Васіль Піліпавіч Маргелаў
Васіль Піліпавіч Маргелаў | |||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||
Мянушка |
Баця, Дэсантнік № 1, дзядзька Вася, першы сокал ПДВ |
||||||||||||||
Дата нараджэння | 14 (27) снежня 1908[1] | ||||||||||||||
Месца нараджэння | |||||||||||||||
Дата смерці | 4 сакавіка 1990[1] (81 год) | ||||||||||||||
Месца смерці | |||||||||||||||
Месца пахавання | |||||||||||||||
Дзеці | Anatoly Margelov[d], Vitaly Margelov[d] і Aleksandr Margelov[d] | ||||||||||||||
Альма-матар | |||||||||||||||
Грамадзянства | |||||||||||||||
Прыналежнасць |
|
||||||||||||||
Род войскаў | |||||||||||||||
Гады службы | 1928—1990 | ||||||||||||||
Званне |
|
||||||||||||||
Камандаваў |
|
||||||||||||||
Бітвы/войны |
Паход у Заходнюю Беларусь[2], Савецка-фінляндская вайна, Вялікая Айчынная вайна. |
||||||||||||||
Узнагароды і званні |
Замежныя ўзнагароды: |
||||||||||||||
Сувязі | Сыны — Аляксандр і Віталь | ||||||||||||||
Аўтограф |
|
||||||||||||||
Васі́ль Пілі́павіч Марге́лаў (27 снежня 1908 (9 студзеня 1909 па новым стылі), Екацярынаслаў, Расійская імперыя — 4 сакавіка 1990, Масква) — савецкі военачальнік, камандуючы паветрана-дэсантнымі войскамі ў 1954—1959 і 1961—1979 гадах, Герой Савецкага Саюза (1944), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1975).
Аўтар і ініцыятар стварэння тэхнічных сродкаў ПДВ і метадаў прымянення частак і злучэнняў паветрана-дэсантных войскаў, многія з якіх ўвасабляюць сабой той вобраз ПДВ УС СССР і УС Расіі, які існуе ў цяперашні час. Сярод людзей, якія маюць дачыненне да гэтых войскаў, лічыцца дэсантнікам № 1.
Біяграфія
[правіць | правіць зыходнік]Юнацкія гады
[правіць | правіць зыходнік]В. Ф. Маркелаў (пасля Маргелаў) нарадзіўся 27 снежня 1908 г. (9 студзеня 1909 г. па новым стылі) у горадзе Екацярынаславе (цяпер Дніпро, Украіна), у сям’і выхадцаў з Беларусі. Па нацыянальнасці беларус[3]. Бацька — Піліп Іванавіч Маркелаў, рабочы-металург. (Прозвішча Маркелаў у Васіля Піліпавіча пасля было запісана як Маргелаў з-за памылкі ў партбілеце.)
У 1913 годзе сям’я Маргелавых вярнулася на радзіму Піліпа Іванавіча — у мястэчка Касцюковічы Клімавіцкага павета (Магілёўская губерня). Маці В. Ф. Маргелава, Агаф’я Сцяпанаўна, была родам з суседняга Бабруйскага павета. Па некаторых звестках, В. Ф. Маргелаў ў 1921 годзе скончыў царкоўна-прыходскую школу (ЦПШ). Падлеткам працаваў грузчыкам, цесляром. У тым жа годзе паступіў вучнем у гарбарную майстэрню, неўзабаве стаў памочнікам майстра. У 1923 годзе паступіў чорнарабочым ў мясцовы «Хлебапрадукт». Ёсць звесткі, што ён скончыў школу сельскай моладзі, і працаваў экспедытарам па дастаўцы паштовых адпраўленняў на лініі Касцюковічы — Хоцімск.
З 1924 года працаваў у Екацярынаславе на шахце імя М. І. Калініна чорнарабочым, затым канагонам.
У 1925 годзе накіраваны зноў у БССР, лесніком у леспрамгас. Працаваў у Касцюковічах, у 1927 годзе стаў старшынёй рабочага камітэта леспрамгаса, абраны ў мясцовы Савет.
Пачатак службы
[правіць | правіць зыходнік]У Чырвоную Армію прызваны ў 1928 годзе. Накіраваны вучыцца ў Аб’яднаную беларускую ваенную школу (АБВШ) імя ЦВК БССР у Мінску, залічаны ў групу снайпераў. З II-га курса — старшына кулямётнай роты. У красавіку 1931 з адзнакай скончыў Мінскае ваеннае вучылішча (былую АБВШ).
Пасля заканчэння вучылішча прызначаны камандзірам кулямётнага ўзвода палкавой школы 99-га стралковага палка 33-й Тэрытарыяльнай стралковай дывізіі (Магілёў). З 1933 года — камандзір узвода ў Мінскім ваенна-пяхотным вучылішчы імя М. І. Калініна. У лютым 1934 года назначаны памочнікам камандзіра роты, у маі 1936 года — камандзірам кулямётнай роты. З 25 кастрычніка 1938 камандаваў 2-м батальёнам 23-га стралковага палка 8-й стралковай дывізіі імя Дзяржынскага Беларускай асобай ваеннай акругі. Узначальваў разведку 8-й стралковай дывізіі, будучы на пасадзе начальніка 2-га аддзялення штаба дывізіі.
Ваенныя гады
[правіць | правіць зыходнік]У гады савецка-фінскай вайны (1939—1940) камандаваў Асобным разведвальным лыжным батальёнам 596-га стралковага палка 122-й дывізіі. Падчас адной з аперацый узяў у палон афіцэраў шведскага Генеральнага штаба.
Пасля заканчэння савецка-фінскай вайны прызначаны на пасаду памочніка камандзіра 596-га палка па страявой частцы. З кастрычніка 1940 года — камандзір 15-га асобнага дысцыплінарнага батальёна (15адысб). 19 чэрвеня 1941 г прызначаны камандзірам 3-га стралковага палка 1-й мотастралковай дывізіі (аснову палка склалі байцы 15адысб).
У Вялікую Айчынную вайну — камандзір 13-га Гвардзейскага стралковага палка, начальнік штаба і намеснік камандзіра 3-й гвардзейскай стралковай дывізіі. З 1944 года — камандзір 49-й гвардзейскай стралковай дывізіі 28-й арміі 3-га Украінскага фронту. Кіраваў дзеяннямі дывізіі пры фарсіраванні Дняпра і вызваленні Херсона, за што ў сакавіку 1944 года быў удастоены звання Героя Савецкага Саюза. Пад яго камандаваннем 49-я гвардзейская стралковая дывізія ўдзельнічала ў вызваленні народаў Паўднёва-Усходняй Еўропы.
Памяць
[правіць | правіць зыходнік]Імем Васіля Піліпавіча Маргелава названа вуліца ў Віцебску.
Зноскі
- ↑ а б Vasily Filippovich Margelov // TracesOfWar
- ↑ Генерал армии Маргелов Василий Филиппович // Десантура.ru
- ↑ Беларуская Энцыклапедыя ў 18 тамах., Т.10. Мн., 2000, С.108
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Костин Б. А. Маргелов. — М. : Молодая гвардия, 2005. — 318 с. — (Жизнь замечательных людей: Сер. биогр.; Вып. 955). — 5 000 прим. — ISBN 5-235-02846-5
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Васіль Піліпавіч Маргелаў
- Васіль Піліпавіч Маргелаў на сайце «Героі краіны»
- Сайт пра В. П. Маргелава
- Саюз пакаленняў Паветрана-дэсантных войскаў Расіі Архівавана 9 ліпеня 2011.
- Васіль Філіповіч Маргелаў. Біяграфічная даведка. РІА Навіны.
- Музей-кватэра Васіля Філіповіча Маргелава.
- Нарадзіліся 27 снежня
- Нарадзіліся ў 1908 годзе
- Нарадзіліся ў Днепрапятроўску
- Памерлі 4 сакавіка
- Памерлі ў 1990 годзе
- Памерлі ў Маскве
- Пахаваныя на Новадзявочых могілках
- Выпускнікі Ваеннай акадэміі Генштаба
- Выпускнікі аб’яднанай беларускай ваеннай школы
- Постаці паветрана-дэсантных войскаў СССР і Расіі
- Асобы
- Генералы арміі СССР
- Героі Савецкага Саюза
- Кавалеры ордэна Леніна
- Кавалеры ордэна Кастрычніцкай Рэвалюцыі
- Кавалеры ордэна Чырвонага Сцяга
- Кавалеры ордэна Суворава II ступені
- Кавалеры ордэна Айчыннай вайны I ступені
- Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі
- Кавалеры ордэна «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» II ступені
- Кавалеры ордэна «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» III ступені
- Узнагароджаныя медалём «За абарону Ленінграда»
- Узнагароджаныя медалём «За абарону Адэсы»
- Узнагароджаныя медалём «За абарону Сталінграда»
- Узнагароджаныя медалём «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
- Узнагароджаныя медалём «Дваццаць гадоў перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
- Узнагароджаныя медалём «Трыццаць гадоў перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
- Узнагароджаныя медалём «Сорак гадоў перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
- Узнагароджаныя медалём «За ўзяцце Будапешта»
- Узнагароджаныя медалём «За ўзяцце Вены»
- Узнагароджаныя медалём «Ветэран Узброеных Сіл СССР»
- Узнагароджаныя медалём «За ўмацаванне баявой садружнасці»
- Узнагароджаныя медалём «30 гадоў Савецкай Арміі і Флоту»
- Узнагароджаныя медалём «40 гадоў Узброеных Сіл СССР»
- Узнагароджаныя медалём «50 гадоў Узброеных Сіл СССР»
- Узнагароджаныя медалём «70 гадоў Узброеных Сіл СССР»
- Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
- Камандоры ордэна Адраджэння Польшчы
- Узнагароджаныя польскім медалём «За Одру, Нісу і Балтыку»
- Кавалеры ордэна Клемента Готвальда
- Кавалеры ордэна «Легіён пашаны» (камандоры)
- Узнагароджаныя Бронзавай зоркай (ЗША)
- Узнагароджаныя польскім медалём «Брацтва па зброі»
- Узнагароджаныя медалём «Кітайска-савецкая дружба»
- Узнагароджаныя чэхаславацкім медалём «За ўмацаванне дружбы па зброі»
- Кавалеры мангольскага ордэна Чырвонага Сцяга
- Кавалеры ордэна Тудара Владзімірэску
- Кавалеры ордэна «Зорка дружбы народаў» (ГДР)
- Кавалеры ордэна «Зорка дружбы народаў», ГДР
- Постаці Магілёўскай вобласці
- Постаці Мінска
- Удзельнікі савецка-фінскай вайны
- Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
- Паветрана-дэсантныя войскі