Różowe: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
m robot dodaje: az:Rozid |
→Systematyka: drobne redakcyjne |
||
(Nie pokazano 21 wersji utworzonych przez 11 użytkowników) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{Takson infobox |
{{Takson infobox |
||
| |
|nazwa = Różowe |
||
| |
|grafika = Eucalyptus leucoxylon1.jpg |
||
| |
|opis grafiki = [[Eukaliptus]] ''Eucalyptus leucoxylon'' |
||
|alt grafiki = |
|||
|systematyka_ref=<ref name=apweb>{{cytuj stronę |url=http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/ | tytuł=Angiosperm Phylogeny Website | data dostępu=2010-02-03 | autor = Stevens P.F. | rok=2001– | język=en}}</ref> |
|||
|systematyka ref = <ref name="apweb" /> |
|||
|domena=[[eukarionty]] |
|||
|domena = [[eukarionty]] |
|||
|królestwo=[[rośliny]] |
|||
| |
|królestwo = [[rośliny]] |
||
| |
|klad1 = [[rośliny naczyniowe]] |
||
|klad3 = [[rośliny nasienne]] |
|||
|klasa= [[okrytonasienne]] |
|||
|klasa = [[okrytonasienne]] |
|||
|klad5= klad różowych |
|||
|klad5 = różowe |
|||
| łacina = Rosidae |
|||
|nazwa łacińska = Rosidae |
|||
| autor = [[Armen Takhtajan|Takht.]], |
|||
|autor = [[Armen Takhtajan|Takht.]], |
|||
| cytat = Sist. Filog. Cvetk. Rast.: 264. 4 Feb 1967 |
|||
|cytat = Sist. Filog. Cvetk. Rast.: 264. 4 Feb 1967 |
|||
| wikispecies = Rosoideae |
|||
|synonimy = |
|||
|wikispecies = Rosoideae |
|||
|commons = |
|||
}} |
}} |
||
[[Plik:Mountainavens2.jpg|thumb|250px|[[Dębik ośmiopłatkowy]], ''Dryas octopetala'']] |
[[Plik:Mountainavens2.jpg|thumb|250px|[[Dębik ośmiopłatkowy]], ''Dryas octopetala'']] |
||
'''Różowe''' – grupa roślin w zależności od ujęcia systematycznego stanowiąca [[takson]] określonej [[kategoria systematyczna|rangi systematycznej]] lub [[klad]] spokrewnionych (pochodzących od wspólnego przodka) roślin w [[kladogram]]ie [[taksonomia filogenetyczna|taksonomii filogenetycznej]]. W pierwszym wypadku grupa ta umieszczana była w randze [[ |
'''Różowe''' – grupa roślin w zależności od ujęcia systematycznego stanowiąca [[takson]] określonej [[kategoria systematyczna|rangi systematycznej]] lub [[klad]] spokrewnionych (pochodzących od wspólnego przodka) roślin w [[kladogram]]ie [[taksonomia filogenetyczna|taksonomii filogenetycznej]]. W pierwszym wypadku grupa ta umieszczana była w randze [[klasa (biologia)|podklasy]] (''Rosidae'' Takht.) m.in. w [[System Cronquista|systemie Cronquista]] (1981), [[System Takhtajana|Takhtajana]] (1997) i [[system Reveala|Reveala]] (1999 i 2007). W [[system APG I|systemie APG I]] (1998) mianem różowych (''rosids'') określony został klad, który w miarę poznawania powiązań filogenetycznych był później precyzowany przez [[system APG II]] i na [[Angiosperm Phylogeny Website]]. Współcześnie za różowe uważa się rośliny mające wspólnego przodka, którego najbliższymi krewnymi (kladem siostrzanym) są [[winoroślowce]] (''Vitales'')<ref name=apweb/>. W systemie Ruggiero i in. (2015) różowe wraz z winoroślowcami tworzą nadrząd [[różopodobne]] ''Rosanae''<ref name=ruggiero>{{Ruggiero |data dostępu = 2021-03-03}}</ref>. |
||
[[Synapomorfia|Synapomorficzne]] cechy tej grupy to: wydłużony [[zalążek]], zduplikowany [[genom]], dysunkcyjny gen infA w [[Chloroplastowy DNA|DNA chloroplastydowym]] oraz brak mitochondrialnego [[intron]]u coxII.i3<ref name=autonazwa1>{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2009-05-07}}</ref>. Należą tu rośliny o zdrewniałych [[łodyga]]ch ([[drzewo|drzewa]] i [[krzew]]y), [[roślina zielna|rośliny zielne]]. Należy do niej 16 rzędów roślin okrytonasiennych. |
|||
'''Różowe''' (''Rosoideae'') to także nazwa podrodziny [[różowate|różowatych]]. |
'''Różowe''' (''Rosoideae'') to także nazwa podrodziny [[różowate|różowatych]]. |
||
Linia 26: | Linia 31: | ||
== Systematyka == |
== Systematyka == |
||
; Pozycja systematyczna różowych na tle [[dwuliścienne właściwe|dwuliściennych właściwych]] (''eudicots''): |
; Pozycja systematyczna różowych na tle [[dwuliścienne właściwe|dwuliściennych właściwych]] (''eudicots''): |
||
{{Klad |
|||
| style = font-size:100%;line-height:90% |
|||
| 1 = [[Wczesne dwuliścienne|←]] |
|||
| 1.1 = [[jaskrowce]] ''Ranunculales'' |
|||
| 1.2.1 = [[srebrnikowce]] ''Proteales'' |
|||
| 1.2.2.1 = [[trochodendronowce]] ''Trochodendrales'' |
|||
| 1.2.2.2.1 = [[bukszpanowce]] ''Buxales'' |
|||
| 1.2.2.2.2.1 = [[parzeplinowce]] ''Gunnerales'' |
|||
| 1.2.2.2.2.2.1 = [[ukęślowce]] ''Dilleniales'' |
|||
| 1.2.2.2.2.2.2.1 = [[skalnicowce]] ''Saxifragales'' |
|||
| 1.2.2.2.2.2.2.2.1 = [[winoroślowce]] ''Vitales'' |
|||
| 1.2.2.2.2.2.2.2.label2 = → |
|||
| 1.2.2.2.2.2.2.2.2 = '''klad różowych''' |
|||
| 1.2.2.2.2.2.3.1 = ''[[Berberidopsidales]]'' |
|||
| 1.2.2.2.2.2.3.2.1 = [[sandałowce]] ''Santalales'' |
|||
| 1.2.2.2.2.2.3.2.2.1 = [[goździkowce]] ''Caryophyllales'' |
|||
| 1.2.2.2.2.2.3.2.2.label2 = [[astrowe|→]] |
|||
| 1.2.2.2.2.2.3.2.2.2 = [[astrowe|klad astrowych]] |
|||
}} |
|||
; Podział różowych na rzędy i ich relacje filogenetyczne: |
|||
{{Klad | style=font-size:100%;line-height:90% |
|||
Kladogram na podstawie zaktualizowanego na podstawie [[Angiosperm Phylogeny Website|APweb]] [[system APG III|systemu APG III]] (2009). Dwa główne klady opisane tu w ślad za APweb jako ''Fabidae'' i ''Malvidae'' w systemach APG I i II opisywane były odpowiednio jako różowe właściwe I i II (eurosids I i II, ew. rosids I i II)<ref name=apweb/>. |
|||
| label1=[[Wczesne dwuliścienne|←]] |
|||
{{Klad |
|||
| style = font-size:100%;line-height:90% |
|||
| 1=[[jaskrowce]] ''Ranunculales'' |
|||
| 1.1 = ''Fabidae'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1.1.1 = [[parolistowce]] ''Zygophyllales'' |
|||
| 1={{Klad |
|||
| 1.1.2.1.1 = [[dławiszowce]] ''Celastrales'' |
|||
| 1=''[[Sabiales]]'' |
|||
| 1.1.2.1.2.1 = [[malpigiowce]] ''Malpighiales'' |
|||
| 1.1.2.1.2.2 = [[szczawikowce]] ''Oxalidales'' |
|||
| 1.1.2.2.1 = [[bobowce]] ''Fabales'' |
|||
| 1.1.2.2.2.1 = [[różowce]] ''Rosales'' |
|||
| 1.1.2.2.2.2.1 = [[dyniowce]] ''Cucurbitales'' |
|||
| 1.1.2.2.2.2.2 = [[bukowce]] ''Fagales'' |
|||
| 1.2 = ''Malvidae'' |
|||
| 1.2.1.1 = [[bodziszkowce]] ''Geraniales'' |
|||
| 1.2.1.2 = [[mirtowce]] ''Myrtales'' |
|||
| 1.2.2.1 = ''[[Crossosomatales]]'' |
|||
| 1.2.2.2.1 = ''[[Picramniales]]'' |
|||
| 1.2.2.2.2.1 = [[mydleńcowce]] ''Sapindales'' |
|||
| 1.2.2.2.2.2.1 = ''[[Huerteales]]'' |
|||
| 1.2.2.2.2.2.2.1 = [[ślazowce]] ''Malvales'' |
|||
| 1.2.2.2.2.2.2.2 = [[kapustowce]] ''Brassicales'' |
|||
}} |
}} |
||
| 2={{Klad |
|||
| 1=[[trochodendronowce]] ''Trochodendrales'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=[[bukszpanowce]] ''Buxales'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=[[parzeplinowce]] ''Gunnerales'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=[[ukęślowce]] ''Dilleniales'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=[[skalnicowce]] ''Saxifragales'' |
|||
| 2={{klad |
|||
| label2=→ |
|||
| 1=[[winoroślowce]] ''Vitales'' |
|||
| 2='''klad różowych''' |
|||
}} }} |
|||
| 3=[[sandałowce]] ''Santalales'' |
|||
| 4=''[[Berberidopsidales]]'' |
|||
| 5={{Klad |
|||
| label2=[[astrowe|→]] |
|||
| 1=[[goździkowce]] ''Caryophyllales'' |
|||
| 2=[[klad astrowych]] |
|||
}} }} }} }} }} }} }} }} |
|||
; Podział według [[System Takhtajana|systemu Takhtajana]] (1997): |
|||
;Podział na rzędy i relacja filogenetyczna różowych: |
|||
Kladogram na podstawie zaktualizowanego na podstawie [[Angiosperm Phylogeny Website|APweb]] [[system APG III|systemu APG III]] (stan na maj 2009). Dwa główne klady opisane tu w ślad za APweb jako ''Fabidae'' i ''Malvidae'' w systemach APG I i II opisywane były odpowiednio jako różowe właściwe I i II (eurosids I i II, ew. rosids I i II)<ref name=apweb/>. |
|||
{{Klad | style=font-size:100%;line-height:90% |
|||
| 1={{Klad |
|||
| label1=''Fabidae'' |
|||
| label2=''Malvidae'' |
|||
| 1={{Klad |
|||
| 1=[[parolistowce]] ''Zygophyllales'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1={{Klad |
|||
| 1=[[dławiszowce]] ''Celastrales'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=[[malpigiowce]] ''Malpighiales'' |
|||
| 2=[[szczawikowce]] ''Oxalidales'' |
|||
}} }} |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=[[bobowce]] ''Fabales'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=[[różowce]] ''Rosales'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=[[dyniowce]] ''Cucurbitales'' |
|||
| 2=[[bukowce]] ''Fagales'' |
|||
}} }} }} }} }} |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1={{Klad |
|||
| 1=[[bodziszkowce]] ''Geraniales'' |
|||
| 2=[[mirtowce]] ''Myrtales'' |
|||
}} |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=''[[Crossosomatales]]'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=''[[Picramniales]]'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=[[mydleńcowce]] ''Sapindales'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=''[[Huerteales]]'' |
|||
| 2={{Klad |
|||
| 1=[[ślazowce]] ''Malvales'' |
|||
| 2=[[kapustowce]] ''Brassicales'' |
|||
}} }} }} }} }} }} }} }} |
|||
; Podział wg [[System Takhtajana|systemu Takhtajana]] (1997): |
|||
* Nadrząd: ''Celastranae'' Takht. |
* Nadrząd: ''Celastranae'' Takht. |
||
** Rząd: ''Aquifoliales'' Senft – [[ostrokrzewowce]] |
** Rząd: ''Aquifoliales'' Senft – [[ostrokrzewowce]] |
||
Linia 154: | Linia 128: | ||
** Rząd: ''Vitales'' Reveal - [[winoroślowce]] |
** Rząd: ''Vitales'' Reveal - [[winoroślowce]] |
||
== Przypisy == |
|||
{{Przypisy|stopień= ===}} |
|||
{{Przypisy| |
|||
<ref name="apweb">{{Angiosperm Phylogeny Website |data dostępu = 2010-02-03}}</ref> |
|||
}} |
|||
{{Kontrola autorytatywna}} |
|||
[[Kategoria:Okrytonasienne]] |
|||
[[Kategoria:Okrytonasienne]] |
|||
[[az:Rozid]] |
|||
[[bg:Розиди]] |
|||
[[de:Rosenähnliche]] |
|||
[[en:Rosidae]] |
|||
[[es:Rosidae]] |
|||
[[eo:Rozedoj (subklaso)]] |
|||
[[fr:Rosidae]] |
|||
[[gl:Rosidae]] |
|||
[[id:Rosidae]] |
|||
[[it:Rosidae]] |
|||
[[jv:Rosidae]] |
|||
[[lt:Erškėčiažiedžiai]] |
|||
[[nl:Rosidae]] |
|||
[[ja:バラ亜綱]] |
|||
[[no:Roseplanter]] |
|||
[[oc:Rosidae]] |
|||
[[pt:Rosidae]] |
|||
[[ro:Rosidae]] |
|||
[[fi:Rosidae]] |
|||
[[sv:Rosidae]] |
|||
[[vi:Rosidae]] |
|||
[[bat-smg:Erškietēžeidē]] |
|||
[[zh:薔薇亞綱]] |
Aktualna wersja na dzień 00:27, 8 paź 2023
Eukaliptus Eucalyptus leucoxylon | |
Systematyka[1] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Klad | |
Klad | |
Klasa | |
Klad |
różowe |
Nazwa systematyczna | |
Rosidae Takht., Sist. Filog. Cvetk. Rast.: 264. 4 Feb 1967 |
Różowe – grupa roślin w zależności od ujęcia systematycznego stanowiąca takson określonej rangi systematycznej lub klad spokrewnionych (pochodzących od wspólnego przodka) roślin w kladogramie taksonomii filogenetycznej. W pierwszym wypadku grupa ta umieszczana była w randze podklasy (Rosidae Takht.) m.in. w systemie Cronquista (1981), Takhtajana (1997) i Reveala (1999 i 2007). W systemie APG I (1998) mianem różowych (rosids) określony został klad, który w miarę poznawania powiązań filogenetycznych był później precyzowany przez system APG II i na Angiosperm Phylogeny Website. Współcześnie za różowe uważa się rośliny mające wspólnego przodka, którego najbliższymi krewnymi (kladem siostrzanym) są winoroślowce (Vitales)[1]. W systemie Ruggiero i in. (2015) różowe wraz z winoroślowcami tworzą nadrząd różopodobne Rosanae[2].
Synapomorficzne cechy tej grupy to: wydłużony zalążek, zduplikowany genom, dysunkcyjny gen infA w DNA chloroplastydowym oraz brak mitochondrialnego intronu coxII.i3[3]. Należą tu rośliny o zdrewniałych łodygach (drzewa i krzewy), rośliny zielne. Należy do niej 16 rzędów roślin okrytonasiennych.
Różowe (Rosoideae) to także nazwa podrodziny różowatych.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Liście
- Blaszki całe lub podzielone (często pierzastozłożone).
- Kwiaty
- Mają okwiat zróżnicowany na kielich i koronę, czasem okwiat jest pojedynczy lub zanika. Korona prawie zawsze jest wolnopłatkowa. U form prymitywnych przeważają kwiaty promieniste, często są grzbieciste, co jest związane z owadopylnością. Wiele roślin ma miodniki, często w postaci krążka u podstawy słupka.
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]- Pozycja systematyczna różowych na tle dwuliściennych właściwych (eudicots)
← |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Podział różowych na rzędy i ich relacje filogenetyczne
Kladogram na podstawie zaktualizowanego na podstawie APweb systemu APG III (2009). Dwa główne klady opisane tu w ślad za APweb jako Fabidae i Malvidae w systemach APG I i II opisywane były odpowiednio jako różowe właściwe I i II (eurosids I i II, ew. rosids I i II)[1].
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Podział według systemu Takhtajana (1997)
- Nadrząd: Celastranae Takht.
- Rząd: Aquifoliales Senft – ostrokrzewowce
- Rząd: Brexiales Lindl.
- Rząd: Celastrales Baskerville – dławiszowce
- Rząd: Corynocarpales Takht.
- Rząd: Parnassiales Nakai
- Rząd: Salvadorales R. Dahlgren ex Reveal
- Nadrząd : Fabanae R. Dahlgren ex Reveal
- Rząd: Fabales Bromhead - bobowce
- Nadrząd: Geranianae Thorne ex Reveal
- Rząd: Balsaminales Lindl. – niecierpkowce
- Rząd: Geraniales Dumort. - bodziszkowce
- Rząd: Linales Baskerville – lnowce
- Rząd: Polygalales Dumort. – krzyżownicowce
- Rząd: Vochysiales Dumort.
- Nadrząd: Myrtanae Takht.
- Rząd: Myrtales Rchb. – mirtowce
- Nadrząd: Podostemanae R. Dahlgren ex Reveal
- Rząd: Gunnerales Takht. ex Reveal – parzeplinowce
- Rząd: Haloragales Bromhead
- Rząd: Podostemales Lindl. - zasennikowce
- Nadrząd: Proteanae Takht.
- Rząd: Proteales Dumort. - srebrnikowce
- Nadrząd: Rhamnanae Takht. ex Reveal
- Rząd: Elaeagnales Bromhead - oliwnikowce
- Rząd: Rhamnales Dumort. - szakłakowce
- Nadrząd: Rhizophoranae Takht. ex Reveal & Doweld
- Rząd: Rhizophorales Tiegh. ex Reveal - namorzyńcowce, korzeniarowce
- Nadrząd: Rosanae Takht.
- Rząd: Rosales Perleb - różowce
- Nadrząd: Rutanae Takht.
- Rząd: Burserales Baskerville
- Rząd: Connarales Takht. ex Reveal
- Rząd: Coriariales Lindl.
- Rząd: Limnanthales Nakai
- Rząd: Rutales Perleb - rutowce
- Rząd: Sabiales Takht.
- Rząd: Sapindales Dumort. - mydleńcowce
- Rząd: Tropaeolales Takht. ex Reveal - nasturcjowce
- Nadrząd: Santalanae Thorne ex Reveal
- Rząd: Medusandrales Brenan
- Rząd: Santalales Dumort. - sandałowce
- Nadrząd: Saxifraganae Reveal
- Rząd: Cephalotales Nakai
- Rząd: Crossosomatales Takht. ex Reveal
- Rząd: Cunoniales Hutch.
- Rząd: Francoales Takht.
- Rząd: Greyiales Takht.
- Rząd: Saxifragales Dumort. - skalnicowce
- Nadrząd: Vitanae Takht. ex Reveal
- Rząd: Vitales Reveal - winoroślowce
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-03] (ang.).
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-03] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-05-07] (ang.).