Пенза облаçĕ
Пенза облаçĕ (выр. Пензенская область) — Раççей Федерацин субъекчĕ[1]. РФ Европăри пайĕнче вырнаçнă, Атăлçи федераци тăрăхне тата Атăл-Нухрат экономика районне кĕрет.
Пенза облаçĕ | |||||
| |||||
Тĕп хули | Пенза | ||||
---|---|---|---|---|---|
Лаптăкĕ - Пĕтĕмпе |
56 43 352 км² | ||||
Халăх йышĕ - Пĕтĕмпе |
36 1 246 609 çын патнелле (2023) | ||||
Федераци тăрăхĕ | Атăлçи федераци тăрăхĕ | ||||
Экономика регионĕ | Атăл-Нухрат экономика районĕ | ||||
Регион номерĕ | 58 | ||||
Патшалăх чĕлхисем | вырăс | ||||
Губернатор | Мельниченко Олег Владимирович | ||||
Саккунлăх канашĕн председателĕ | Супиков Вадим Николаевич | ||||
Гимн | Пенза облаçĕн гимнĕ | ||||
Вăхăт тăрăхĕ | ГВ +0300 |
Администраци центрĕ — Пенза хули.
Географи
тӳрлет- Çак категорин тĕп статьи çук — Пенза облаçĕн географийĕ. Ăна çырса Эсир проекта пулăшма пултаратăр.
Лаптăкĕ 43,3 пин тăваткал çухрăм.
Пурăнан халăх
тӳрлетХалăх йышĕ 1 млн 422,7 пинĕ çын (2005). Халăх йышлăхĕ: 32,9 çын/тăваткал çухрăм (2005), хулара: 65,6 % (2005).
Чăвашсен йышĕ — 8595 çын (2010 çул). Илемлĕ ту чăваш ялĕ вырнаçнă. "Асамат" фольклор ушкăнĕ пур. Пенза облаçĕн Чăваш наци тата культура центрĕ (2003 çултанпа) ĕçлет, ертӳçи — Николай Чирков.
Наци йышĕ
тӳрлетПурăнан халăх йышĕнче чылайрахăшĕ — вырăссем. Пысăк этнос ушкăнĕсем — тутарсемпе ирçĕсем.
Тĕп халăхсем, 1939—2010 пурăнан халăха çырнипе
Халăх | 1939[2] | 1959[3] | 1970[4] | 1979[5] | 1989[6] | 2002[7] | 2010[8] |
---|---|---|---|---|---|---|---|
Вырăссем | 1 484 300 (86,8 %) | 1 311 909 (86,9 %) | 1 323 489 (86,2 %) | 1 306 093 (86,5 %) | 1 296 143 (86,1 %) | 1 254 680 (86,4 %) | 1 165 668 (86,8 %) |
Ирçĕсем | 132 752 (7,8 %) | 109 442 (7,2 %) | 106 485 (6,9 %) | 95 718 (6,3 %) | 86 370 (5,7 %) | 70 739 (4,9 %) | 54 703 (4,1 %) |
Тутарсем | 64 660 (3,8 %) | 62 224 (4,2 %) | 74 835 (4,9 %) | 78 236 (5,2 %) | 81 307 (5,4 %) | 86 805 (6,0 %) | 86 431 (6,4 %) |
Чăвашсем | 7535 (0,4 %) | 6050 (0,4 %) | 7433 (0,5 %) | 7121 (0,5 %) | 7075 (0,5 %) | 6738 (0,5 %) | 8595 (0,7 %) |
Администрациллĕ-териториллĕ пайлану
тӳрлетӲкерчĕк:Penzenskaya oblast NN.png
Администрациллĕ-териториллĕ тытăмлăхĕ
тӳрлетПенза облаçĕн «Об административно-территориальном устройстве Пензенской области» саккунĕпе тата Уставĕпе, Раççей субъекчĕнче малалла администрациллĕ-териториллĕ йĕркеленӳсем кĕреççĕ[9][10][11]:
- 3 облаç пĕлтерешпе хула (Пенза, Кузнецк тата Заречный ХАТЙ)
- Пенза хулинчи 4 хула районĕсем пур (Чукун Çул районĕ, Ленин районĕ, Юпа районĕ, Пĕрремĕш Çу районĕ).
- 27 район (ял районĕ), вĕсенче:
- 8 район пĕлтерешпе хула (Белинский, Городище, Сурск, Каменка, Анат Ломов, Никольск, Сердобск, Спасск)
- 16 ĕç паççулки е хула евĕрле паççулкă (Башмаково, Беково, Чаадаевка, Земетчино, Исса, Колышлей, Верхозим, Евлашево, Лунино, Мокшан, Сура, Пачелма, Золотаревка, Сосновоборск, Тамала, Шемышейка)
- 264 ял канашĕ.
Муниципаллă тытăмлăх
тӳрлетПенза облаçĕнче 318 муниципаллă йĕркеленӳсем пур (2020 çулта, Кăрлачăн 1-мĕшĕ)[12]:
- 3 хула округĕ
- 27 муниципаллă район, вĕсенче
- 24 хула тăрăхĕ
- 264 ял тăрăхĕ
Районсем тата облаç пĕлтерешпе хуласем
тӳрлет- Башмаково районĕ — Башмаково хеп
- Беково районĕ — Беково хеп
- Белинский районĕ — Белинский хули
- Бессоновка районĕ — Бессоновка ялĕ
- Ватă районĕ — Ватă ялĕ
- Городище районĕ — Городище хули
- Заметчино районĕ — Заметчино хеп
- Исса районĕ — Исса хеп
- Каменка районĕ — Каменка хули
- Камешкир районĕ — Вырăс Камешкир ялĕ
- Колышлей районĕ — Колышлей хеп
- Кухнецк районĕ — Кузнецк хули
- Лопатино районĕ — Лопатино ялĕ
- Лунино районĕ — Лунино хеп
- Пĕчĕк Сердоба районĕ — Пĕчĕк Сердоба ялĕ
- Мăкшă районĕ — Мăкшă хеп
- Наровчат районĕ — Наровчат ялĕ
- Çăрттанлă районĕ — Çăрттанлă ялĕ
- Анатри Ломов районĕ — Анатри Ломов хули
- Никольск районĕ — Никольск хули
- Пачелма районĕ — Пачелма хеп
- Пенза районĕ — Кондоль ялĕ
- Сердобск районĕ — Сердобск хули
- Сосновоборск районĕ — Сосновоборск хеп
- Сăпас районĕ — Сăпас хули
- Тамала районĕ — Тамала хеп
- Шемышейка районĕ — Шемышейка хеп
Хулисем
тӳрлет- Беднодемьяновск
- Белински
- Хулаш
- Заречнăй
- Каменка
- Кузнецк
- Анат Ломов
- Никольск
- Пенза
- Çăрттанлă
- Сурск
Паллă çынсем
тӳрлет- Скумин, Виктор Андреевич – вырӑс ăсчахĕ, пĕрлĕхлĕх ĕçченĕ, медицина ăслăхĕсен тухтăрĕ, педагогика тата психологи профессорĕ, „Сывлӑх патне культура урлӑ“ халӑхсен хушшинчи пĕрлĕхлĕ юхӑмăн президенчĕпе пуçласа яраканĕ.
Асăрхавсем
тӳрлет- ^ Калуцкова Н.Н., Горячко М.Д. и др Пе́нзенская о́бласть / председ. Ю.С. Осипов и др., отв. ред. С.Л. Кравец. — Большая Российская Энциклопедия (в 35 т.). — Мускав: Научное издательство «Большая российская энциклопедия», 2014. — Т. 25. П - Пертурбационная функция. — 26000 экз. — ISBN 978-585270-362-0
- ^ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ^ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ^ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ^ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ^ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ^ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ^ Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года 2012 ҫулхи Нарӑс уйӑхӗн 1-мӗшӗнче архивланӑ.
- ^ Закон Пензенской области от 09 марта 2005 года N 774-ЗПО «Об административно-территориальном устройстве Пензенской области».
- ^ Реестр административно-территориальных образований Пензенской области.
- ^ Устав Пензенской области.
- ^ Росстат. Распределение муниципальных учреждений по типам муниципальных образований на 1 января 2020 года..