Tiếng Azerbaijan
Tiếng Azerbaijan | |
---|---|
Azeri | |
Azərbaycan dili, آذربایجان دیلی, Азәрбајҹан дили[a] | |
Phát âm | [ɑzærbɑjdʒɑn dili ] |
Sử dụng tại | |
Khu vực | Azerbaijan, Kavkaz |
Tổng số người nói | 26 triệu (2007)[1] |
Dân tộc | Người Azerbaijan |
Phân loại | Turk
|
Hệ chữ viết |
|
Địa vị chính thức | |
Ngôn ngữ chính thức tại |
|
Quy định bởi | Viện HLKHQG Azerbaijan |
Mã ngôn ngữ | |
ISO 639-1 | az |
ISO 639-2 | aze |
ISO 639-3 | tùy trường hợp:azj – Bắc Azerbaijanazb – Nam Azerbaijanslq – Salchuqqxq – Qashqai |
Glottolog | azer1255 North Azeri–Salchuq[2]sout2696 South Azeri–Qashqa'i[3] |
Linguasphere | part of 44-AAB-a |
Khu vực nói tiếng Azerbaijan tại Liên Kavkaz Vùng nơi tiếng Azerbaijan số đông Vùng nơi tiếng Azerbaijan là ngôn ngữ thiểu số đáng kể | |
Một phần của loạt bài về |
Văn hóa Azerbaijan |
---|
Lịch sử |
Dân tộc |
Ngôn ngữ |
Văn học |
Tiếng Azerbaijan hay tiếng Azeri, cũng đôi khi được gọi là tiếng Thổ Azerbaijan[4] hay tiếng Thổ Azeri,[5][6] là một ngôn ngữ Turk được nói chủ yếu bởi người Azerbaijan, tập trung chủ yếu tại Liên Kavkaz và Azerbaijan thuộc Iran. Ngôn ngữ này có địa vị chính thức tại Azerbaijan và Dagestan (một chủ thể liên bang của Nga) nhưng không có địa vị chính thức tại Azerbaijan thuộc Iran, nơi đa số người Azerbaijan sinh sống. Nó cũng được nói tại những cộng đồng người Azerbaijan tại Gruzia và Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như tại châu Âu và Bắc Mỹ.
Tiếng Azerbaijan là một thành viên của nhánh Oghuz của ngữ hệ Turk. Nó có hai dạng chính, Bắc Azerbaijan (nói tại Cộng hòa Azerbaijan và Nga, dựa trên phương ngữ Shirvan) và Nam Azerbaijan (nói tại Iran, dựa trên phương ngữ Tabriz). Tiếng Azerbaijan có quan hệ gần gũi với tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Qashqai, tiếng Turkmen và tiếng Tatar Krym; chúng có thể thông hiểu lẫn nhau ở mức độ nào đó.[7]
Chữ viết
[sửa | sửa mã nguồn]Tại Cộng hòa Azerbaijan từ năm 1992 quy định sử dụng Bảng chữ cái Azerbaijan (tiếng Azerbaijan: Azərbaycan lifbası), một bảng chữ Latinh cải biến, cho việc viết tiếng Azerbaijan [8], thay thế các phiên bản trước dựa trên chữ Cyrill và chữ Ả Rập.[9]
Ở Iran chữ Ả Rập được sử dụng để viết tiếng Azeri. Mặc dù đã có một vài nỗ lực tiêu chuẩn hóa, nhưng chính tả và tập hợp các chữ cái vẫn được sử dụng khác nhau giữa các nhà văn Azeri của Iran, với ít nhất hai nhánh chính, là chính tả được sử dụng bởi tạp chí Behzad Behzadi và Azari, và chính tả được sử dụng bởi tạp chí Varliq, dù cả hai đều xuất bản hàng quý ở Tehran.
Tại Nga vẫn sử dụng chữ Cyrill [10].
Ghi chú
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ Các viết cũ từng được dùng tại Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Azerbaijan.
Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]Có sẵn phiên bản Tiếng Azerbaijan của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở |
- ^ Tiếng Azerbaijan tại Ethnologue. 18th ed., 2015.
- ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “North Azeri–Salchuq”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
- ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin biên tập (2013). “South Azeri–Qashqa'i”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
- ^ Hasanli, Jamil (ngày 18 tháng 12 năm 2014). Khrushchev's Thaw and National Identity in Soviet Azerbaijan, 1954–1959. Lexington Books. ISBN 9781498508148.
- ^ Djavadi, Abbas (ngày 19 tháng 7 năm 2010). “Iran's Ethnic Azeris And The Language Question”. RadioFreeEurope/RadioLiberty. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2016.
- ^ electricpulp.com. “AZERBAIJAN viii. Azeri Turkish – Encyclopaedia Iranica”. www.iranicaonline.org. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2016.
- ^ Sinor, Denis (1969). Inner Asia. History-Civilization-Languages. A syllabus. Bloomington. tr. 71–96. ISBN 0-87750-081-9.
- ^ Alakbarov, Farid (2000). Mirza Fatali Akhundov: alphabet reformer before his time. Azer-baijan International, 8(1), 53.
- ^ Script change in Azerbaijan: acts of identity Lưu trữ 2016-06-04 tại Wayback Machine. Lynley Hatcher, International Journal of the Sociology of Language. Volume 2008, Issue 192, Pages 105–116, ISSN (Online) 1613-3668, ISSN (Print) 0165-2516, doi:10.1515/IJSL.2008.038, July 2008, page 106.
- ^ Derbend.ru
Thư mục
[sửa | sửa mã nguồn]- Brown, Keith biên tập (24 tháng 11 năm 2005). Encyclopedia of Language and Linguistics. Elsevier. ISBN 9780080547848.
- Kök, Ali (2016). “Modern Oğuz Türkçesi Diyalektlerinde Göçüşme” [Migration in Modern Oghuz Turkish Dialects]. 21. Yüzyılda Eğitim Ve Toplum Eğitim Bilimleri Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ). 5 (15). ISSN 2147-0928.[liên kết hỏng]
- Mokari, Payam Ghaffarvand; Werner, Stefan (2016), Dziubalska-Kolaczyk, Katarzyna (biên tập), “An acoustic description of spectral and temporal characteristics of Azerbaijani vowels”, Poznań Studies in Contemporary Linguistics, 52 (3), doi:10.1515/psicl-2016-0019, S2CID 151826061
- Mokari, Payam Ghaffarvand; Werner, Stefan (2017). “Azerbaijani”. Journal of the International Phonetic Association. 47 (2): 207. doi:10.1017/S0025100317000184. S2CID 232347049.
- Sinor, Denis (1969). Inner Asia. History-Civilization-Languages. A syllabus. Bloomington. tr. 71–96. ISBN 0-87750-081-9.
Có sẵn phiên bản Tiếng Nam Azerbaijan của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở |