Frank francuski: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
m robot dodaje: vi:Franc Pháp |
jęz. |
||
(Nie pokazano 48 wersji utworzonych przez 39 użytkowników) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{Waluta infobox |
|||
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=250 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |
|||
| |
|nazwa = Frank francuski |
||
|nazwa oryginalna = |
|||
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | |
|||
|grafika = Francia 1 franco.JPG |
|||
|- |
|||
⚫ | |||
| '''[[ISO 4217|Kod ISO 4217]]''' || FRF |
|||
|alt grafiki = |
|||
|- |
|||
|kod ISO = FRF |
|||
| '''Państwa''' || [[Francja]], [[Monako]], [[Andora]] |
|||
|symbol = ₣ – frank |
|||
|- |
|||
|państwo = {{państwo|Francja}}<br>{{państwo|Monako}}<br>{{państwo|Andora}} |
|||
⚫ | |||
|lata w obiegu = |
|||
|- |
|||
⚫ | |||
| '''Symbole''' || ₣ - frank<br />?? - centym |
|||
|mennica = |
|||
|- |
|||
|poziom inflacji = |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
|- |
|||
| |
|banknoty = 20 ₣, 50 ₣, 100 ₣, 200 ₣, 500 ₣ |
||
⚫ | |||
|- |
|||
|commons = Category:French franc |
|||
⚫ | |||
}} |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
== Moneta i jednostka obrachunkowa == |
== Moneta i jednostka obrachunkowa == |
||
Po raz pierwszy frankiem nazwano [[złoto|złotą]] monetę wybitą przez króla Francji [[Jan II Dobry (król Francji)|Jana II Dobrego]] w [[1360]] r., przedstawiającą króla na koniu. Nazwa powstała od łacińskiej [[legenda (numizmatyka)|legendy]] ''Johanes Dei gratia Francorum rex''. Wybijano 63 monety z 1 [[ |
Po raz pierwszy frankiem nazwano [[złoto|złotą]] monetę wybitą przez króla Francji [[Jan II Dobry (król Francji)|Jana II Dobrego]] w [[1360]] r., przedstawiającą króla na koniu. Nazwa powstała od łacińskiej [[legenda (numizmatyka)|legendy]] ''Johanes Dei gratia Francorum rex''. Wybijano 63 monety z 1 [[Marka (masa)|marki paryskiej]] (244,75 g) czystego złota, czyli frank zawierał 3,885 g. Określono jego wartość na 20 soli, czyli jednego [[liwr]]a. Złoty frank stał się tym samym jedną z pierwszych materializacji liwra<ref>Pierwszą był ''le denier d’or à l’angel'' Filipa IV w 1311 r.</ref>, będący podstawą systemu obrachunkowego we Francji<ref>We Francji stosowano, aż do 1795 r., system obrachunkowy wprowadzony przez [[Karol Wielki|Karola Wielkiego]] [[Reforma monetarna Karola Wielkiego|reformą monetarną]] z ok. [[794]] r. Największą jednostką obrachunkową był liwr ([[Funt|funt karoliński]]) równy 20 solidom (solom, sous), z których każdy równy był 12 denarom, czyli liwr = 240 denarów. Faktycznie wybijane monety, po okresie denarowym do 1226 r., gdy wybijane były tylko srebrne denary, miały najróżniejsze nazwy i wartości, ale z reguły nawiązywały do powyższych jednostek podstawowych i były na nie przeliczane.</ref>. Następca Jana, [[Karol V Mądry]], bił od [[1365]] r. franka przedstawiającego władcę pod baldachimem. Ustaliły się wówczas dwa typy franka nazywane: ''franc à cheval'' i ''frank à pied''. Z marki paryskiej 24-[[karat]]owego złota wybijano już 64 monety, czyli ''frank à pied'' miał 3,82 g i przestał być odpowiednikiem liwra. Epizodycznie, złotego franka (''à cheval'') wybił jeszcze w [[1437]] r. [[Karol VII Walezjusz|Karol VII]]. Miał on już tylko 3,06 g. Złote franki wybijane były krótko, ale nazwa upowszechniła się i pozostała w pamięci Francuzów, gdyż wobec chaosu monetarnego panującego we Francji od rządów [[Filip IV Piękny|Filipa IV Pięknego]] ([[1285]]–[[1314]]), uważanego za jednego z większych w historii „fałszerzy” pieniędzy, pogłębionego [[wojna stuletnia|wojną stuletnią]], złoty frank, nawet na tle innych ówczesnych złotych monet (np. [[écu d'or]]), mimo deprecjacji, wyróżniał się jednak stabilnością. Szczególną renomę zdobył równy liwrowi ''franc à cheval'' Jana II. Słowo frank, jako nazwa, chociaż krótko, realnej równowartości abstrakcyjnego liwra (wywodzącego się z nieczytelnego dla większości systemu jednostek wagowych), pozostało w pamięci społeczeństwa i zaczęło być stosowane nieoficjalnie, wymiennie z liwr. |
||
W latach [[1575]] |
W latach [[1575]]–[[1641]] frank ponownie pojawił się jako moneta. [[Henryk III Walezy]] zastąpił nim bite od [[1513]] r. srebrne [[teston]]y. Frank był najgrubszą srebrną monetą we Francji, zawierał 11,824 g czystego srebra (ważył 14,188 g, czyli miał próbę <math>\tfrac{20}{24}</math>). Dzielił się na 20 [[Solid|soli]] po 12 [[denar]]ów każdy, czyli znów był zrealizowanym obrachunkowym liwrem. Reforma [[Ludwik XIII|Ludwika XIII]] z [[1640]] r. wprowadziła we Francji system [[talar]]owy, zastępując srebrnego franka ''[[écu blanc]]''. Mimo że już za panowania [[Henryk IV Burbon|Henryka IV]], w związku z dalszym pogarszaniem drobnych monet, cena franka wzrosła do 21,33 sola i tym samym przestał on być odpowiednikiem liwra, w powszechnej świadomości ugruntowało się wymienne nazywanie liwra frankiem. |
||
== Jednostka monetarna == |
== Jednostka monetarna == |
||
[[Plik:France, 5 franc (Ceres), 1850 - Second Republic.jpg|thumb|220px|''5 franków, 1850, [[II Republika Francuska]]. Srebro 900.'']] |
|||
Jednostka monetarna Francji równa 100 [[centym]]om, wprowadzona w miejsce [[liwr]]a w |
Jednostka monetarna Francji równa 100 [[centym]]om, wprowadzona w miejsce [[liwr]]a w 1795 roku (III roku Republiki). W 1803 roku ustalono jego wartość na 0,290323 g czystego złota lub 4,5 g czystego srebra. W XIX wieku był walutą o znaczeniu międzynarodowym, stanowił podstawę [[Łacińska Unia Monetarna|łacińskiej unii monetarnej]]; w owym czasie wiele państw próbowało oprzeć na nim swoją walutę. Po [[I wojna światowa|I wojnie światowej]] nastąpiło załamanie się franka, którego ustabilizowano w [[1928]] roku na poziomie 0,20305 dotychczasowej wartości; w 1936 roku zrezygnowano ze złotego standardu, odtąd kurs franka stale spadał. W czasie II wojny światowej emitowany przez rząd tzw. „Państwa Francuskiego” ([[Francja Vichy|Vichy]]), ustabilizowany na poziomie 0,20 marki Rzeszy. Po wojnie następowała dalsza dewaluacja. |
||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | W XIX i XX wieku frank emitowany był także w koloniach francuskich i terytoriach zależnych ([[Algieria]], [[Kambodża]], [[Francuska Afryka Równikowa]], [[Gwadelupa]], [[Madagaskar]], [[Maroko]], [[Martynika]], [[Reunion]], [[Saint-Pierre i Miquelon]], [[ |
||
⚫ | |||
1 euro równa się 6,55957 franków francuskich (FRF). |
|||
⚫ | W XIX i XX wieku frank emitowany był także w koloniach francuskich i terytoriach zależnych ([[Algieria]], [[Kambodża]], [[Francuska Afryka Równikowa]], [[Gwadelupa]], [[Madagaskar]], [[Maroko]], [[Martynika]], [[Reunion]], [[Saint-Pierre i Miquelon]], [[Somali Francuskie]]) oraz w krajach związanych kulturowo z Francją (np. [[Monako]]). |
||
W 2002 roku frank francuski został ostatecznie wycofany z obiegu i zastąpiony przez [[euro]] po kursie 6,55957 (tj. 1 euro = 6,55957 franka). Wymiana monet była możliwa do 17 lutego 2005, a banknotów do 17 lutego 2012<ref name=timelimits>[http://www.ecb.europa.eu/euro/exchange/html/index.en.html ECB: Exchanging national cash].</ref>. |
|||
== Zobacz też == |
== Zobacz też == |
||
* [[liwr]], [[stopa karolińska]] |
* [[liwr]], [[stopa karolińska]] |
||
== Przypisy == |
|||
{{Przypisy}} |
{{Przypisy}} |
||
{{Kontrola autorytatywna}} |
|||
{{Waluty Europy}} |
|||
[[Kategoria: |
[[Kategoria:Francuskie monety]] |
||
[[Kategoria: |
[[Kategoria:Waluty zastąpione przez euro]] |
||
[[Kategoria:Frank (waluta)]] |
|||
[[Kategoria:Gospodarka Francji]] |
|||
[[Kategoria:Historia Francji]] |
[[Kategoria:Historia Francji]] |
||
[[ar:فرنك]] |
|||
[[bg:Френски франк]] |
|||
[[ca:Franc francès]] |
|||
[[cs:Francouzský frank]] |
|||
[[de:Französischer Franc]] |
|||
[[et:Prantsuse frank]] |
|||
[[el:Γαλλικό Φράγκο]] |
|||
[[en:French franc]] |
|||
[[es:Franco francés]] |
|||
[[eo:Franca franko]] |
|||
[[eu:Frantziar libera]] |
|||
[[fr:Franc français]] |
|||
[[gl:Franco francés]] |
|||
[[it:Franco francese]] |
|||
[[he:פרנק צרפתי]] |
|||
[[hu:Francia frank]] |
|||
[[mr:फ्रेंच फ्रँक]] |
|||
[[nl:Franse frank]] |
|||
[[ja:フランス・フラン]] |
|||
[[no:Fransk franc]] |
|||
[[nn:Fransk franc]] |
|||
[[oc:Franc francés]] |
|||
[[pt:Franco francês]] |
|||
[[ro:Franc francez]] |
|||
[[ru:Французский франк]] |
|||
[[sk:Francúzsky frank]] |
|||
[[sl:Francoski frank]] |
|||
[[sr:Француски франак]] |
|||
[[fi:Ranskan frangi]] |
|||
[[sv:Fransk franc]] |
|||
[[tr:Fransız frangı]] |
|||
[[vi:Franc Pháp]] |
|||
[[zh:法国法郎]] |
Aktualna wersja na dzień 07:33, 5 sie 2024
1 frank wprowadzony w ramach reformy walutowej 1960 | |
Kod ISO 4217 |
FRF |
---|---|
Symbol |
₣ – frank |
Państwo | |
Bank centralny | |
Podział |
100 centymów = 1 frank francuski |
Banknoty |
20 ₣, 50 ₣, 100 ₣, 200 ₣, 500 ₣ |
Monety |
5, 10, 20 centimes |
Frank francuski (fr. franc français) – francuska moneta, jednostka obrachunkowa i jednostka monetarna będąca w obiegu w latach 1795–2002 (kod walutowy według ISO 4217: FRF).
Moneta i jednostka obrachunkowa
[edytuj | edytuj kod]Po raz pierwszy frankiem nazwano złotą monetę wybitą przez króla Francji Jana II Dobrego w 1360 r., przedstawiającą króla na koniu. Nazwa powstała od łacińskiej legendy Johanes Dei gratia Francorum rex. Wybijano 63 monety z 1 marki paryskiej (244,75 g) czystego złota, czyli frank zawierał 3,885 g. Określono jego wartość na 20 soli, czyli jednego liwra. Złoty frank stał się tym samym jedną z pierwszych materializacji liwra[1], będący podstawą systemu obrachunkowego we Francji[2]. Następca Jana, Karol V Mądry, bił od 1365 r. franka przedstawiającego władcę pod baldachimem. Ustaliły się wówczas dwa typy franka nazywane: franc à cheval i frank à pied. Z marki paryskiej 24-karatowego złota wybijano już 64 monety, czyli frank à pied miał 3,82 g i przestał być odpowiednikiem liwra. Epizodycznie, złotego franka (à cheval) wybił jeszcze w 1437 r. Karol VII. Miał on już tylko 3,06 g. Złote franki wybijane były krótko, ale nazwa upowszechniła się i pozostała w pamięci Francuzów, gdyż wobec chaosu monetarnego panującego we Francji od rządów Filipa IV Pięknego (1285–1314), uważanego za jednego z większych w historii „fałszerzy” pieniędzy, pogłębionego wojną stuletnią, złoty frank, nawet na tle innych ówczesnych złotych monet (np. écu d'or), mimo deprecjacji, wyróżniał się jednak stabilnością. Szczególną renomę zdobył równy liwrowi franc à cheval Jana II. Słowo frank, jako nazwa, chociaż krótko, realnej równowartości abstrakcyjnego liwra (wywodzącego się z nieczytelnego dla większości systemu jednostek wagowych), pozostało w pamięci społeczeństwa i zaczęło być stosowane nieoficjalnie, wymiennie z liwr.
W latach 1575–1641 frank ponownie pojawił się jako moneta. Henryk III Walezy zastąpił nim bite od 1513 r. srebrne testony. Frank był najgrubszą srebrną monetą we Francji, zawierał 11,824 g czystego srebra (ważył 14,188 g, czyli miał próbę ). Dzielił się na 20 soli po 12 denarów każdy, czyli znów był zrealizowanym obrachunkowym liwrem. Reforma Ludwika XIII z 1640 r. wprowadziła we Francji system talarowy, zastępując srebrnego franka écu blanc. Mimo że już za panowania Henryka IV, w związku z dalszym pogarszaniem drobnych monet, cena franka wzrosła do 21,33 sola i tym samym przestał on być odpowiednikiem liwra, w powszechnej świadomości ugruntowało się wymienne nazywanie liwra frankiem.
Jednostka monetarna
[edytuj | edytuj kod]Jednostka monetarna Francji równa 100 centymom, wprowadzona w miejsce liwra w 1795 roku (III roku Republiki). W 1803 roku ustalono jego wartość na 0,290323 g czystego złota lub 4,5 g czystego srebra. W XIX wieku był walutą o znaczeniu międzynarodowym, stanowił podstawę łacińskiej unii monetarnej; w owym czasie wiele państw próbowało oprzeć na nim swoją walutę. Po I wojnie światowej nastąpiło załamanie się franka, którego ustabilizowano w 1928 roku na poziomie 0,20305 dotychczasowej wartości; w 1936 roku zrezygnowano ze złotego standardu, odtąd kurs franka stale spadał. W czasie II wojny światowej emitowany przez rząd tzw. „Państwa Francuskiego” (Vichy), ustabilizowany na poziomie 0,20 marki Rzeszy. Po wojnie następowała dalsza dewaluacja.
1 stycznia 1960 roku przeprowadzono reformę walutową, wprowadzając nowego franka równego 100 dotychczasowym (1 nowy centym równał się 1 staremu frankowi).
W XIX i XX wieku frank emitowany był także w koloniach francuskich i terytoriach zależnych (Algieria, Kambodża, Francuska Afryka Równikowa, Gwadelupa, Madagaskar, Maroko, Martynika, Reunion, Saint-Pierre i Miquelon, Somali Francuskie) oraz w krajach związanych kulturowo z Francją (np. Monako).
W 2002 roku frank francuski został ostatecznie wycofany z obiegu i zastąpiony przez euro po kursie 6,55957 (tj. 1 euro = 6,55957 franka). Wymiana monet była możliwa do 17 lutego 2005, a banknotów do 17 lutego 2012[3].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Pierwszą był le denier d’or à l’angel Filipa IV w 1311 r.
- ↑ We Francji stosowano, aż do 1795 r., system obrachunkowy wprowadzony przez Karola Wielkiego reformą monetarną z ok. 794 r. Największą jednostką obrachunkową był liwr (funt karoliński) równy 20 solidom (solom, sous), z których każdy równy był 12 denarom, czyli liwr = 240 denarów. Faktycznie wybijane monety, po okresie denarowym do 1226 r., gdy wybijane były tylko srebrne denary, miały najróżniejsze nazwy i wartości, ale z reguły nawiązywały do powyższych jednostek podstawowych i były na nie przeliczane.
- ↑ ECB: Exchanging national cash.