Aleksander Kędzior
Pełne imię i nazwisko |
Aleksander Karol Kędzior |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
10 października 1897 |
Data i miejsce śmierci |
10 stycznia 1986 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki |
Sztab Naczelnego Wodza |
Stanowiska |
szef Sztabu Naczelnego Wodza |
Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
Odznaczenia | |
Aleksander Karol Kędzior (ur. 10 października 1897 w Ciężkowicach, zm. 9 stycznia 1986 w Londynie[1]) – pułkownik dyplomowany artylerii pilot Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 10 października 1897 w Ciężkowicach, w ówczesnym powiecie grybowskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Franciszka i Ludwiki z Rybów[2]. W roku szkolnym 1907/1908 uczęszczał do gimnazjum w Przemyślu, a w latach 1908–1914 do Prywatnego Gimnazjum Miejskiego z prawem publiczności w Jaworowie (tam 10 lipca 1919 zdał maturę)[3][4].
16 sierpnia 1914 wstąpił do Legionu Wschodniego, a po jego rozwiązaniu walczył w szeregach 2 pułku piechoty Legionów Polskich[5]. W październiku tego roku został odkomenderowany do Szkoły Podchorążych Legionów Polskich. 20 stycznia 1915 został przeniesiony do 14. kompanii 3 pułku piechoty na stanowisko komendanta plutonu. Od 12 kwietnia w 4. kompanii, od 5 maja do 25 sierpnia w 1. kompanii, a od 3 sierpnia do 4 września 1915 pełnił obowiązki adiutanta II batalionu 3 pp[6]. 9 sierpnia 1915 został mianowany chorążym[6]. Od 4 września ponownie na stanowisku komendanta plutonu w 12. kompanii, a od 14 listopada 1915 w 1. kompanii 3 pp[6]. Wyróżnił się 5 lipca 1916 w bitwie pod wsią Gradie[7]. 26 marca 1922 pułkownik Józef Zając we wniosku na odznaczenie Orderem Virtuti Militari napisał:
w bitwie pod Gradjami dnia 5 lipca 1916 dowódca I batalionu 3 pp Leg.Pol. powierzył chorążemu Aleksandrowi Kędziorowi, wówczas dowódcy plutonu, zdobycie karabinu maszynowego nieprzyjaciela, który usadowił się w odległości 100 kroków przed własną linią. Chor. Kędzior to bardzo niebezpieczne przedsięwzięcie wykonał, wziął karabin maszynowy i kilku jeńców. W (...) przeprowadzeniu okazał nieustraszoną odwagę i szybką orientację[8].
24 listopada 1916 został mianowany z dniem 1 listopada tego roku podporucznikiem[6]. Na podstawie orzeczenia Trybunału Odwoławczego Rad Oficerskich z 13 marca 1917 został ukarany pozbawieniem stopnia oficerskiego na okres sześciu miesięcy z zastrzeżeniem, że „odzyskanie tego stopnia może nastąpić tylko na podstawie wzorowego zachowania się”[6]. Powodem było „zajście z por. Lewickim”[9]. 4 kwietnia 1917 rozkazem Komendy LP został pozbawiony stopnia oficerskiego i przeniesiony jako sierżant do 2 pułku piechoty[6]. Dziesięć dni później rozkaz o przeniesieniu do 2 pp został cofnięty[6]. Do 10 października 1917 służył jako sierżant w oddziale telefonicznym 3 pp, a od 21 do 25 października tego roku w oddziale sztabowym 3 pp[6]. 3 listopada 1917 został przydzielony do 1 pułku artylerii[6]. Od 10 stycznia 1918 jako ogniomistrz przebywał na kursie lotniczym[6]. W marcu został internowany w Huszt[6].
Jako oficer byłego Polskiego Korpusu Posiłkowego reskryptem Rady Regencyjnej z 25 października 1918 został przydzielony do podległego jej Wojska Polskiego w randze podporucznika[10]. Od 1 listopada tego roku służył w 4. baterii 7 pułku artylerii polowej w Warszawie (późniejszej 6. baterii 2 pułku artylerii polowej Legionów)[11]. W trzeciej dekadzie grudnia 1918 wyruszył na front w Małopolsce i walczył na wojnie z Ukraińcami[11]. 7 lipca 1919 Naczelny Wódz mianował go porucznikiem „za wybitne odznaczenie się w bojach na froncie galicyjskim, w chwilach ciężkich dla wojska”[12]. 4 grudnia 1919 został mianowany z dniem 1 grudnia tego roku kapitanem[13]. Podczas wojny polsko-bolszewickiej dowodził 6 baterią 2 pułku artylerii polowej Legionów[14].
Od 5 kwietnia 1921 pełnił służbę w baterii zapasowej 1 pułku artylerii polowej Legionów na stanowisku zastępcy dowódcy baterii i pełniacego obowiązki jej dowódcy[5][15]. 25 listopada tego roku został zatwierdzony na stanowisku wspomnianej baterii[5]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 112. lokatą w korpusie oficerów artylerii[16]. 1 czerwca tego roku, w związku z przeprowadzoną reorganizacją, powierzono mu pełnienie obowiązków komendanta kadry baterii zapasowej w Warszawie[5][17]. W listopadzie 1923 został przydzielony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza Kursu 1923–1925[18][19]. 1 grudnia 1924 prezydent RP nadał mu stopień majora z dniem 15 sierpnia 1924 i 46. lokatą w korpusie oficerów artylerii[20][21]. Od grudnia 1924 do 30 czerwca 1925 przebywał na urlopie kuracyjnym[22]. W październiku 1925 przesunięty został z II rocznika Kursu 1923/25 na II rocznik Kursu 1924/26[23]. W listopadzie 1925 został przeniesiony do kadry oficerów korpusu artylerii z pozostawieniem na kursie w WSWoj.[24] Dyrektor nauk WSWoj., pułkownik Louis Faury napisał w opinii: „inteligenty, jednak umysł z natury niezdyscyplinowany, charakter niezależny, siła pracy lub woli dość słaba. Zdolny do lepszej wydajności pod energicznym przełożonym”[25].
Z dniem 11 października 1926, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Oddziału III Sztabu Generalnego[26]. Objął funkcję kierownika referatu obrony przeciwlotniczej, a od 2 marca 1927 pełnił obowiązki szefa wydziału[27][28]. Z dniem 1 grudnia 1927 został przeniesiony służbowo na pierwszy czteromiesięczny kurs dla oficerów sztabowych lotnictwa przy Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie[29]. 23 kwietnia 1928 wszczęto przeciwko niemu śledztwo[30] (później zostało umorzone, a sprawa przekazana do rozpatrzenia przez sąd honorowy)[31]. 27 kwietnia 1929 został przeniesiony służbowo do 5 Dywizji Piechoty we Lwowie na stanowisko szefa sztabu[32]. Z dniem 1 listopada 1930 został przeniesiony do 10 pułku artylerii ciężkiej w Przemyślu na stanowisko dowódcy dywizjonu[33][34]. Od 16 stycznia do 7 kwietnia 1931 pełnił obowiązki dowódcy pułku[35], a od 8 kwietnia do 10 września tego roku był słuchaczem kursu doskonalącego w Szkole Strzelania Artylerii w Toruniu[36]. W marcu 1932 został przeniesiony do 20 pułku artylerii lekkiej w Prużanie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[37][38]. Od 16 sierpnia 1932 dowódca części pułku stacjonującej w garnizonie Prużana, a od 6 listopada tego roku I zastępca dowódcy pułku[39]. 24 stycznia 1934 został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1934 i 2. lokatą w korpusie oficerów artylerii[40][41]. W kwietniu tego roku został przeniesiony do 3 dywizjonu artylerii konnej w Wilnie na stanowisko dowódcy dywizjonu[42][43]. 16 września 1936 został przydzielony do Inspektora Obrony Powietrznej Państwa[44]. Od stycznia 1937 był attaché wojskowym przy Poselstwie RP w Lizbonie[45]. Na tym stanowisku obserwował przebieg wojny domowej w Hiszpanii, przesyłając szczegółowe raporty o przebiegu działań wojennych i organizacji wojsk.
We wrześniu 1939 przybył z Portugalii do Paryża, gdzie został mianowany przez szefa polskiej Misji Wojskowej gen. Stanisława Burhardta-Bukackiego szefem sztabu Oddziałów Polskich we Francji. 1 października 1939 został mianowany szefem Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych. W tym czasie awansowany do stopnia pułkownika artylerii. Po przybyciu do Francji gen. Władysława Sikorskiego został wyznaczony 7 listopada 1939 na szefa Sztabu Naczelnego Wodza. 10 marca 1940 złożył prośbę o zwolnienie ze stanowiska, lecz Sikorski odmówił. W początku maja złożył ponowną dymisję w związku z wydaniem przez Naczelnego Wodza zgody na wymarsz 1 Dywizji Grenadierów na front. Został zwolniony ze stanowiska 5 czerwca 1940.
Po przedostaniu się do Anglii początkowo bez przydziału. W 1942 mianowany attaché wojskowym przy utworzonej 1 listopada 1942 Ambasadzie Rzeczypospolitej w Chongqingu w Chinach (przy rządzie Czang Kaj-szeka), gdzie przebywał do końca wojny. Po wojnie osiedlił się w Wielkiej Brytanii, gdzie zmarł. Spoczywa w grobowcu rodzinnym w Ciężkowicach.
Był żonaty z Zofią z Nowakowskich, z którą miał córkę Zofię (ur. 19 grudnia 1925)[46].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 7366 – 17 maja 1922[47][48]
- Krzyż Niepodległości – 25 lipca 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[49][50]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1936 „za zasługi w służbie wojskowej”[51]
- Krzyż Walecznych nr 50735 po raz pierwszy – 8 czerwca 1922[52][53]
- Krzyż Walecznych po raz pierwszy – 30 grudnia 1922 „za czyny orężne w czasie bojów Legionów Polskich”[54]
- Krzyż Walecznych po raz pierwszy i drugi – 13 sierpnia 1921[55]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 – 1928[56]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości – 1928[56]
- Srebrny Medal za Długoletnią Służbę – 1938[57]
- Brązowy Medal za Długoletnią Służbę – 1938[57]
- Odznaka za Rany i Kontuzje z trzema gwiazdkami – 14 listopada 1920[58]
- Krzyż pamiątkowy 3 pułku piechoty Legionów Polskich[59]
- Odznaka pamiątkowa II Brygady Legionów Polskich[59]
- Odznaka pamiątkowa „Za Huszt”[59]
- Odznaka Pilota nr 1136 – 23 grudnia 1927[60]
- Srebrny Medal Waleczności 2. klasy – 14 grudnia 1916[61]
- Brązowy Medal Waleczności – 31 lipca 1915[61]
- Krzyż Wojskowy Karola[59]
- Medal Zwycięstwa[62]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Nekrolog Aleksandra Kędziora
- ↑ Kolekcja ↓, s. 34, 40.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 48–49.
- ↑ Kędzior Aleksander Karol. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2024-02-01].
- ↑ a b c d Kolekcja ↓, s. 41.
- ↑ a b c d e f g h i j k Kolekcja ↓, s. 58.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 16.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 16–17.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 143.
- ↑ Dz. Rozp. Komisji Wojskowej, 1918, R. 1, nr 1, Warszawa 1918, s. 5.
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 49.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 77 z 16 lipca 1919, poz. 2483.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 99 z 29 grudnia 1919, poz. 4284.
- ↑ Barszczewski 1929 ↓, s. 6.
- ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 277, 685.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 194.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 715, 817.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 71 z 13 listopada 1923, s. 750.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 638, 1364.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924, s. 736.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 741.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 89.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 114 z 28 października 1925, s. 617.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 119 z 12 listopada 1925, s. 642.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 93.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 11 października 1926, s. 342.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 50.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 432, 454.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 23 grudnia 1927, s. 370.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 39.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 72.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929, s. 127.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930, s. 299.
- ↑ Lista oficerów dyplomowanych 1931 ↓, s. 24.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 107.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 152.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932, s. 237.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 180, 688.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 114.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 24 stycznia 1934, s. 1.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 158.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 117.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934, s. 163.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 123, 141.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 158, 428.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 3, 40.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 6 stycznia 1923, s. 14.
- ↑ Barszczewski 1929 ↓, s. 26.
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 171, poz. 208.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 20–23.
- ↑ M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 468.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 31–33.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 8 czerwca 1922, s. 385.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 59 z 30 grudnia 1922, s. 949.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 24–30, 40.
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 67, 98.
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 126.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 40.
- ↑ a b c d Kolekcja ↓, s. 34.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 23 grudnia 1927, s. 375.
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 34, 58.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 67.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Aleksander Kędzior. [w:] Kolekcja Generałów i Osobistości, sygn. I.480.691 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-01-08].
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
- Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 roku). Warszawa: Sztab Główny, 1931.
- Bolesław Barszczewski: Zarys historji wojennej 2-go pułku artylerii polowej Legionów. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Witold Biegański, Zaczęło się w Coëtquidan. Z dziejów polskich jednostek regularnych we Francji, Wydawnictwo MON, Warszawa 1977, s. 54.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Krzysztof Tarka, Z nienawiści do Piłsudskiego i Andersa: kontakty płk. Aleksandra Kędziora i mjr. Marcelego Kyci z wywiadem PRL [w:] Przegląd Historyczno-Wojskowy 14(65)/2 (244), s. 201–212 wersja elektroniczna
- Attaché wojskowi II Rzeczypospolitej
- Internowani w Huszt
- Ludzie urodzeni w Ciężkowicach
- Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Niepodległości
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie)
- Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921
- Odznaczeni Odznaką Pilota
- Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje
- Odznaczeni Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita)
- Oficerowie 2 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów
- Oficerowie 3 Dywizjonu Artylerii Konnej
- Oficerowie 3 Pułku Piechoty Legionów
- Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej
- Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918
- Oficerowie Polskiego Korpusu Posiłkowego
- Oficerowie wywiadu i kontrwywiadu II Rzeczypospolitej
- Podpułkownicy artylerii II Rzeczypospolitej
- Polacy odznaczeni Krzyżem Wojskowym Karola
- Polacy odznaczeni Medalem Waleczności
- Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa
- Polacy – uczestnicy kampanii francuskiej 1940
- Przedstawiciele dyplomatyczni II Rzeczypospolitej w Portugalii
- Pułkownicy artylerii Polskich Sił Zbrojnych
- Szefowie sztabu 5 Dywizji Piechoty (II RP)
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
- Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska)
- Urodzeni w 1897
- Zmarli w 1986
- Żołnierze II Brygady Legionów Polskich
- Żołnierze Legionu Wschodniego
- Żołnierze Wojska Polskiego (Rada Regencyjna)