Сяргей Іванавіч Селіханаў
Сяргей Іванавіч Селіханаў | |
---|---|
Дата нараджэння | 8 сакавіка 1917 |
Месца нараджэння | |
Дата смерці | 28 верасня 1976 (59 гадоў) |
Месца смерці | |
Месца пахавання | |
Грамадзянства | |
Дзеці | Уладзімір Сяргеевіч Селіханаў[d] |
Род дзейнасці | скульптар |
Вучоба | |
Вядомыя працы |
|
Уплыў | Лейтман Л. М., Дзежыц В. К., Фогт Ф. А., Аўчыннікаў М. Г., Даркевіч Х. Я. |
Уплыў на | Канстанцін Селіханаў |
Член у | |
Прэміі | |
Узнагароды | |
Сярге́й Іва́навіч Селіха́наў (8 сакавіка 1917, Петраград — 28 верасня 1976, Мінск) — беларускі савецкі скульптар.
Біяграфія
[правіць | правіць зыходнік]Прыехаў з Петраграда ў Беларусь пасля смерці бацькі у 1921 годзе. У 1933—1937 гадах вучыўся ў Віцебскім мастацкім тэхнікуме ў М. Г. Аўчыннікава, Фёдара Фогта, Хрыстафора Даркевіча, Валянціна Дзежыца і Льва Лейтмана. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Сябра Саюза савецкіх мастакоў БССР (1948).
Унук Сяргея Селіханава — Канстанцін Селіханаў, таксама сучасны беларускі скульптар.
Творчасць
[правіць | правіць зыходнік]У мастацкіх выставах удзельнічаў з 1940 года. Працаваў у пасляваенны час. Сяргей Селіханаў — прадстаўнік старэйшага пакалення беларускіх савецкіх скульптараў, адзін з найбольш вядомых скульптараў эпохі росквіту сацыялістычнага рэалізму ў мастацтве, побач з Заірам Азгурам, Андрэем Бембелем і Аляксеем Глебавым. Асноўная тэма яго творчасці была Вялікая Айчынная вайна.
Сяргей Селіханаў аўтар такіх манументальных кампазіцый, як
- скульптурная кампазіцыя «За гонар сцяга» (1947);
- скульптурная кампазіцыя «Вызваленне» (1948), якая ўяўляе сабой фігуру байца, які прытуліў да сябе дзіцё — з гэтай працай да скульптара прыйшло першае прызнанне;
- помнік Канстанціну Заслонаву ў Оршы (1955);
- помнік піянеру-герою, партызану Марату Казею ў Мінску (1958);
- рэльеф «Савецкая Армія ў гады Вялікай Айчыннай вайны» на Мануменце Перамогі ў Мінску (1954);
- помнік ахвярам фашызму «Няскораны чалавек» у Хатыні (1965—1969).
У 1950 годзе Сяргей Селіханаў удзельнічаў у афармленні беларускага павільёна на ВДНГ СССР у Маскве, для якога былі створаны скульптурная кампазіцыя «Беларусь працоўная» і фігура савецкага партызана, героя Вялікай Айчыннай вайны К. С. Заслонава. Таксама, Сяргей Селіханаў стварыў яшчэ адзін помнік для Масквы — 5-метровую скульптуру А. Г. Сталетава, размешчаную на тэрыторыі фізічнага факультэта МДУ.
Сяргей Селіханаў вядомы і як класік партрэтнага жанру ў беларускай скульптуры. Ён аўтар такіх станковых твораў, як партрэты пісьменніка Івана Мележа, Алеся Якімовіча, народнага артыста СССР Генадзя Цытовіча, мастака А. Мазалёва, М. Каменскіх, І. Пракудзіна, А. Данукалава. Сяргей Селіханаў быў майстрам псіхалагічнага партрэта. Яго майстэрства абагульнення спалучаецца з выразнай, экспрэсіўнай лепкай.
Падчас творчай камандзіроўкі ў Кітай у 1957 годзе Сяргей Селіханаў стварыў шэраг скульптур, якія можна ўключыць у асобную групу. Гэта партрэты мастака Цы Байшы, кітайскага кулі, Ла Фуа і кітайская дзяўчынкі[1], а таксама жанравыя эцюды, створаныя з натуры[2].
Прызнанне
[правіць | правіць зыходнік]- Член Саюза мастакоў БССР (1948).
- Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1955).
- Народны мастак БССР (1963).
- Лаўрэат Ленінскай прэміі (1970) за стварэнне цэнтральнай скульптурнай групы мемарыяльнага комплексу «Хатынь»[3].
Памяць
[правіць | правіць зыходнік]- На доме № 3 па вуліцы вул. Суворава ў Віцебску, дзе калісьці быў размешчаны мастацкі тэхнікум, устаноўлена мемарыяльная дошка[4].
- На доме № 17/30 па вул. Янкі Купалы ў Мінску, дзе жыў мастак, таксама ўстаноўлена мемарыяльная дошка[5].
Зноскі
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Петэрсон Э. А. Селіханаў Сяргей Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 307—308. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
- Селіха́наў Сяргей Іванавіч // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 654—655. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]- Селіханаў Сяргей Іванавіч на сайце анлайн-энцыклапедыі «Беларусь у асобах і падзеях»
- Нарадзіліся 8 сакавіка
- Нарадзіліся ў 1917 годзе
- Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
- Памерлі 28 верасня
- Памерлі ў 1976 годзе
- Памерлі ў Мінску
- Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
- Выпускнікі Віцебскага Народнага мастацкага вучылішча
- Члены Беларускага саюза мастакоў
- Лаўрэаты Ленінскай прэміі
- Кавалеры ордэна Айчыннай вайны I ступені
- Кавалеры ордэна Айчыннай вайны II ступені
- Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі
- Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
- Узнагароджаныя медалём «За адвагу»
- Народныя мастакі Беларускай ССР
- Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
- Асобы
- Мастакі паводле алфавіта
- Скульптары паводле алфавіта
- Скульптары СССР
- Скульптары Беларусі
- Скульптары XX стагоддзя
- Мастакі XX стагоддзя
- Вучні Фёдара Фогта