Мікалай Шкялёнак
Мікала́й Во́сіпавіч Шкялё́нак (1889—1946) — беларускі палітычны й грамадзкі дзяяч, юрыст, публіцыст, гісторык, намесьнік старшыні БЦР.
Мікалай Шкялёнак лац. Mikałaj Škialonak | |
| |
Асабістыя зьвесткі | |
---|---|
Нарадзіўся: |
1899[1] |
Памёр: |
1946[1] |
Партыя: | |
Адукацыя: | |
Біяграфія
рэдагавацьСкончыў Віленскі ўнівэрсытэт (1932 год). Адзін з заснавальнікаў студэнцкай арганізацыі «Скарынія» пры Віленскім унівэрсытэце.
З 1934 году сябра праўленьня Беларускага інстытуту гаспадаркі й культуры, з 1935 году — прэзыдыюму Беларускага нацыянальнага камітэту ў Вільні. У 1936 годзе адзін з заснавальнікаў арганізацыі Беларускі нацыянальны фронт, сябра рэдакцыйнай калегіі яе органу — газэты «Беларускі фронт».
Аўтар артыкулу «Да мэтадалёгіі гісторыі Беларусі», надрукаванага прыкладна да 1938 году ў «Запісках Беларускага Навуковага Таварыства», у якім прапанаваў беларускім гісторыкам арыгінальную мэтадалёгію да разгляду гісторыі Беларусі — гісторыю стварэньня і функцыянаваньня беларускай дзяржавы Вялікага Княства Літоўскага.
З 1940 году ў Бэрліне, уваходзіў у склад кіраўніцтва Беларускага нацыянальнага цэнтру, рэдагаваў газэту «Раніца».
З 1943 году займаў пасаду 1-га віцэ-прэзыдэнта Беларускай цэнтральнай рады (БЦР), быў рэдактарам «Беларускай газэты», бюлетэню «Беларуская карэспандэнцыя». Удзельнік Другога Ўсебеларускага кангрэсу ў Менску (чэрвень 1944 году). Зь ліпеня 1944 году ў Бэрліне, быў 2-м сакратаром БЦР.
З сакавіка 1945 году ў Польшчы, дзе арыштаваны савецкімі органамі дзяржаўнай бясьпекі. У пачатку 1946 году савецкія карнікі прысудзілі яго да сьмерці.
Літва і ліцьвіны
рэдагавацьУ 1933 годзе зазначаў у Гадавіку Беларускага навуковага таварыства: «Як ведама, г. зв. „руская“ мова Літоўскіх Статутаў ёсьць мовай беларускай, Літоўскія Статуты былі пісаны пабеларуску. Гэткім парадкам Сапега лічыў уласнай мовай — і пры гэтым ня толькі сваей, але і ўсяго грамадзянства Вялікага Князьства, — мову Трэцяга Статуту, значыць — беларускую. А калі ўзяць пад увагу, што аб нацыянальнай прыналежнасьці гэтак высака культурнае адзінкі, як Сапега, перадусім дэцыдавала і дэцыдуе тая мова, каторую ён сьведама, з пашанаю і любоўю называў уласнаю і правоў каторае гэтак старэнна бараніў, — дык трэба прыйсьці да вываду, што Сапега, паводле цяперашняе тэрмінолёгіі, залічаў сябе сам да беларускае нацыянальнасьці. З другога боку ведама, што Сапега — за прыкладам сваіх сучасьнікаў — называў сябе „ліцьвіном“, а народ свой, які гутарыў мовай беларускай, „літоўскім“. Дык з гэтага сам сабой выплывае лёгічна бясспрэчны вывад, што назовы „ліцьвін“, „літоўскі“ былі нічым іншым, як гістарычнымі назовамі беларускага народу»[2].
Творчасьць
рэдагаваць- 400-лецьце Літоўскага Статуту. // Студэнская думка : часопіс. — 1930. — № 1 (11). — С. 13—17.
- Проба аналізу народнае гаспадаркі Беларусі з пункту гледжаньня яе эканамічнае самавыстарчальнасьці. // Студэнская думка : часопіс. — 1930. — № 2 (13). — С. 15—23.
- У трохсотыя ўгодкі сьмерці Вялікага канцлера Льва Сапегі (1933)
- Інтэлігэнцыя ў культурна-грамадзкім жыцьці. // Маладая Беларусь : часопіс. — 1936. — № 1. — С. 30—34.
- Падзел гісторыі Беларусі на пэрыяды (1938)
- Тэрыторыя Беларусі і яе дагістарычнае насельніцтва (1938)
- Уводзіны да вывучэння гісторыі Беларусі (1938)
- Сынтэз беларускай гісторыі (1938)
- Аб «тутэйшых» (1939)
- Культурнае рабства (1939)
- Эканамічны нарыс Беларусі (1940)
- Беларускі народ уневажняе бяспраўныя пастановы (1945)