człowieczy
Jump to navigation
Jump to search
Old Polish
[edit]Etymology
[edit]Inherited from Proto-Slavic *čьlověčьjь. By surface analysis, człowiek + -y. First attested in the 14th century.
Pronunciation
[edit]Adjective
[edit]człowieczy
- (relational, attested in Lesser Poland, Masovia, Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) human
- Synonyms: człeczy, człowiecki
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter][1], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 75, 10:
- Mislene czlowecze spowadacz se bødze tobe (cogitatio hominis confitebitur tibi)
- [Myślenie człowiecze spowiadać sie będzie tobie (cogitatio hominis confitebitur tibi)]
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter][2], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 59, 12:
- Day nam pomocz z zamøtka, bo proszne zbawene czlowecze (quia vana salus hominis)
- [Daj nam pomoc z zamętka, bo prozne zbawienie człowiecze (quia vana salus hominisa)]
- 1922 [14th century], Jan Łoś, editor, Początki piśmiennictwa polskiego. (Przegląd zabytków językowych)[3], page 233:
- Bog rzekl: Syn czloweczi przy[szedł niemocne] oszdrowicz
- [Bog rzekł: Syn Człowieczy przy[szedł niemocne] ozdrowić]
- 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 21:
- Bąndzeli plynyenye rzeki oth wlostnego byegv przes oprawyenye czlowyeczee odwroczono (si fluxus fluminis a proprio meatu per reparationem hominis retrahatur)
- [Będzieli płynienie rzeki ot włostnego biegu przez oprawienie człowiecze odwrocono (si fluxus fluminis a proprio meatu per reparationem hominis retrahatur)]
- 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski[4], Krakow, Brodnia, page 84b:
- Wszpomyonąl pan bog wszechmogaczy na rodzay czlowyeczy
- [Wspomionął Pan Bog wszechmogący na rodzaj człowieczy]
- 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[5], section 1,4:
- Potem Adam poznal czyelestnye Gewø, swø zonø, gdisz to poczøla y urodzyla Kayma a rzekøcz: Mam od boga plod czlowyeczy (possedi hominem per deum)
- [Potem Adam poznał cielestnie Jewę swą żonę, j[d]iż to poczęła i urodziła Kaima a rzekąc: "Mam od Boga płod człowieczy" (possedi hominem per Deum)]
- 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[6], 4, 6:
- Potem szø znydø w czyeleszenstwye syn[owie] boszy s szyostramy czlowyeczymy (postquam enim ingressi sunt filii dei ad filias hominum)
- [Potem się znidą w cielesieństwie syn[owie] boży z siostrami człowieczymi (postquam enim ingressi sunt filii dei ad filias hominum)]
- 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski[7], Greater Poland, page 54 arg:
- Ten ps[alm] powyada, yze Xpus bog przed wyekyem od czlowyeczego vczedlnyka przeradnego przedan yest
- [Ten ps[alm] powiada, iże Krystus Bog przed wiekiem od człowieczego uczedlnika przeradnego przedan jest]
- (attested in Lesser Poland) humane; fit for a person; honest; decent
- Synonym: człowieczeński
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter][8], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Ath 30:
- Bog gest... swirchowany czlowek, od dvsze rozvmne y czloweczego czala sącz (deus est... perfectus homo, ex anima rationali et humana carne subsistens)
- [Bog jest..., swirchowany człowiek od dusze rozumne i człowieczego ciała sąc (deus est... perfectus homo, ex anima rationali et humana carne subsistens)]
Related terms
[edit]adjectives
adverb
nouns
Descendants
[edit]- Polish: człowieczy
References
[edit]- Bańkowski, Andrzej (2000) “człowieczy”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “człowieczy”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Polish
[edit]Inherited from Old Polish człowieczy. By surface analysis, człowiek + -y. First attested in the 14th century.[1]
Pronunciation
[edit]- IPA(key): /t͡ʂwɔˈvjɛ.t͡ʂɨ/
- (Middle Polish) IPA(key): /t͡ʂɫɔˈvjɛ.t͡ʂɨ/
Audio: (file) - Rhymes: -ɛt͡ʂɨ
- Syllabification: czło‧wie‧czy
Adjective
[edit]człowieczy (not comparable, no derived adverb)
- (relational, literary) human
- Synonym: ludzki
Declension
[edit]Declension of człowieczy (hard)
singular | plural | |||||
---|---|---|---|---|---|---|
masculine animate | masculine inanimate | feminine | neuter | virile (= masculine personal) | non-virile | |
nominative | człowieczy | człowiecza | człowiecze | człowieczy | człowiecze | |
genitive | człowieczego | człowieczej | człowieczego | człowieczych | ||
dative | człowieczemu | człowieczej | człowieczemu | człowieczym | ||
accusative | człowieczego | człowieczy | człowieczą | człowiecze | człowieczych | człowiecze |
instrumental | człowieczym | człowieczą | człowieczym | człowieczymi | ||
locative | człowieczym | człowieczej | człowieczym | człowieczych |
Related terms
[edit]adjectives
adverb
interjections
nouns
verbs
- człowieczeć impf
- odczłowieczyć pf, odczłowieczać impf
- uczłowieczyć pf, uczłowieczać impf
References
[edit]- ^ B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “człowieczy”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
Further reading
[edit]- człowieczy in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- człowieczy in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “człowieczy”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- “CZŁOWIECZY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 28.02.2019
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “człowieczy”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “człowieczy”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “człowieczy”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 393
Categories:
- Old Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Old Polish terms derived from Proto-Slavic
- Old Polish terms suffixed with -y
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish adjectives
- Old Polish relational adjectives
- Lesser Poland Old Polish
- Masovia Old Polish
- Sieradz-Łęczyca Old Polish
- Greater Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Polish terms derived from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Proto-Slavic
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms suffixed with -y
- Polish 3-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/ɛt͡ʂɨ
- Rhymes:Polish/ɛt͡ʂɨ/3 syllables
- Polish lemmas
- Polish adjectives
- Polish uncomparable adjectives
- Polish relational adjectives
- Polish literary terms
- Polish hard adjectives