Alejo Carpentier: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
GrouchoBot (dyskusja | edycje) m r2.7.2) (Robot dodał simple:Alejo Carpentier |
drobne merytoryczne |
||
(Nie pokazano 26 wersji utworzonych przez 22 użytkowników) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{dopracować|źródła=2019-12}} |
|||
[[Plik:Alejocarpentier.jpg|mały|Alejo Carpentier]] |
[[Plik:Alejocarpentier.jpg|mały|Alejo Carpentier]] |
||
'''Alejo Carpentier y Valmont''' (ur. [[26 grudnia]] [[1904]] w [[Lozanna|Lozannie]], zm. [[24 kwietnia]] [[1980]] w [[Paryż]]u) |
'''Alejo Carpentier y Valmont''' (ur. [[26 grudnia]] [[1904]] w [[Lozanna|Lozannie]], zm. [[24 kwietnia]] [[1980]] w [[Paryż]]u) – [[kuba]]ński [[pisarz]], muzykolog i dziennikarz. Jeden z najsłynniejszych przedstawicieli [[realizm magiczny|realizmu magicznego]] – miał wielki wpływ na rozwój [[literatura iberoamerykańska|literatury iberoamerykańskiej]]. |
||
== Życiorys == |
|||
Urodził się |
Urodził się 26 grudnia 1904 w [[Lozanna|Lozannie]] w [[Szwajcaria|Szwajcarii]]. Jego matka była Rosjanką – profesorem lingwistyki, a ojciec francuskim architektem. Rodzina krótko po urodzinach Alejo wyemigrowała na [[Kuba|Kubę]]. Pomimo europejskiego pochodzenia przez całe życie mocno identyfikował się jako Kubańczyk. rozpoczął studia muzykologiczne, a także zetknął się z przedstawicielami [[surrealizm]]u: [[André Breton]]em, [[Paul Éluard|Paulem Éluardem]], [[Louis Aragon|Louisem Aragonem]], [[Jacques Prévert|Jakiem Prévertem]] i [[Antonin Artaud|Antoninem Artaudem]]. W 1920 powrócił na [[Kuba|Kubę]] i zaczął pracę jako dziennikarz. Zafascynowany kulturą iberoamerykańską oraz kultami [[voodoo]] zaczął pisać powieści i opowiadania o takiej tematyce. |
||
W |
W 1927 za krytykę polityki prezydenta [[Kuba|Kuby]] [[Gerardo Machado]] (rządzącego na Kubie w latach 1925–1933) został uwięziony. W tym samym roku uciekł z Kuby do [[Paryż]]a, gdzie pozostał do 1939. W [[Paryż]]u zbliżył się do środowiska francuskich [[surrealizm|surrealistów]]: [[André Breton]]a, [[Paul Éluard|Paula Éluarda]], [[Louis Aragon|Louisa Aragona]], [[Antonin Artaud|Antonina Artauda]]. Pisywał w dzienniku André Bretona ''Révolution Surréaliste''. Pracował również w paryskim radiu. W 1933 w [[Madryt|Madrycie]] ukazała się jego powieść ''Ecue-Yamba-O'', będąca opisem życia czarnych mieszkańców Kuby. |
||
W |
W 1939 powrócił na [[Kuba|Kubę]]. Pracował tu jako dziennikarz (wydawał pismo ''Tiempo Nuevo''), był profesorem muzykologii w konserwatorium w [[Hawana|Hawanie]] oraz dyrektorem hawańskiej rozgłośni radiowej. |
||
W |
W 1943 odwiedził [[Haiti]], co miało duży wpływ na jego zainteresowania. Pod wpływem tej podróży napisał powieść ''[[Królestwo z tego świata]]'' (''El reino de este mundo''; pierwsze wydanie: 1949), opisującą okres panowania czarnoskórego cesarza Haiti [[Henri Christophe|Henri Christophe’a]]. W 1946 wydał ''Muzykę na Kubie'' (''La musica en Cuba'') – historię muzyki kubańskiej. |
||
W latach |
W latach 1945–1959 przebywał w [[Wenezuela|Wenezueli]]. Doświadczenia tego pobytu były inspiracją dla najsłynniejszej powieści Carpentiera ''[[Podróż do źródeł czasu]]'' (''Los pasos perdidos'', wyd. 1953), która przyniosła mu światową sławę. Następne w kolejności powieści Carpentiera to: ''Pościg'' (''El acoso'') oraz ''[[Eksplozja w katedrze]]'' (''El siglo de las luces'') wydana w 1962 – opowiadająca o [[rewolucja francuska|rewolucji francuskiej]] na [[Antyle|Antylach]]. |
||
W |
W 1959, pod koniec [[Rewolucja kubańska|rewolucji kubańskiej]], powrócił na [[Kuba|Kubę]]. Pisarz odgrywał dużą rolę w życiu kulturalnym komunistycznej Kuby, wykładał historię kultury na uniwersytecie w [[Hawana|Hawanie]] oraz prowadził audycję radiową poświęconą kulturze. W 1970 został attaché kulturalnym Kuby w [[Paryż]]u oraz przedstawicielem Kuby w [[UNESCO]]. |
||
W |
W 1977 otrzymał [[Nagroda Cervantesa|Nagrodę Cervantesa]], przyznawaną najlepszym pisarzom tworzącym w [[Język hiszpański|języku hiszpańskim]]. |
||
Zmarł w Paryżu w |
Zmarł w Paryżu w 1980. |
||
Alejo Carpentier jest uważany za prekursora [[realizm magiczny|realizmu magicznego]] – nurtu w literaturze latynoamerykańskiej, który zyskał wielką popularność. We wstępie do powieści ''Królestwo z tego świata'' sformułował teorię tzw. amerykańskiej rzeczywistości cudownej (''[[lo real maravilloso]]''), która jest utożsamiana z realizmem magicznym i późniejszą twórczością [[Gabriel |
Alejo Carpentier jest uważany za prekursora [[realizm magiczny|realizmu magicznego]] – nurtu w literaturze latynoamerykańskiej, który zyskał wielką popularność. We wstępie do powieści ''Królestwo z tego świata'' sformułował teorię tzw. amerykańskiej rzeczywistości cudownej (''[[Lo real maravilloso americano|lo real maravilloso]]''), która jest utożsamiana z realizmem magicznym i późniejszą twórczością [[Gabriel García Márquez|Garcii Márqueza]], [[Miguel Asturias|Asturiasa]], [[José Lezama Lima|Lezamy Limy]] i innych przedstawicieli tego nurtu. |
||
== Najważniejsze dzieła == |
== Najważniejsze dzieła == |
||
{{ |
{{Wikicytaty|dopełniacz=z Alejo Carpentiera}} |
||
⚫ | |||
* ''Ecue-yamba-o!'', pierwsze wydanie: [[1933]] |
* ''Ecue-yamba-o!'', pierwsze wydanie: [[1933]] |
||
* ''[[Królestwo z tego świata]]'', |
* ''[[Królestwo z tego świata]]'', 1949, wyd. pol. 1968 |
||
* ''[[Podróż do źródeł czasu]]'', |
* ''[[Podróż do źródeł czasu]]'', 1953, wyd. pol. 1963 |
||
* ''Wojna czasu'' (''Guerra del tiempo''), |
* ''Wojna czasu'' (''Guerra del tiempo''), 1958, wyd. pol. 1974 – zbiór opowiadań o sytuacji politycznej na Kubie w latach 50. XX w., czasów dyktatury [[Fulgencio Batista|Batisty]]; |
||
* ''[[Eksplozja w katedrze]]'' (''El siglo de las luces''), |
* ''[[Eksplozja w katedrze]]'' (''El siglo de las luces''), 1962, wyd. pol. 1966 – powieść o czasach [[rewolucja francuska|rewolucji francuskiej]] i jej wpływie na sytuację na [[Karaiby|Karaibach]] |
||
* ''[[Szaleństwo i metoda]]'' (''El recurso de metodo''), |
* ''[[Szaleństwo i metoda]]'' (''El recurso de metodo''), 1974, wyd. pol. 1980 – powieść o dyktaturze [[Gerardo Machado|Machado]] na [[Kuba|Kubie]] |
||
* ''[[Koncert barokowy]]'' (''Concierto barroco''), |
* ''[[Koncert barokowy]]'' (''Concierto barroco''), 1974, wyd. pol. 1977 |
||
* ''[[Święto wiosny (powieść)|Święto wiosny]]'' (''La consagración de la primavera''), |
* ''[[Święto wiosny (powieść)|Święto wiosny]]'' (''La consagración de la primavera''), 1978 |
||
* ''[[Harfa i cień]]'' (''El arpa y la sombra''), 1979 |
|||
{{Nagroda Cervantesa}} |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
{{Kontrola autorytatywna}} |
|||
⚫ | |||
[[be:Алеха Карпенцьер]] |
|||
{{SORTUJ:Carpentier, Alejo}} |
|||
[[bg:Алехо Карпентиер]] |
|||
[[Kategoria:Kubańscy autorzy fantastyki]] |
|||
[[cs:Alejo Carpentier]] |
|||
⚫ | |||
[[da:Alejo Carpentier]] |
|||
[[Kategoria:Pisarze związani z Hawaną]] |
|||
[[de:Alejo Carpentier]] |
|||
[[Kategoria:Pisarze związani z Paryżem]] |
|||
[[en:Alejo Carpentier]] |
|||
[[Kategoria:Laureaci Nagrody Cervantesa]] |
|||
[[es:Alejo Carpentier]] |
|||
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Lozannie]] |
|||
[[eo:Alejo Carpentier]] |
|||
⚫ | |||
[[eu:Alejo Carpentier]] |
|||
⚫ | |||
[[fa:آلخو کارپانتیه]] |
|||
[[fr:Alejo Carpentier]] |
|||
[[gl:Alejo Carpentier]] |
|||
[[hr:Alejo Carpentier]] |
|||
[[io:Alejo Carpentier]] |
|||
[[it:Alejo Carpentier]] |
|||
[[la:Alexius Carpentier]] |
|||
[[lij:Alejo Carpentier]] |
|||
[[hu:Alejo Carpentier]] |
|||
[[nl:Alejo Carpentier]] |
|||
[[ja:アレホ・カルペンティエル]] |
|||
[[oc:Alejo Carpentier]] |
|||
[[pt:Alejo Carpentier]] |
|||
[[ro:Alejo Carpentier]] |
|||
[[ru:Карпентьер, Алехо]] |
|||
[[simple:Alejo Carpentier]] |
|||
[[sh:Alejo Carpentier]] |
|||
[[fi:Alejo Carpentier]] |
|||
[[sv:Alejo Carpentier]] |
|||
[[tr:Alejo Carpentier]] |
|||
[[uk:Алехо Карпентьєр]] |
Aktualna wersja na dzień 15:07, 21 kwi 2023
Ten artykuł od 2019-12 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
Alejo Carpentier y Valmont (ur. 26 grudnia 1904 w Lozannie, zm. 24 kwietnia 1980 w Paryżu) – kubański pisarz, muzykolog i dziennikarz. Jeden z najsłynniejszych przedstawicieli realizmu magicznego – miał wielki wpływ na rozwój literatury iberoamerykańskiej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 26 grudnia 1904 w Lozannie w Szwajcarii. Jego matka była Rosjanką – profesorem lingwistyki, a ojciec francuskim architektem. Rodzina krótko po urodzinach Alejo wyemigrowała na Kubę. Pomimo europejskiego pochodzenia przez całe życie mocno identyfikował się jako Kubańczyk. rozpoczął studia muzykologiczne, a także zetknął się z przedstawicielami surrealizmu: André Bretonem, Paulem Éluardem, Louisem Aragonem, Jakiem Prévertem i Antoninem Artaudem. W 1920 powrócił na Kubę i zaczął pracę jako dziennikarz. Zafascynowany kulturą iberoamerykańską oraz kultami voodoo zaczął pisać powieści i opowiadania o takiej tematyce.
W 1927 za krytykę polityki prezydenta Kuby Gerardo Machado (rządzącego na Kubie w latach 1925–1933) został uwięziony. W tym samym roku uciekł z Kuby do Paryża, gdzie pozostał do 1939. W Paryżu zbliżył się do środowiska francuskich surrealistów: André Bretona, Paula Éluarda, Louisa Aragona, Antonina Artauda. Pisywał w dzienniku André Bretona Révolution Surréaliste. Pracował również w paryskim radiu. W 1933 w Madrycie ukazała się jego powieść Ecue-Yamba-O, będąca opisem życia czarnych mieszkańców Kuby.
W 1939 powrócił na Kubę. Pracował tu jako dziennikarz (wydawał pismo Tiempo Nuevo), był profesorem muzykologii w konserwatorium w Hawanie oraz dyrektorem hawańskiej rozgłośni radiowej.
W 1943 odwiedził Haiti, co miało duży wpływ na jego zainteresowania. Pod wpływem tej podróży napisał powieść Królestwo z tego świata (El reino de este mundo; pierwsze wydanie: 1949), opisującą okres panowania czarnoskórego cesarza Haiti Henri Christophe’a. W 1946 wydał Muzykę na Kubie (La musica en Cuba) – historię muzyki kubańskiej.
W latach 1945–1959 przebywał w Wenezueli. Doświadczenia tego pobytu były inspiracją dla najsłynniejszej powieści Carpentiera Podróż do źródeł czasu (Los pasos perdidos, wyd. 1953), która przyniosła mu światową sławę. Następne w kolejności powieści Carpentiera to: Pościg (El acoso) oraz Eksplozja w katedrze (El siglo de las luces) wydana w 1962 – opowiadająca o rewolucji francuskiej na Antylach.
W 1959, pod koniec rewolucji kubańskiej, powrócił na Kubę. Pisarz odgrywał dużą rolę w życiu kulturalnym komunistycznej Kuby, wykładał historię kultury na uniwersytecie w Hawanie oraz prowadził audycję radiową poświęconą kulturze. W 1970 został attaché kulturalnym Kuby w Paryżu oraz przedstawicielem Kuby w UNESCO.
W 1977 otrzymał Nagrodę Cervantesa, przyznawaną najlepszym pisarzom tworzącym w języku hiszpańskim.
Zmarł w Paryżu w 1980.
Alejo Carpentier jest uważany za prekursora realizmu magicznego – nurtu w literaturze latynoamerykańskiej, który zyskał wielką popularność. We wstępie do powieści Królestwo z tego świata sformułował teorię tzw. amerykańskiej rzeczywistości cudownej (lo real maravilloso), która jest utożsamiana z realizmem magicznym i późniejszą twórczością Garcii Márqueza, Asturiasa, Lezamy Limy i innych przedstawicieli tego nurtu.
Najważniejsze dzieła
[edytuj | edytuj kod]- Ecue-yamba-o!, pierwsze wydanie: 1933
- Królestwo z tego świata, 1949, wyd. pol. 1968
- Podróż do źródeł czasu, 1953, wyd. pol. 1963
- Wojna czasu (Guerra del tiempo), 1958, wyd. pol. 1974 – zbiór opowiadań o sytuacji politycznej na Kubie w latach 50. XX w., czasów dyktatury Batisty;
- Eksplozja w katedrze (El siglo de las luces), 1962, wyd. pol. 1966 – powieść o czasach rewolucji francuskiej i jej wpływie na sytuację na Karaibach
- Szaleństwo i metoda (El recurso de metodo), 1974, wyd. pol. 1980 – powieść o dyktaturze Machado na Kubie
- Koncert barokowy (Concierto barroco), 1974, wyd. pol. 1977
- Święto wiosny (La consagración de la primavera), 1978
- Harfa i cień (El arpa y la sombra), 1979
- ISNI: 0000000121463029
- VIAF: 105310694
- ULAN: 500246392
- LCCN: n79070121
- GND: 118667238
- NDL: 00435347
- LIBRIS: khwz1t532mrb87q
- BnF: 11895271t
- SUDOC: 027377970
- SBN: CFIV102958
- NLA: 35026068
- NKC: jn19990001337
- DBNL: carp028
- BNE: XX830623
- NTA: 069301425
- BIBSYS: 90056045
- CiNii: DA02147054
- Open Library: OL42387A
- PLWABN: 9810578075505606
- NUKAT: n95200352
- J9U: 987007300444305171
- PTBNP: 30926
- CANTIC: a11387531
- CONOR: 49021795
- ΕΒΕ: 60560
- KRNLK: KAC200408609