Laachtjuar
Erscheinungsbild
(Widjerfeerd faan Lichtjahr)
Füsikaalisk ianhaid | |
---|---|
Nööm | Laachtjuar |
Ianhaidentiaken | |
Füsikaalisk grate | Lengde |
Formeltiaken | |
Dimension | |
Uun SI-ianhaiden | |
Hinget tuup mä | Juar |
Luke uk diar: Parsec, Astronoomisk Ianhaid |
At laachtjuar as en miat för't lengde. Hat woort uun a astronomii brükt för grat waier. At laachtjuar as di wai, di det laacht uun ian juar skaafet (uun a leesag rüm). Det san 9,46 biljuun kilomeetern. (= 9,46 · 1012 km). Uk wan diar det wurd juar uun föörkomt, as det laachtjuar nian miat för't tidj.
Beskriiwang
[Bewerke | Kweltekst bewerke]Uun't SI-süsteem as det ianhaid meeter (m) fäästlaanj auer det faard faan't laacht (= 299.792.458 m/s). Diaram as det laachtjuar en hial taal faan meetern:
Laachtsekund: 1 Ls = 299 792 458 m ≈ 3,0 · 105 km = 300 000 km Laachtminüt: 1 Lm = 17 987 547 480 m ≈ 1,8 · 107 km = 18 miljuunen km Laachtstünj: 1 Lh = 1 079 252 848 800 m ≈ 1,1 · 109 km = 1,1 miljaarden km Laachtdai: 1 Ld = 25 902 068 371 200 m ≈ 2,6 · 1010 km = 26 miljaarden km Laachtjuar: 1 Lj = 9 460 730 472 580 800 m ≈ 9,5 · 1012 km = 9,5 biljuunen km
Amreegang tu ööder ianhaiden:
63 241,077 AE (Astronoomisk ianhaiden) 0,306 601 394 pc (Parsec).
Bispalen
[Bewerke | Kweltekst bewerke]- Faan a eerd tu a muun san't ~ 1,28 laachtsekunden.
- Faan a san tu a eerd san't ~ 497 laachtsekunden (= 8,28 laachtminüten, = 149 597 870 700 meetern, = 1 AE).
- Faan a san tu a planeet Neptun san't ~ 4,17 laachtstünjen.
- At aanj faan üs sansüsteem as ~ 16,6 laachtstünjen wech.
- Di naist stäär Proxima Centauri as ~ 4,24 laachtjuaren wech.
- Di trochmeeder faan üüs galaksii, at moolkstruat as 170.000 bit 200.000 laachtjuaren.
- Di wai bit tu't naist galaksii, at Andromedagalaksii as 2,4 bit 2,7 miljuunen laachtjuaren.
- Bit tu't aanj faan't uniwersum san't ~ 46,6 miljaarden laachtjuaren.