Mistrzostwa Rosji w piłce nożnej mężczyzn
Mistrzostwa Rosji w piłce nożnej (ros. Чемпионат России по футболу) – rozgrywki piłkarskie, prowadzone cyklicznie – corocznie lub co sezonowo (na przełomie dwóch lat kalendarzowych) – mające na celu wyłonienie najlepszej męskiej drużyny w Rosji.
Historia
Mistrzostwa Rosji w piłce nożnej oficjalne rozgrywane są od 1992 roku. Obecnie rozgrywki odbywają się w wielopoziomowych ligach: Priemjer-Liga, Futbołnaja Nacionalnaja Liga (FNL), Professionalnaja Futbołnaja Liga (PFL) oraz niższych klasach regionalnych.
W 1909 roku w podmoskiewskim Oriechowo-Zujewo powstał pierwszy rosyjski klub piłkarski KSO, potem następne (wcześniej, w 1900 roku na terenie obecnego obwodu królewieckiego został założony pruski FC 1900 Königsberg). Po założeniu rosyjskiej federacji piłkarskiej – Wszechrosyjskiego Futbolowego Sojuszu (WFS) w 1912 roku, rozpoczął się proces zorganizowania pierwszych rozgrywek o mistrzostwo Rosji. W 1912 roku po raz pierwszy rozegrane mistrzostwo Imperium Rosyjskiego. Pierwszym mistrzem została reprezentacja miasta Petersburgu, która w finale zwyciężyła Moskwę w powtórce 4:1 (pierwszy mecz zakończył się remisem 2:2). W następnym sezonie w finale Odessa pokonała Petersburg 4:2, ale w składzie odeskiej drużyny grało 4 obcokrajowców (tylko 3 były dozwolone) i po protestach zawodników z Petersburgu Futbolowy Związek postanowił nie przyznawać tytułu mistrza. Sezon 1914 nie dokończono z powodu I wojny światowej.
8 listopada 1917 roku w wyniku rewolucji październikowej powstała Rosyjska Republika Radziecka, nazwa której 19 lipca 1918 została zmieniona na Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka. Pierwsza edycja mistrzostw Rosyjskiej FSRR startowała w sezonie 1920, w której systemem pucharowym 7 drużyn reprezentujące rosyjskie miasta walczyły o tytuł mistrza. Ukraińskie, białoruskie drużyny uczestniczyły w mistrzostwach swoich krajów. Jednak w mistrzostwach Rosyjskiej FSRR 1922 uczestniczyła również ukraińska drużyna reprezentująca Charków. Po utworzeniu ZSRR 30 grudnia 1922 roku mistrzostwa Rosyjskiej FSRR utraciły swój status i był to często tylko turniej kwalifikacyjny do Mistrzostw ZSRR. Rozgrywki z przerwami organizowane były do 1934 roku. W 1934 roku najsilniejsze drużyny Moskwy i Leningradu zignorowały mistrzostwo, a zwycięzcą została drużyna Woroneża. Po reformie piłki nożnej w ZSRR w 1936 roku i organizowaniu klubowych Mistrzostw ZSRR najlepsze kluby rosyjskie startowały w rozgrywkach ligowych. Mistrzostwa Rosyjskiej FSRR już nie były organizowane.
W 1948 po dłuższej przerwie ponownie startowały mistrzostwa Rosyjskiej FSRR, które rozgrywane były wśród drużyn towarzystw sportowych pomiędzy rosyjskimi zespołami, które nie uczestniczyły w rozgrywkach Mistrzostw ZSRR. Zwycięzca turnieju otrzymywał od przyszłego sezonu możliwość wzięcia udziału w mistrzostwach ZSRR. Od 1960 do 1969 rozgrywki prowadzono wśród klubów, które walczyły w odrębnych grupach strefowych Klasy B mistrzostw ZSRR. Zwycięzcy grup strefowych złożonych z rosyjskich klubów pod koniec sezonu brały udział w dodatkowym turnieju o tytuł mistrza Rosyjskiej FSRR. W sezonach 1960-1962 turniej był także finałem o awans do Klasy A. W sezonach 1963-1970 był finałem o awans do drugiej grupy Klasy A, a także w sezonach 1971-1975 mistrzem Rosyjskiej FSRR został klub, który zajął pierwsze miejsce w dodatkowym turnieju wśród rosyjskich zespołów, które zwyciężyły w swoich grupach strefowych i walczyły również z innymi zwycięzcami grup nierosyjskich o awans do pierwszej ligi (w 1974 i 1975 roku od Rosyjskiej FSRR w finale turnieju uczestniczyło tylko dwa zespoły). W 1970 i 1976 mistrzostwa Rosyjskiej FSRR rozgrywano w osobnym turnieju, który odbył się po strefowych turniejach mistrzostw ZSRR w drugiej lidze. W 1978 roku mistrzem Rosyjskiej FSRR zostawał zespół, który zwyciężył w turnieju piłkarskim Spartakiady narodów Rosyjskiej FSRR, w 1979 i 1982 mistrzostwa nie rozgrywano z powodu na Spartakiadę narodów ZSRR. W 1990 roku turniej nie odbył się, a tytuł mistrza Rosyjskiej FSRR rozegrano wiosną 1991 roku. Jednak nie były to pełnowartościowe mistrzostwa tak jak najlepsze kluby kraju uczestniczyły w mistrzostwach ZSRR.
26 grudnia 1991 – po rozwiązaniu ZSRR Rosja została uznana za następcę ZSRR.
Rozgrywki najwyższej ligi zwanej Wysszaja liga w obecnym formacie zainaugurowano w sezonie 1992[1]. W 1998 liga zmieniła nazwę na Wysszij diwizion. W 2002 przyjęła obecną nazwę Priemjer-Liga.
Mistrzowie i pozostali medaliści
Mistrzostwa Imperium Rosyjskiego (1912-1914)
|
Mistrzostwa ZSRR (1920-1991)
1922–1991 | Mistrzostwa ZSRR |
|
Mistrzostwa Rosji (od 1992)
|
Statystyka
Klasyfikacja według klubów
W dotychczasowej historii Mistrzostw Rosji na podium oficjalnie stawało w sumie 13 drużyn. Liderem klasyfikacji jest Spartak Moskwa, który zdobył 10 tytułów mistrzowskich.
Stan po zakończeniu sezonu 2023/24.
Lp. | Klub | Miejsca na podium | Zwycięskie sezony | ||
---|---|---|---|---|---|
1. | Spartak Moskwa | 10 | 6 | 4 | 1992, 1993, 1994, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2016/17 |
2. | Zenit Petersburg | 10 | 3 | 4 | 2007, 2010, 2011/12, 2014/15, 2018/19, 2019/20, 2020/21, 2021/22, 2022/23, 2023/24 |
3. | CSKA Moskwa | 6 | 9 | 3 | 2003, 2005, 2006, 2012/13, 2013/14, 2015/16 |
4. | Lokomotiw Moskwa | 3 | 6 | 6 | 2002, 2004, 2017/18 |
5. | Rubin Kazań | 2 | 0 | 2 | 2008, 2009 |
6. | Ałanija Władykaukaz | 1 | 2 | 0 | 1995 |
7. | Rotor Wołgograd | 0 | 2 | 1 | |
8. | Dinamo Moskwa | 0 | 1 | 6 | |
9. | FK Krasnodar | 0 | 1 | 3 | |
10. | FK Rostów nad Donem | 0 | 1 | 0 | |
PFK Soczi | 0 | 1 | 0 | ||
12. | Anży Machaczkała | 0 | 0 | 1 | |
Krylja Sowietow Samara | 0 | 0 | 1 | ||
Torpedo Moskwa | 0 | 0 | 1 |
Klasyfikacja według miast
Siedziby klubów: Stan po zakończeniu sezonu 2023/24.
Miasto | Liczba tytułów | Kluby |
---|---|---|
Moskwa | 19 | Spartak Moskwa (10), CSKA Moskwa (6), Lokomotiw Moskwa (3) |
Sankt Petersburg | 10 | Zenit Petersburg (10) |
Kazań | 2 | Rubin Kazań (2) |
Władykaukaz | 1 | Ałanija Władykaukaz (1) |
Uczestnicy
Są 44 zespoły, które wzięli udział w 33 sezonach Mistrzostw Rosji, które były prowadzone od 1992 aż do sezonu 2024/25 łącznie. Tylko Spartak Moskwa, Lokomotiw Moskwa i CSKA Moskwa były zawsze obecne w każdej edycji.
Pogrubione zespoły biorące udział w sezonie 2024/25.
- 33 razy: CSKA Moskwa, Lokomotiw Moskwa, Spartak Moskwa
- 32 razy: Dinamo Moskwa
- 31 razy: FK Rostów
- 30 razy: Krylja Sowietow Samara, Zenit Petersburg
- 21 razy: Rubin Kazań
- 18 razy: Achmat Grozny
- 17 razy: Torpedo Moskwa
- 16 razy: Ałanija Władykaukaz
- 14 razy: Amkar Perm, FK Krasnodar, Rotor Wołgograd, Urał Jekaterynburg
- 12 razy: Saturn Ramienskoje
- 11 razy: Anży Machaczkała
- 10 razy: Szynnik Jarosław
- 9 razy: Kubań Krasnodar, FK Moskwa, Tom Tomsk,
- 8 razy: Czernomoriec Noworosyjsk, FK Chimki, Lokomotiw Niżny Nowogród, FK Ufa
- 7 razy: Arsienał Tuła, Fakieł Woroneż, Żemczużyna Soczi
- 6 razy: FK Orenburg2, Spartak Nalczyk
- 5 razy: KAMAZ Nabierieżnyje Czełny, Tiekstilszczik Kamyszyn, FK Tiumeń, Urałan Elista
- 4 razy: Bałtika Kaliningrad, Łucz-Eniergija Władywostok, Pari Niżny Nowogród1, PFK Soczi
- 3 razy: Dinamo Stawropol, Mordowija Sarańsk, Wołga Niżny Nowogród
- 2 razy: Asmarał Moskwa, Łada Togliatti, Okiean Nachodka, Sokoł Saratów, FK Tambow
- 1 raz: Akron Togliatti , Dinamo Machaczkała, Sibir Nowosybirsk, SKA-Chabarowsk, FK Tosno, Jenisej Krasnojarsk
- Pari Niżny Nowogród rozgrywał mecz jako FK Niżny Nowogród,
- FK Orenburg rozgrywał mecz jako Gazowik Orenburg.
Zobacz też
Przypisy
Bibliografia
- Oficjalna strona RFPL (ang. • ros.)
- Premier League, [w:] baza Soccerway (liga) [dostęp 2021-01-02] .
- Oficjalna strona RFS (ang. • ros.)
- Archiwum wyników meczów i tabel w bazie RSSSF (ang.)