ປະເທດກຳປູເຈຍ
ກຳປູເຈຍ (ຂະແມ: កម្ពុជា) ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ ລາຊະອານາຈັກ ກຳປູເຈຍ (ຂະແມ: ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា) ເປັນປະເທດທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນພາກໃຕ້ຂອງແຫຼມອິນດູຈີນໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ມີພື້ນທີ່ 181,035 ຕາລາງກິໂລແມັດມີຊາຍແດນທິດຕາເວັນຕົກຕິດຕໍ່ກັບປະເທດໄທ ທິດເໜືອຕິດກັບປະເທດໄທ ແລະ ປະເທດລາວ ທິດຕາເວັນອອກ ແລະ ທິດໃຕ້ຕິດກັບຫວຽດນາມ ແລະ ທິດຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຕິດກັບອ່າວໄທ ດ້ວຍປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າ 15 ລ້ານຄົນ ກຳປູເຈຍເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດອັນດັບທີ 66 ຂອງໂລກ ສາສະໜາພຸດນິກາຍເຖຣະວາດເປັນສາສະໜາປະຈຳຊາດ ເຊິ່ງປະຊາກອນກຳປູເຈຍນັບຖືຫຼາຍກວ່າ 97%[8] ຊົນເຜົ່າກຸ່ມນ້ອຍໃນປະເທດນີ້ມີຊາວຫວຽດນາມ ຊາວຈີນ ຊາວຈາມ ແລະ ຊາວຫຼາຍກວ່າ 30 ເຜົ່າ[9] ເມືອງຫຼວງ ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ແມ່ນ ພະນົມເປັນ ເຊິ່ງເປັນສູນກາງທາງການເມືອງ, ເສດຖະກິດ ແລະ ວັດທະນະທຳ
ລາຊະອານາຈັກ ກຳປູເຈຍ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (ຂະແມ)
| |
---|---|
ທີ່ຕັ້ງຂອງ ປະເທດກຳປູເຈຍ (ຂຽວ) ໃນອາຊຽນ (ເທົາເຂັ້ມ) — [ຄຳອະທິບາຍສັນຍະລັກ] | |
ເມືອງຫຼວງ ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ | ພະນົມເປັນ 11°33′N 104°55′E / 11.550°N 104.917°Eພິກັດພູມສາດ: 11°33′N 104°55′E / 11.550°N 104.917°E |
ພາສາລັດຖະການ | ຂະແມ[1] |
ພາສາລັດຖະການທີ່ຍອມຮັບ | ພາສາພື້ນເມືອງກວ່າ 19 ພາສາ[2] |
ອັກສອນລັດຖະການ | ອັກສອນຂະແມ |
ກຸ່ມຊົນເຜົ່າ (2019) | |
ສາສະໜາ (2019) | |
ເດມະນິມ | |
ການປົກຄອງ | ລັດດ່ຽວ ລະບົບພັກເດັ່ນ ລະບົບລັດຖະສະພາ ລາຊາທິປະໄຕໂດຍເລືອກຕັ້ງ ລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ |
ສົມເດັດພະເຈົ້າມະຫາຊີວິດ ໂນໂຣດົມ ສີຫາໂມນີ | |
ທ່ານຮູນ ມາເນດ Hun Manet (2023-) | |
ສົມເດັດວິບູນເສນາ ພັກດີ ໄຊສູມ | |
ສົມເດັດພະມະຫາພະຍາຈັກກະຣີ ເຮງ ຊຳລິນ | |
ສະພານິຕິບັນຍັດ | ສະພາຜູ້ແທນລາຊະດອນ |
• ສະພາສູງ | ພຶຖະສະພາ |
• ສະພາລຸ່ມ | ລັດຖະສະພາ |
ກໍ່ຕັ້ງ | |
ຄ.ສ. 50/68–ຄ.ສ. 550/627 | |
ຄ.ສ. 550–802 | |
ຄ.ສ. 802–1431 | |
• ຍຸກມືດ | ຄ.ສ. 1431–1863 |
11 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1863 | |
9 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1953 | |
14 ທັນວາ ຄ.ສ. 1955 | |
23 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1991 | |
24 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1993 | |
30 ເມສາ ຄ.ສ. 1999 | |
ພື້ນທີ່ | |
• ລວມ | 181,035 ຕາລາງກິໂລແມັດ (69,898 ຕາລາງໄມລ໌) (ອັນດັບທີ 88) |
2.5 | |
ປະຊາກອນ | |
• ສຳມະໂນປະຊາກອນ 2019 | |
87 ຕໍ່ຕາລາງກິໂລແມັດ (225.3 ຕໍ່ຕາລາງໄມລ໌) (ອັນດັບທີ 96) | |
GDP (ອຳນາດຊື້) | 2019 (ປະມານ) |
• ລວມ | 76.635 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ[5] |
• ຕໍ່ຫົວ | 4,645 ໂດລາສະຫະລັດ[5] |
GDP (ລາຄາຕະຫຼາດ) | 2019 (ປະມານ) |
• ລວມ | 26.628 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ[5] |
• ຕໍ່ຫົວ | 1,614 ໂດລາສະຫະລັດ[5] |
ຈີນີ (2013) | 36.0[6] ປານກາງ |
HDI (2019) | ປານກາງ · ອັນດັບ 144 |
ສະກຸນເງິນ | ຣຽວ (៛) (KHR) |
ເຂດເວລາ | UTC+7 (ເວລາອິນດູຈີນ) |
ຮູບແບບວັນທີ | ວວ/ດດ/ປປປປ |
ຂັບລົດດ້ານ | ຂວາ |
ລະຫັດໂທລະສັບ | +855 |
ລະຫັດອິນເຕີເນັດ | .kh |
ລາຊະອານາຈັກກຳປູເຈຍປົກຄອງແບບລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ ໂດຍມີສົມເດັດພະເຈົ້າມະຫາຊີວິດ ໂນໂຣດົມ ສີຫາໂມນີ ມາຈາກການເລືອກຕັ້ງໂດຍລາຊະສະພາເພື່ອລາຊະບັນລັງ ເປັນປະມຸກແຫ່ງລັດ ປະມຸກລັດຖະບານ ແມ່ນ ສົມເດັດພະອັກຄະມະຫາເສນາບໍດີ ເຕໂຈ ຮຸນເຊນ ຜູ້ເຊິ່ງປັດຈຸບັນເປັນຜູ້ນຳທີ່ດຳລົງຕຳແໜ່ງດົນທີ່ສຸດໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ໂດຍໄດ້ປົກຄອງກຳປູເຈຍເປັນໄລຍະເວລາຫຼາຍກວ່າ 25 ປີ
ໃນປີ ພ.ສ. 1345 ພຣະເຈົ້າໄຊວໍຣະມັນທີ 2 ໄດ້ຂຶ້ນຄອງບັນລັງຕົນເປັນກະສັດ ອັນເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງອານາຈັກຂະແມ ອຳນາດ ແລະ ຄວາມຮັ່ງມີມະຫາສານຂອງອານາຈັກຂະແມທີ່ມີມະຫາກະສັດຄອງລາຊະສົມບັດສືບຕໍ່ກັນມານັ້ນໄດ້ມີອິດທິພົນໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ເປັນເວລາຫຼາຍກວ່າ 600 ປີ ກຳປູເຈຍຖືກປົກຄອງເປັນເມືອງຂຶ້ນຂອງປະເທດເພື່ອນບ້ານ ຈົນເມື່ອຝຣັ່ງຍຶດເປັນອານານິຄົມໃນກາງຄຣິດສັກກະລາດທີ 19 ກຳປູເຈຍໄດ້ຮັບເອກະລາດໃນປີ ພ.ສ. 2496 ສົງຄາມຫວຽດນາມໄດ້ຂະຫຍາຍເຂົ້າສູ່ໃນກຳປູເຈຍ ເຮັດໃຫ້ຂະເໝນແດງຂຶ້ນສູ່ອຳນາດ ເຊິ່ງຍຶດເມືອງຫຼວງພະນົມເປນໄດ້ໃນປີ ພ.ສ. 2518 ກ່ອນທີ່ຈະເພີ່ມຂຶ້ນຫຼາຍປີຕໍ່ມາພາຍຫຼັງໃນເຂດອິດທິພົນສັງຄົມນິຍົມເປັນສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນກຳປູເຈຍຈົນຮອດເມື່ອປີ ພ.ສ. 2536 ພາຍຫຼັງສົນທິສັນຍາສັນຕິພາບປາຣີ ພ.ສ. 2534 ເຊິ່ງເປັນກາງຍຸຕິສົງຄາມກັບຫວຽດນາມຢ່າງເປັນທາງການ ກຳປູເຈຍຖືກຄວບຄຸມໂດຍສະຫະປະຊາຊາດໃນຊ່ວງເວລາສັ້ນໆ (ຄ.ສ. 1992-1993) ຫຼັງຈາກຫຼາຍປີແຫ່ງການໂດດດ່ຽວ ຊາດເຊິ່ງເສຍຫາຍຈາກສົງຄາມກໍໄດ້ລວມເຂົ້າດ້ວຍກັນອີກຄັ້ງພາຍໃຕ້ລະບອບລາຊາທິປະໄຕໃນປີດຽວກັນ
ໃນການບູລະນະປະເທດຫຼັງສົງຄາມກາງເມືອງດົດຫຼາຍທົດສະວັດ ກຳປູເຈຍມີຄວາມຄືບໜ້າຢ່າງວ່ອງໄວໃນດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ຊັບພະຍາກອນມະນຸດ ປະເທດກຳປູເຈຍໄດ້ມີໜຶ່ງໃນບັນທຶກເສດຖະກິດທີ່ດີທີ່ສຸດໃນອາຊີ ໂດຍອັດຕາການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດສະເລ່ຍ 6.0% ເປັນເວລາດົນນານ 10 ປີ ຂະແໜງສິ່ງທໍ ກະສິກຳ ກໍ່ສ້າງ ເສື້ອຜ້າ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວທີ່ເຂັ້ມແຂງໄດ້ນຳໄປສູ່ການລົງທຶນຈາກຕ່າງຊາດ ແລະ ການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດ[10] ໃນປີ 2005 ມີການພົບແຫຼ່ງນ້ຳມັນ ແລະ ແກັສທໍາມະຊາດ ໃຕ້ເຂດນ່ານນ້ຳຂອງກຳປູເຈຍ ການຂຸດເຈາະການຄ້າເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 2013 ລາຍໄດ້ຈາກນ້ຳມັນສາມາດມີຜົນຕໍ່ເສດຖະສິດກຳປູເຈຍຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ[11]
ກຳປູເຈຍເປັນສະມາຊິກຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດຕັ້ງແຕ່ປີ 1955 ລວມເຖິງຄວາມຮ່ວມມືຮຸ້ນສ່ວນທາງເສດຖະກິດລະດັບພາກພື້ນ ການປະຊຸມສຸດຍອດອາຊີຕາເວັນອອກ ອົງການການຄ້າໂລກ ຂະບວນການທີ່ບໍ່ສອດຄ່ອງ ແລະ ອົງການລະຫວ່າງປະເທດຂອງກຸ່ມປະເທດທີ່ໃຊ້ພາສາຝຣັ່ງ ຕາມລາຍງານຂອງອົງການລະຫວ່າງປະເທດຫຼາຍແຫ່ງ ບັນຫາຫຼັກຂອງປະເທດແມ່ນຄວາມຍາກຈົນ[12] ການສໍ້ລາດບັງຫຼວງ[13] ການຂາດເສລີພາບທາງການເມືອງ ອັດຕາການພັດທະນາມະນຸດຕ່ຳ ແລພ ຄວາມອົດຢາກສູງ
ນະຄອນ ແລະ ແຂວງ
ດັດແກ້ປະເທດກຳປູເຈຍ ແບ່ງເຂດປົກຄອງອອກເປັນ 20 ແຂວງ (ພາສາອັງກິດ: provinces; ພາສາຂະເໝນ: ខេត្ត(ເຂດ)) ແລະ 4 ນະຄອນ (ພາສາອັງກິດ: municipalities; ພາສາຂະເໝນ: ក្រុង(ກຣົງ))
ຊື່ | ເມືອງເອກ | ເນື້ອທີ່ (km²) | ປະຊາກອນ (ປີ 1998) |
---|---|---|---|
1. ແຂວງບັນຕຽຍມຽນແຈັຍ (Banteay Meanchey) | ເມືອງສີໂສພົນ | 6,679 | 577,772 |
2. ແຂວງບັດຕຳບອງ (Battambang) | ເມືອງບັດຕຳບອງ | 11,702 | 793,129 |
3. ແຂວງກຳປົງຈາມ (Kampong Cham) | ເມືອງກຳປົງຈມ | 9,799 | 1,608,914 |
4. ແຂວງກຳປົງຊນັງ (Kampong Chhnang) | ເມືອງກຳປົງຊນັງ | 5,421 | 417,693 |
5. ແຂວງກຳປົງເສປີ (Kampong Speu) | ເມືອງກຳປົງເສປີ | 7,017 | 598,882 |
6. ແຂວງກຳປົງທົມ (Kampong Thom) | ເມືອງກຳປົງທົມ | 13,814 | 569,060 |
7. ແຂວງກຳປົດ (Kampot) | ເມືອງກຳປົດ | 4,873 | 528,405 |
8. ແຂວງກັນດາລ (Kandal) | ເມືອງທ່າເຂມາ | 3,568 | 1,075,125 |
9. ແຂວງເກາະກົງ (Koh Kong) | ເມືອງເກາະກົງ | 11,160 | 132,106 |
10. ນະຄອນເເກັບ (Kep) | - | 336 | 28,660 |
11. ແຂວງກຣະເຈ (Kratié) | ເມືອງກຣະເຈ | 11,094 | 263,175 |
12. ແຂວງມົງດຸລຄີຣີ (Mondulkiri) | ເມືອງສະແໜມໂນຣົມ | 14,228 | 32,407 |
13. ແຂວງໂອດດາຣ໌ມຽນແຈັຍ (Oddar Meancheay) | ເມືອງສຳໂຣງ | 6,158 | 68,279 |
14. ນະຄອນໄພລິນ (Pailin) | - | 803 | 22,906 |
15. ນະຄອນພະນົມເປັນ (Phnom Penh) | - | 376 | 2,009,264 |
16. ນະຄອນສີຫານຸກວິລ (Sihanoukville, Kampong Som) | - | 868 | 235,190 |
17. ແຂວງເປຣັຍວິເຮຍ (Preah Vihear) | ເມືອງພະນົມຕະເບັງມຽນແຈັຍ | 13,788 | 119,261 |
18. ແຂວງໂພທິສັດ (Pursat) | ເມືອງໂພທິສັດ | 12,692 | 360,445 |
19. ແຂວງເປຣວຽງ (Prey Veng) | ເມືອງເປຣຢວຽງ | 4,883 | 946,042 |
20. ແຂວງຣັດຕະນະຄີຣີ (Ratanakiri) | ເມືອງບ້ານລຸງ | 10,782 | 94,243 |
21. ແຂວງສຽມຣຽບ (Siem Reap) | ເມືອງສຽມຣຽບ | 10,299 | 696,164 |
22. ແຂວງສະຕຶງເເຕຣງ (Stung Treng) | ເມືອງສະຕຶງເເຕຣງ | 11,092 | 81,074 |
23. ແຂວງສວາຍຣຽງ (Svay Rieng) | ເມືອງສວາຍຣຽງ | 2,966 | 478,252 |
24. ແຂວງຕາແກ້ວ (Takéo) | ເມືອງຕາແກ້ວ | 3,563 | 790,168 |
ອ້າງອີງ
ດັດແກ້- ↑ "Constitution of the Kingdom of Cambodia". Office of the Council of Ministers. អង្គភាពព័ត៌មាន និងប្រតិកម្មរហ័ស. Retrieved 26 September 2020.
- ↑ "Ethnic minorities and indigenous people". Open Development Cambodia. 15 July 2016. Retrieved 1 June 2020.
- ↑ "Cambodia Socio-Economic Survey 2019-20" (PDF). Ministry of Planning. National Institute of Statistics. December 2020. Retrieved 16 May 2021.
- ↑ 4.0 4.1 "General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results" (PDF). National Institute of Statistics. Ministry of Planning. 26 January 2021. Retrieved 26 January 2021.
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 "Cambodia". International Monetary Fund.
- ↑ "Income Gini coefficient". hdr.undp.org. World Bank. Archived from the original on 2010-06-10. Retrieved 29 January 2020.
- ↑ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 December 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Retrieved 16 December 2020.
- ↑ Cite error: Invalid
<ref>
tag; no text was provided for refs namedCIACB
- ↑ "Cambodia to celebrate day for indigenous people near Angkor Wat". News.xinhuanet.com. Archived from the original on 25 August 2013. Retrieved 15 March 2013.
- ↑ Cambodia to outgrow LDC status by 2020 | Business | The Phnom Penh Post – Cambodia's Newspaper of Record Archived 2011-05-21 at the Wayback Machine. The Phnom Penh Post (May 18, 2011). Retrieved on June 20, 2011.
- ↑ Ek Madra. "Oil Revenue Not Likely Until 2013: Ministry", January 19, 2007. ຮຽກຂໍ້ມູນວັນທີ December 19, 2011
- ↑ "Consumerism booms as Cambodia embraces once-forbidden capitalism", Reuters, 2014-09-28 (in en)
- ↑ "2013 Corruption Perceptions Index -- Results". archive.ph. 2013-12-03. Archived from the original on 2013-12-03. Retrieved 2022-04-15.
{{cite web}}
: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)