"ang maghihiayas"'' || 7 taon || ca. 2303β2296 BCE (maiklia) || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Kish ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Unug]] (Uruk)."'' |} ===Ikatlong Dinastiya ng Uruk=== <!-- [[File:Umma2350.PNG|thumb|right|180px|[[Lugal-zage-si]]'s [[Uruk]]]] --> {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | [[Lugal-zage-si]] || || 25 taon || ca. 2296β2271 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || sinasabing tumalo kay [[Urukagina]] ng [[Lagash]] gayundin sa [[Kish (Sumer)|Kish]] at iba pang mga siyudad ng Sumerya na lumikha ng isang nagkakaisang kaharian. Siya ay pinatalsik naman sa kapangyarihan ni [[Sargon ng Akkad]] |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Unug ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Agade]] (Akkad)"'' |} <!-- [[File:Sargon de Acad.svg|thumb|right|180px|[[Akkadian Empire]]]] --> <!-- [[File:Victory stele of Naram Sin 9066.jpg|thumb|right|180px|Victory stele of [[Naram-Sin of Akkad|Naram-Sin]] ([[Louvre]])]] --> ===Dinastiya ng Akkad=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | [[Sargon of Akkad]] || ''"na ang ama ay isang hardinero, tagapagdala ng tasa ni [[Ur-Zababa]], naging hari at hari ng [[Agade]] na nagtayo ng Agade"'' || 40 taon || ca. 2270β2215 BCE ([[maikling kronolihiya]]) || tumalo kay [[Lugal-zage-si]] ng [[Uruk]], kumontrol sa Sumerya at lumikha ng [[Imperyong Akkadian]] |- | [[Rimush of Akkad]] || ''"ang anak ni Sargon"'' || 9 taon || ca. 2214β2206 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || |- | [[Man-ishtishu]] || ''"ang mas matandang kapatid na lalake ni Rimush, ang anak ni Sargon"'' || 15 taon || ca. 2205β2191 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || |- | [[Naram-Sin of Akkad]] || ''"ang anak ni Man-ishtishu"'' || 56 taon || ca. 2190β2154 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || |- | [[Shar-kali-sharri]] || ''"ang anak ni Naram-Sin"'' || 25 taon || ca. 2153β2129 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, sino ang hari? Sino ang hari?"'' |- | * [[Igigi (Akkadian King)|Irgigi]] * [[Imi]] * [[Nanum (king)|Nanum]] * [[Ilulu]] |''"at ang 4 sa kanila ay namuno lamang ng 3 taon"'' || || ca. 2128β2125 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || |- | [[Dudu of Akkad]] || || 21 taon || ca. 2125β2104 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || |- | [[Shu-Durul]] || ''"ang anak ni Dudu"'' || 15 taon || ca. 2104β2083 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || Ang Akkad ay bumagsak sa mga [[Gutian Dinastiya ngSumer|Gutian]] |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Agade ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Unug]] (Uruk)."'' |} ===Ikaapat na Dinastiya ng Uruk=== :: (Posibleng si Pinunos ng mababang Mesopotamia na kontemporaryo ngDinastiya ni Akkad) {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | Ur-ningin || || 7 taon || ca. 2091? β 2061? BCE ([[maikling kronolohiya]]) || |- | Ur-gigir || ''"ang anak ni Ur-ningin"'' || 6 taon || || |- | Kuda || || 6 taon || || |- | Puzur-ili || || 5 taon || || |- | Ur-Utu (or Lugal-melem) || (''"ang anak ni Ur-gigir"'')* || 25 taon || || |- | colspan="5" | :''"Ang Unug ay natalo at ang paghahari ay dinala sa hukbo ng [[Guti (Mesopotamia)|Gutium]]."'' |} Ang '''Ikalawang Dinastiya ng [[Lagash]]''' (bago ca. 2093β2046 BCE ([[maikling kronolohiya]])) ay hindi binanggit sa talaan ng haring Sumeryo ngunit mahusay na alam mula sa mga inskripsiyon. ===Pamumunong Gutian=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | colspan="5" | :''"Sa hukbo ng Gutium, sa simula, walang hari ang sikat; sila ang kanilang mga sariling hari at namuno sa loob ng 3 taon."'' |- | [[Inkishush]] || || 6 taon || ca. 2147β2050 BCE ([[maikling kronolohiya]])|| |- | Zarlagab || || 6 taon || || |- | [[Shulme]] (o Yarlagash) || || 6 taon || || |- | [[Silulumesh]] (o Silulu) || || 6 taon || || |- | Inimabakesh (o Duga) || || 5 taon || || |- | Igeshaush (o Ilu-An) || || 6 taon || || |- | [[Yarlagab]] || || 3 taon || || |- | Ibate of Gutium || || 3 taon || || |- | [[Yarla]] (o Yarlangab) || || 3 taon || || |- | Kurum || || 1 taon || || |- | Apilkin || || 3 taon || || |- | La-erabum || || 2 taon || || mace head inscription |- | Irarum || || 2 taon || || |- | Ibranum || || 1 year || || |- | Hablum || || 2 taon || || |- | Puzur-Suen || ''"ang anak ni Hablum"'' || 7 taon || || |- | [[Yarlaganda]] || || 7 taon || || pundasyong inskripsiyon sa [[Umma]] |- | (?) || || 7 taon || ||Si-um or Si-u? β pundasyong inskripsiyon sa [[Umma]] |- | [[Tirigan]] || || 40 days || || tinalo ni [[Utu-hengal]] ng [[Uruk]] |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang hukbo ng Gutium ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Unug]] (Uruk)."'' |} ===Ikalimang Dinastiya ng Uruk=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | [[Utu-hengal]] || || magkakatunggaling mga petsa (427 taon / 26 taon / 7 taon) || ca. 2055β2048 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || tumalo kay [[Tirigan]] at mga [[Gutian Dinastiya ng Sumer|Gutian]], humirang sa gobernador na [[Ur-Namma]] ng [[Ur]] |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Unug ay natalo at ang paghahari ay dinala sa [[Ur]]im (Ur)."'' |} ===Ikatlong Dinastiya ng Ur=== <!-- [[File:Ancient ziggurat at Ali Air Base Iraq 2005.jpg|thumb|right|180px|[[Great Ziggurat of Ur|Great Ziggurat]] of [[Ur]]]] --> {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | [[Ur-Namma]] (Ur-Nammu) || || 18 taon || ca. 2047β2030 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || tumalo kay Nammahani ng [[Lagash]]; kontemporaryo ni [[Utu-hengal]] ng [[Uruk]] |- | [[Shulgi]] || ''"ang anak ni Ur-Namma"'' || 46 taon || ca. 2029β1982 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || posibleng lunar/solar eclipse 2005 BCE |- | [[Amar-Suena]] || ''"ang anak ni Shulgi"'' || 9 taon || ca. 1981β1973 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || |- | [[Shu-Suen]] || ''"ang anak ni Amar-Suena"'' || 9 taon || ca. 1972β1964 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || |- | [[Ibbi-Suen]] || ''"ang anak ni Shu-Suen"'' || 24 taon || ca. 1963β1940 BCE ([[maikling kronolohiya]]) || |- | colspan="5" | :''"Pagkatapos, ang Urim ay natalo. Ang pinakapundasyo ng Sumerya ay inalis. Ang paghahari ay dinala sa [[Isin]]."'' |} Mga malayang estadong [[Amoreo]] sa mababang Mesopotamia. Ang '''Dinastiya ng [[Larsa]]''' (ca. 1961β1674 BCE ([[maikling kronolohiya]])) mula sa panahong ito ay hindi binanggit sa talaan ng haring Sumeryo. ===Dinastiya ng Isin=== {| class="nowraplinks" cellspacing="0" cellpadding="3" width="600px" rules="all" style="background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#F6E6AE" ! Pinuno !! Epithet !!Tagal ng paghahari !! Tinatayang petsa !! Mga komento |- | [[Ishbi-Erra]] || || 33 taon || ca. 1953β1730 BCE ([[maikling kronolohiya]])|| kontemporaryo ni [[Ibbi-Suen]] ng [[Ur]] |- | [[Shu-Ilishu]] || ''"ang anak ni Ishbi-Erra"'' || 20 taon || || |- | [[Iddin-Dagan]] || ''"ang anak ni Shu-ilishu"'' || 20 taon || || |- | [[Ishme-Dagan]] || ''"ang anak ni Iddin-Dagan"'' || 20 taon || || |- | [[Lipit-Eshtar]] || ''"ang anak ni Ishme-Dagan (or Iddin-Dagan)"'' || 11 taon || || kontemporaryo ni [[Gungunum]] ng [[Larsa]] |- | [[Ur-Ninurta]] || (''"ang anak ni [[Ishkur]], naway magkaroon siya ng taon ng kasaganaan, isang mabuting paghahari at isang matamis na buhay "'')* || 28 taon || || Kontemporaryo ni [[Abisare]] ng [[Larsa]] |- | [[Bur-Suen]] || ''"ang anak ni Ur-Ninurta"'' || 21 taon || || |- | [[Lipit-Enlil]] || ''"ang anak ni Bur-Suen"'' || 5 taon || || |- | [[Erra-imitti]] || || 8 taon || || |- | [[Enlil-bani]] || || 24 taon || || kontemporaryo ni [[Sumu-la-El]] ng [[Babylon]]. Sa kanyang paghahari, ang hardinero ng hari upang ipagdiwang ang Bagong Taon ay pinangalanang "hari para sa isang araw" at pagkatapos ay inihandog, ang "hari" ay namatay noong pagdiriwang; Enlili-Bani ay nanatili sa trono. |- | [[Zambiya]] || || 3 taon || || kontemporaryo ni [[Sin-Iqisham]] ng [[Larsa]] |- | [[Iter-pisha]] || || 4 taon || || |- | [[Ur-du-kuga]] || || 4 taon || || |- | [[Suen-magir]] || || 11 taon || || |- | (Damiq-ilishu)* || (''"ang anak ni Suen-magir"'')* || (23 taon)* || || |} <small>* Ang mga epithet o pangalang ito ay hindi isinama sa lahat ng mga berisyonh ng talaan ng haring Sumeryo. </small>
Buod ng pagbabago:
(Maikling isalarawan ang pagbabagong ginawa mo.)
Sa pag-save sa mga pagbabago, sumasang-ayon ka sa
Kasunduan sa Paggamit
, at sumasang-ayon ka rin na ilalabas mo nang walang atrasan ang ambag mo sa ilalim ng
Lisensiyang CC BY-SA 4.0
at sa
GFDL
. Sumasang-ayon ka rin na sapat na ang isang hyperlink o URL bilang atribusyon sa ilalim ng lisensiyang Creative Commons.
Balewalain
Tulong sa pagbabago
(magbubukas ng panibagong bintana)
Kasapi ang pahinang ito sa 3 kategorya.
Kategorya:CS1 maint: date auto-translated
Kategorya:Pages using ISBN magic links
Kategorya:Webarchive template wayback links