علی تجویدی
علی تجویدی (زادهٔ ۱۵ آبان ۱۲۹۸ در تهران – درگذشتهٔ ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ در تهران) نوازندهٔ ویلن و سهتار، آهنگساز، پژوهشگر و نویسندهٔ اهل ایران بود.
علی تجویدی | |
---|---|
اطلاعات پسزمینه | |
نام تولد | علی تجویدی |
زاده | ۱۵ آبان ۱۲۹۸ (۷ نوامبر ۱۹۱۹) تهران، ایران |
درگذشته | ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ ۱۵ مارس ۲۰۰۶ (۸۶ سال) تهران، ایران |
ژانر | موسیقی کلاسیک ایرانیموسیقی فولکلورموسیقی کلاسیک |
پیشه(ها) | موسیقیدان، رهبر موسیقی، نوازنده ویلن، ترانهسرا، آهنگساز و مدرس موسیقی |
سالهای فعالیت | ۱۳۲۹ تا ۱۳۵۸ |
سازهای اصلی | |
ویلن و سهتار | |
استاد(ها) | ابوالحسن صبا حسین یاحقی هادیخان تجویدی غلامحسین ظهیرالدینی محمد ایرانی مجرد اسماعیل قهرمانی سید حسین طاهرزاده رکنالدین مختاری |
زندگی
ویرایشعلی تجویدی در ۱۵ آبانِ ۱۲۹۸ در کوچه ظهیرالاسلام تهران زاده شد. او اصالتاً اصفهانی بود. پدرش هادی تجویدی و برادران وی محمد تجویدی و علیاکبر تجویدی از نقاشان سرشناس بودند.
در آبان ۱۳۹۸ مراسم نکوداشت یکصدمین سالروز تولد علی تجویدی در تالار وحدت تهران برگزار شد.[۱][۲]
یادگیری موسیقی
ویرایشعلی تجویدی آموختن موسیقی را از کودکی نزد پدرش «هادیخان تجویدی» که در نقاشی از شاگردان کمالالملک و در موسیقی از شاگردان درویشخان بود آغاز کرد. پس از مدتی نزد «ظهیرالدینی» به فراگیری فلوت پرداخت.[۳] خود او نقل کرده که از دوازده سالگی دستگاههای موسیقی ایرانی را میشناختهاست.[۴]
از شانزدهسالگی نزد حسین یاحقی نواختن ویولن را آموخت و پس از دو سال به کلاس درس ابوالحسن صبا (که دوست و همکار پدر تجویدی در زمینه نقاشی بود) راه یافت. به مدت هشت سال در مکتب او به فراگیری ویولن و سهتار پرداخت.[۳] او مدتی نیز در کلاس درس چند نوازندهٔ ویولن کلاسیک با شیوه نوازندگی غربی آشنایی یافت. پس از آن با راهنمایی صبا، به محفل هنری محمد ایرانی مجرد راه یافت و با بسیاری از هنرمندان سرشناس آشنا شد و از هنرمندانی نظیر: محمد ایرانی مجرد، اسماعیل قهرمانی، سید حسین طاهرزاده و رکنالدین مختاری که به آن محفل رفتوآمد داشتند، بهره برد. تجویدی یکی از شاگردان سرشناس صبا بود و در غیبت وی کلاس او را اداره میکرد. او از نوازندگان نامدار ویلن بود و سالها در هنرستان موسیقی تدریس میکرد.
همکاری با خوانندگان
ویرایشعلاوه بر مهارت در نوازندگی، تجویدی در خلق قطعات موسیقی ایرانی، صدها ترانه را با صدای هنرمندان نامدار به اجرا درآورد.
دوران اوج شکوفایی، خلاقیت و شهرت وی به سالهای همکاریاش با دلکش برمیگردد. مثلث تجویدی، دلکش و رحیم معینی کرمانشاهی در سالهای ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۰ را میتوان خالق بهیادماندنیترین قطعات در موسیقی معاصر ایران دانست. جدای از قابلیتهای حرفهای و تکنیکی هریک از این سه تن در کار خودشان، رابطه عمیق عاطفی که در سالهای دور میان این سه نفر شکل میگیرد را میتوان عامل اصلی خلق چنین آثاری بهشمار آورد.
همسر تجویدی در مصاحبهای میگوید:
«درست همان روزی که دلکش فوت کرد، کسی از لندن با او تماس گرفت و چون من در خانه نبودم، با خودش صحبت کرده و خبر درگذشت او را به تجویدی داده بود. از آن روز به بعد تا سه هفته با هیچ کس حرف نزد، حتی یک کلام. تازگیها حالش کمی بهتر شدهاست.»[۵]
علاوه بر اینها تجویدی دهها ترانه برای مرضیه ساخته که از آن جمله، ترانهٔ سنگ خارا است که شعر آن از رحیم معینی کرمانشاهی و تنظیم و ارکستراسیون آن از روحالله خالقی و با ارکستر گلها اجرا شدهاست. علیرضا افتخاری هم آثاری از علی تجویدی را بازخوانی کرده است.
پرورش هنرمندان
ویرایشپس از انقلاب
ویرایشعلی تجویدی پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران فعالیت کمتری داشت.[۳] او در سالهای پایانی عمر، بسیار کم کارشده بود و تنها کاری مشترک با علیاصغر شاهزیدی بنام چرخ گردون با تنظیم فریدون شهبازیان و دو تصنیف با صدای محمدرضا شجریان و کلام بیژن ترقی به مناسبت آغاز به کار ارکستر ملی ایران و به رهبری فرهاد فخرالدینی بود؛ اجرا شد.[۴] آلبوم «یاد استاد» در بهار سال ۱۳۷۷ با صدای علیرضا افتخاری و آثاری از علی تجویدی منتشر شد. او همچنین، منتخب چهارمین همایش چهرههای ماندگار در سال ۱۳۸۳ بود. همچنین از تجویدی بعد از انقلاب سه کتاب به نامهای موسیقی ایران یک و دو توسط انتشارات سروش و کتاب سوم یا ماهور توسط نشر ماهور منتشر شد. [۶]
درگذشت
ویرایشوی در ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ (۱۵ مارس ۲۰۰۶) در سن ۸۶ سالگی به علت سرطان پروستات درگذشت.[۴]
آثار
ویرایشآثار بیشماری از نواختههای علی تجویدی در برنامههای ساز سلو و برنامه گلها و سایر برنامههای موسیقی رادیو ایران موجود است.[۴]
قطعات موسیقی زیر از ساختههای معروف تجویدی است:
جستارهای وابسته
ویرایشپیوند به بیرون
ویرایش- مقاله به بهانهٔ سالروز تولد استاد تجویدی از هنرمند و موسیقیدان فلسفی کشورمان، پژمان مصلح، ۲۰ آبان ۱۳۹۲
منابع
ویرایش- ↑ «علی تجویدی صد ساله شد/ نکوداشت موسیقایی «شاعر ویولن»». خبرگزاری مهر. ۱۸ آبان ۱۳۹۸.
- ↑ «فرهاد فخرالدینی: تجویدی حق بزرگی بر گردن موسیقی دارد». موسیقی ما. ۱۷ آبان ۱۳۹۸.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ «یک حرف و دو حرف: گفتگو با علی تجویدی». بیبیسی فارسی. ۹ دی ۱۳۹۳.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ابوالحسن نجوا-کارشناس موسیقی (۲۵ اسفند ۱۳۸۴). «علی تجویدی، استاد و آهنگساز و نوازنده نامی ویلن که چند سالی به دلیل بیماری در منزل بستری بود، بامداد چهارشنبه ۲۴ اسفند در سن ۸۶ سالگی در تهران درگذشت». بیبیسی فارسی.
- ↑ http://vista.ir/article/219277
- ↑ یادکرد وب|چهرههای ماندگار|http://chehreha.iribtv.ir بایگانیشده در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۸ توسط Wayback Machine