Janina Romanówna
Janina Romanówna (ur. 9 października 1904 we Lwowie, zm. 11 października 1991 w Warszawie) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, reżyser, pedagog.
Janina Romanówna (marzec 1933) | |
Data i miejsce urodzenia |
9 października 1904 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
11 października 1991 |
Zawód | |
Współmałżonek | |
Lata aktywności | |
Odznaczenia | |
Życiorys
edytujUrodziła się 9 października 1904 we Lwowie, ówcześnie znajdującego się na terenie Austro-Węgier, w rodzinie Władysława Romana (1868–1905), lwowskiego aktora teatralnego, i Michaliny z Florczaków[1].
W teatrze debiutowała w 1921 rolą Kasztelanki w Don Juanie Tadeusza Rittnera na deskach Teatru Wielkiego we Lwowie. W latach 1921–1924 występowała na scenie lwowskich Teatrów Miejskich. W 1924 została zaangażowana przez Juliusza Osterwę do Teatru Narodowego w Warszawie. W 1925 zadebiutowała w filmie Iwonka. Do wybuchu wojny występowała na scenach warszawskich: Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego (1925–1926) i Teatru Polskiego (1926–1939).
W czasie okupacji była kelnerką w warszawskich kawiarniach, uczestniczyła w konspiracyjnym życiu artystycznym.
W 1945 została zaangażowana do Teatru Wojska Polskiego w Łodzi. W 1946 wróciła do zespołu Teatru Polskiego w Warszawie, gdzie pozostała aż do przejścia na emeryturę w 1973. Sporadycznie reżyserowała sztuki teatralne, m.in. Szalony dzień, czyli wesele Figara Pierre’a Beaumarchais’go (1955) i Głupi Jakub Tadeusza Rittnera (1959) w Teatrze Polskim w Warszawie oraz Spazmy modne Wojciecha Bogusławskiego (1966).
Była cenionym i zasłużonym pedagogiem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. W 1955 otrzymała tytuł naukowy profesora zwyczajnego. Była zasłużoną działaczką ZASP-u (SPATiF-u); w latach 1959–1961 wiceprezes Stowarzyszenia.
Występowała również w Teatrze Telewizji, m.in. w spektaklach: Mąż i żona Aleksandra Fredry w reż. Bohdana Korzeniewskiego jako Elwira (1955), Wesele Stanisława Wyspiańskiego w reż. Adama Hanuszkiewicza jako Radczyni (1963), Non stop Macieja Zenona Bordowicza w reż. Augusta Kowalczyka jako Antosia (1970) oraz w przedstawieniu Żywy trup Lwa Tołstoja w reż. Andrzeja Łapickiego jako Anna Karenina (1970).
Była żoną kompozytora i dyrygenta Mieczysława Mierzejewskiego[2][3].
Zmarła w Warszawie, pochowana została na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 183-6-18)[3].
Filmografia
edytuj- Iwonka (1925)
- Kropka nad i (1928)
- Mocny człowiek (1929) – Nastka Żegota
- Głos serca (1931) – Wanda Kalina
- Pałac na kółkach (1932)
- Księżna Łowicka (1932)
- Małżeństwo z rozsądku (1966) – ciocia Edzia, była właścicielka ziemska
- Lalka (1968) – hrabina Joanna Karolowa, siostra Łęckiego
Ordery i odznaczenia
edytuj- Order Sztandaru Pracy I klasy (1959)
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (16 lipca 1954)[4]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (22 lipca 1952)[5]
- Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 1938, 13 listopada 1953[6])
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)[7]
- Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)
- Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” (1988)
- Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1976)
- Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” (1973)
Nagrody i wyróżnienia
edytuj- Nagroda Państwowa II stopnia za działalność artystyczną w minionym 10-leciu (1955)[8]
- Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za całokształt pracy aktorskiej oraz pedagogicznej (1969)
- Nagroda Państwowa I stopnia (1974)
- Złoty Wawrzyn Grzymały (1990)
Przypisy
edytuj- ↑ Władysław Roman, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [dostęp 2023-12-09] .
- ↑ Mieczysław Mierzejewski, archiwum.teatrwielki.pl [dostęp 2023-12-09].
- ↑ a b Cmentarz Stare Powązki: JÓZEFA ROMAN, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-01-19] .
- ↑ M.P. z 1954 r. nr 105, poz. 1376 „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
- ↑ M.P. z 1952 r. nr 70, poz. 1078 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
- ↑ M.P. z 1953 r. nr 106, poz. 1422 „w związku z 40-leciem pracy Państwowego Teatru Polskiego w Warszawie”.
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki – wskazana jako Mierzejewska Janina.
- ↑ Nagrody Państwowe za osiągnięcia w dziedzinie nauki, postępu technicznego, literatury i sztuki. „Życie Warszawy”. Rok XII, Nr 173 (3656), s. 5, 22 lipca 1955. Warszawa: Instytut Prasy „Czytelnik”. [dostęp 2024-05-31].
Bibliografia
edytuj- Janina Romanówna w bazie filmpolski.pl
- Janina Romanówna w bazie Filmweb
- Janina Romanówna, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [dostęp 2021-04-09] .
Linki zewnętrzne
edytuj- Janina Romanówna w bazie IMDb (ang.)
- Janina Romanówna na zdjęciach w bibliotece Polona