«Մ.թ.ա. 6-րդ դար»–ի խմբագրումների տարբերություն
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.7 |
չ - deadurl= no, + url-status= live |
||
(Միևնույն մասնակցի 2 միջանկյալ տարբերակներ թաքցված է) | |||
Տող 2. | Տող 2. | ||
'''Մ.թ.ա. 6-րդ դար''', հարյուրամյակ, որ սկսվել է [[մ.թ.ա. 600]] թվականից և ավարտվել [[մ.թ.ա. 501]] թվականին։ |
'''Մ.թ.ա. 6-րդ դար''', հարյուրամյակ, որ սկսվել է [[մ.թ.ա. 600]] թվականից և ավարտվել [[մ.թ.ա. 501]] թվականին։ |
||
Այս դարը հայտնի է որպես մարդկության պատմության դարաշրջաններից մեկի՝ [[առանցքային ժամանակ]]ի զարգացման գագաթնակետ։ Այս դարում են իրենց գործունեությամբ հանդես եկել 5 աշխարհահռչակ մտածողներ, որոնք էապես նպաստել են մարդկության զարգացմանը։ Նրանք էին՝ [[Բուդդա]]ն և [[Մահավիրա]]ն [[Հնդկաստան]]ում, [[Զրադաշտ]]ը [[Պարսկաստան]]ում, [[Պյութագորաս]]ը [[Հին Հունաստան]]ում, [[Կոնֆուցիոս]]ը [[Չինաստան]]ում և [[Պանինի]]ն [[Հնդկաստան]] |
Այս դարը հայտնի է որպես մարդկության պատմության դարաշրջաններից մեկի՝ [[առանցքային ժամանակ]]ի զարգացման գագաթնակետ։ Այս դարում են իրենց գործունեությամբ հանդես եկել 5 աշխարհահռչակ մտածողներ, որոնք էապես նպաստել են մարդկության զարգացմանը։ Նրանք էին՝ [[Բուդդա]]ն և [[Մահավիրա]]ն [[Հնդկաստան]]ում, [[Զրադաշտ]]ը [[Պարսկաստան]]ում, [[Պյութագորաս]]ը [[Հին Հունաստան]]ում, [[Կոնֆուցիոս]]ը [[Չինաստան]]ում և [[Պանինի]]ն [[Հնդկաստան]]ում։ |
||
[[Եվրոպա]]յի արևմուտքում այդ ժամանակ ավարտվում է [[երկաթի դար]]ը, մեծ զարգացման է հասնում [[կելտեր]]ի մշակույթը։ Եվրոպայի հյուսիսում դեռ շարունակվում է [[բրոնզի դար]]ը, իսկ [[Միջերկրական ծով]]ի շրջանում սկիզբ է առնում հունական փիլիսոփայությունը։ |
[[Եվրոպա]]յի արևմուտքում այդ ժամանակ ավարտվում է [[երկաթի դար]]ը, մեծ զարգացման է հասնում [[կելտեր]]ի մշակույթը։ Եվրոպայի հյուսիսում դեռ շարունակվում է [[բրոնզի դար]]ը, իսկ [[Միջերկրական ծով]]ի շրջանում սկիզբ է առնում հունական փիլիսոփայությունը։ |
||
[[Մերձավոր Արևելք]]ում դարի առաջին կեսին գերիշխող էր [[Նոր Բաբելոնի կայսրություն|Նոր Բաբելոնական կամ Խալդեական կայսրությունը]], որը առաջացել էր [[Մ.թ.ա. 7-րդ դար|նախորդ դարում]] [[Ասորեստան]]ի աշխարհակալ տերության [[Ասորեստանի կործանում|կործանումից]] հետո։ Մ.թ.ա. 586 թվականին այն նվաճել էր [[Երուսաղեմ]]ը և վերջ տվել [[Հուդայի թագավորություն|Հուդայի թագավորությանը]] |
[[Մերձավոր Արևելք]]ում դարի առաջին կեսին գերիշխող էր [[Նոր Բաբելոնի կայսրություն|Նոր Բաբելոնական կամ Խալդեական կայսրությունը]], որը առաջացել էր [[Մ.թ.ա. 7-րդ դար|նախորդ դարում]] [[Ասորեստան]]ի աշխարհակալ տերության [[Ասորեստանի կործանում|կործանումից]] հետո։ Մ.թ.ա. 586 թվականին այն նվաճել էր [[Երուսաղեմ]]ը և վերջ տվել [[Հուդայի թագավորություն|Հուդայի թագավորությանը]]։ Բաբելոնցիների իշխանությունը տևում է մինչև մ.թ.ա. 540-ական թվականները, երբ առաջանում է [[Աքեմենյան պետություն]]ը։ Վերջինս դարի ընթացքում նվաճում է հարևան և հեռավոր բազմաթիվ երկրներ՝ այն ժամանակվա հայտնի աշխարհի մեծագույն մասը։ Նրա պաշտոնական կրոնն է դառնում նոր հիմնադրված [[զրադաշտականություն]]ը։ |
||
[[Հեռավոր Արևելք]]ում՝ [[Չինաստան]]ում, սկսվում է «Գարնան և աշնան ժամանակաշրջանը» |
[[Հեռավոր Արևելք]]ում՝ [[Չինաստան]]ում, սկսվում է «Գարնան և աշնան ժամանակաշրջանը»։ Չինաստանում հայտնվում են բազմաթիվ պետություններ, որոնք որոշ ժամանակ անց միավորվում են միասնական պետության կազմում։ Չին ժողովրդի հոգևոր զարգացմանը մեծապես նպաստում են գաղափարաբանական երկու կրոնները՝ [[կոնֆուցիականություն]]ը (հիմնադիր՝ [[Կոնֆուցիոս]]) և [[դաոսականություն]]ը (հիմնադիր՝ [[Լաո Ցզի]])։ Միևնույն ժամանակ [[Հնդկաստան]]ում [[բրահմայականություն|բրահմայականության]] ծոցից դուրս է գալիս նոր կրոն՝ [[բուդդայականություն]]ը (հիմնադիրներ՝ Բուդդա և Մահավիրա)։ Առաջին գրավոր հնդեվրոպական լեզուն՝ սանսկիտը, ունենում է իր քերականության ձեռնարկը (հեղինակ՝ [[Պանինի]])։ |
||
[[Ամերիկա]] աշխարհամասում ավարտվում է նախնադարյան հերթական մշակութային փուլը՝ [[Օլմեկների քաղաքակրթություն]] |
[[Ամերիկա]] աշխարհամասում ավարտվում է նախնադարյան հերթական մշակութային փուլը՝ [[Օլմեկների քաղաքակրթություն]]ը։ |
||
== Դեպքեր և իրադարձություններ == |
== Դեպքեր և իրադարձություններ == |
||
Տող 18. | Տող 18. | ||
* [[Զևսի տաճար (Աթենք)|Զևսի տաճարի]] կառուցման ավարտ |
* [[Զևսի տաճար (Աթենք)|Զևսի տաճարի]] կառուցման ավարտ |
||
* [[Մ.թ.ա. 598]] - [[Հեքոնիա]]յի հաղթանակը [[Հովակիմ]]ի դեմ՝ որպես [[Հուդայի թագավորություն|Հուդայի թագավոր]] |
* [[Մ.թ.ա. 598]] - [[Հեքոնիա]]յի հաղթանակը [[Հովակիմ]]ի դեմ՝ որպես [[Հուդայի թագավորություն|Հուդայի թագավոր]] |
||
* [[Մ.թ.ա. 597]], մարտի 16 - բաբելոնցիները գրավում են [[Երուսաղեմ]]ը, գահընկեց անում Հեքոնիային ու գահին բարձրացնում [[Զեդեկիա]] |
* [[Մ.թ.ա. 597]], մարտի 16 - բաբելոնցիները գրավում են [[Երուսաղեմ]]ը, գահընկեց անում Հեքոնիային ու գահին բարձրացնում [[Զեդեկիա]]յին։ |
||
* [[Մ.թ.ա. 595]] - [[Հին Եգիպտոս]]ում [[Փսամետիխ II]]-ը հաղթում է [[Նեխո II]] փարավոնին |
* [[Մ.թ.ա. 595]] - [[Հին Եգիպտոս]]ում [[Փսամետիխ II]]-ը հաղթում է [[Նեխո II]] փարավոնին |
||
* [[Մ.թ.ա. 594]] - [[Հին Հունաստան]]ի [[Աթենք]] քաղաքում [[Սոլոն]]ը դառնում է [[արքոնտ]]. Աթենքում սկսվում է [[Դեմոկրատիա|դեմոկրատական]] պետություն կառուցելու գործընթացը։ |
* [[Մ.թ.ա. 594]] - [[Հին Հունաստան]]ի [[Աթենք]] քաղաքում [[Սոլոն]]ը դառնում է [[արքոնտ]]. Աթենքում սկսվում է [[Դեմոկրատիա|դեմոկրատական]] պետություն կառուցելու գործընթացը։ |
||
* [[Մ.թ.ա. 590]] - [[Հին Եգիպտոս|եգիպտական]] բանակը պաշարում է [[Նապատա]] քաղաքը, և [[Քուշի թագավորություն|Քուշի թագավորությանը]] ստիպում տեղաշարժվել [[Նեղոս]]ն ի վար՝ [[Մերոե]]<ref>{{cite web| title= History of the SUDAN| publisher= www.historyworld.net| year= 2007| url= http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=aa86| accessdate= օգոստոսի 3 |
* [[Մ.թ.ա. 590]] - [[Հին Եգիպտոս|եգիպտական]] բանակը պաշարում է [[Նապատա]] քաղաքը, և [[Քուշի թագավորություն|Քուշի թագավորությանը]] ստիպում տեղաշարժվել [[Նեղոս]]ն ի վար՝ [[Մերոե]]<ref>{{cite web| title= History of the SUDAN| publisher= www.historyworld.net| year= 2007| url= http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=aa86| accessdate= 2007 թ․ օգոստոսի 3| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070714044043/http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=aa86| archivedate= 2007 թ․ հուլիսի 14| url-status= live}}</ref> |
||
=== Մ.թ.ա. 580-ականներ === |
=== Մ.թ.ա. 580-ականներ === |
Ընթացիկ տարբերակը 03:51, 3 Մարտի 2024-ի դրությամբ
Դարեր
Մ.թ.ա. 7-րդ դար | Մ.թ.ա. 6-րդ դար | Մ.թ.ա. 5-րդ դար |
Մ.թ.ա. 6-րդ դար, հարյուրամյակ, որ սկսվել է մ.թ.ա. 600 թվականից և ավարտվել մ.թ.ա. 501 թվականին։
Այս դարը հայտնի է որպես մարդկության պատմության դարաշրջաններից մեկի՝ առանցքային ժամանակի զարգացման գագաթնակետ։ Այս դարում են իրենց գործունեությամբ հանդես եկել 5 աշխարհահռչակ մտածողներ, որոնք էապես նպաստել են մարդկության զարգացմանը։ Նրանք էին՝ Բուդդան և Մահավիրան Հնդկաստանում, Զրադաշտը Պարսկաստանում, Պյութագորասը Հին Հունաստանում, Կոնֆուցիոսը Չինաստանում և Պանինին Հնդկաստանում։
Եվրոպայի արևմուտքում այդ ժամանակ ավարտվում է երկաթի դարը, մեծ զարգացման է հասնում կելտերի մշակույթը։ Եվրոպայի հյուսիսում դեռ շարունակվում է բրոնզի դարը, իսկ Միջերկրական ծովի շրջանում սկիզբ է առնում հունական փիլիսոփայությունը։
Մերձավոր Արևելքում դարի առաջին կեսին գերիշխող էր Նոր Բաբելոնական կամ Խալդեական կայսրությունը, որը առաջացել էր նախորդ դարում Ասորեստանի աշխարհակալ տերության կործանումից հետո։ Մ.թ.ա. 586 թվականին այն նվաճել էր Երուսաղեմը և վերջ տվել Հուդայի թագավորությանը։ Բաբելոնցիների իշխանությունը տևում է մինչև մ.թ.ա. 540-ական թվականները, երբ առաջանում է Աքեմենյան պետությունը։ Վերջինս դարի ընթացքում նվաճում է հարևան և հեռավոր բազմաթիվ երկրներ՝ այն ժամանակվա հայտնի աշխարհի մեծագույն մասը։ Նրա պաշտոնական կրոնն է դառնում նոր հիմնադրված զրադաշտականությունը։
Հեռավոր Արևելքում՝ Չինաստանում, սկսվում է «Գարնան և աշնան ժամանակաշրջանը»։ Չինաստանում հայտնվում են բազմաթիվ պետություններ, որոնք որոշ ժամանակ անց միավորվում են միասնական պետության կազմում։ Չին ժողովրդի հոգևոր զարգացմանը մեծապես նպաստում են գաղափարաբանական երկու կրոնները՝ կոնֆուցիականությունը (հիմնադիր՝ Կոնֆուցիոս) և դաոսականությունը (հիմնադիր՝ Լաո Ցզի)։ Միևնույն ժամանակ Հնդկաստանում բրահմայականության ծոցից դուրս է գալիս նոր կրոն՝ բուդդայականությունը (հիմնադիրներ՝ Բուդդա և Մահավիրա)։ Առաջին գրավոր հնդեվրոպական լեզուն՝ սանսկիտը, ունենում է իր քերականության ձեռնարկը (հեղինակ՝ Պանինի)։
Ամերիկա աշխարհամասում ավարտվում է նախնադարյան հերթական մշակութային փուլը՝ Օլմեկների քաղաքակրթությունը։
Դեպքեր և իրադարձություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մ.թ.ա. 590-ականներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Զևսի տաճարի կառուցման ավարտ
- Մ.թ.ա. 598 - Հեքոնիայի հաղթանակը Հովակիմի դեմ՝ որպես Հուդայի թագավոր
- Մ.թ.ա. 597, մարտի 16 - բաբելոնցիները գրավում են Երուսաղեմը, գահընկեց անում Հեքոնիային ու գահին բարձրացնում Զեդեկիային։
- Մ.թ.ա. 595 - Հին Եգիպտոսում Փսամետիխ II-ը հաղթում է Նեխո II փարավոնին
- Մ.թ.ա. 594 - Հին Հունաստանի Աթենք քաղաքում Սոլոնը դառնում է արքոնտ. Աթենքում սկսվում է դեմոկրատական պետություն կառուցելու գործընթացը։
- Մ.թ.ա. 590 - եգիպտական բանակը պաշարում է Նապատա քաղաքը, և Քուշի թագավորությանը ստիպում տեղաշարժվել Նեղոսն ի վար՝ Մերոե[1]
Մ.թ.ա. 580-ականներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մ.թ.ա. 570-ականներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մ.թ.ա. 560-ականներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մ.թ.ա. 550-ականներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մ.թ.ա. 540-ականներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մ.թ.ա. 530-ականներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մ.թ.ա. 520-ականներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մ.թ.ա. 510-ականներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մ.թ.ա. 500-ականներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «History of the SUDAN». www.historyworld.net. 2007. Արխիվացված օրիգինալից 2007 թ․ հուլիսի 14-ին. Վերցված է 2007 թ․ օգոստոսի 3-ին.