Stefan Napierski
Stefan Napierski, właściwie Stefan Marek Eiger (ur. 15 marca 1899 w Warszawie, zm. 2 kwietnia 1940 w Palmirach) – polski poeta żydowskiego pochodzenia, tłumacz i eseista, w latach 1938–1939 wydawca dwumiesięcznika „Ateneum”.
Data i miejsce urodzenia |
15 marca 1899 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
2 kwietnia 1940 |
Zawód, zajęcie |
Polski poeta, tłumacz i eseista żydowskiego pochodzenia. |
Małżeństwo |
Irena Tuwim (1922–1935) |
Zarys biograficzny
edytujBył synem Bolesława Eigera , bogatego przedsiębiorcy i Jadwigi Diany, z d. Silberstein, córki Markusa Silbersteina[1]. Jego starszą siostrą była Maria Eiger-Kamińska (1893–1983), działaczka komunistyczna, zastępczyni członka KC KPP (1930–1932). Miał jeszcze dwóch młodszych braci: Kazimierza i Zdzisława. Napierski był zwolennikiem asymilacji żydowskiej i w młodości przyjął chrzest, używał też polskobrzmiącego pseudonimu artystycznego[2]. Pomimo tego, że był homoseksualny (co było tajemnicą poliszynela środowisk artystycznych), w latach 1922–1935 był żonaty z Ireną Tuwim[2].
Napierski był znany głównie jako krytyk literacki i tłumacz, a jego poezja, wydawana własnym sumptem, cieszyła się znacznie mniejszą popularnością i poważaniem[2]. Był związany z członkami grupy Skamander, ale do niej bezpośrednio nie należał, a w jego twórczości widoczne były wpływy młodopolskie i romantyczne (określano go „ostatnim dekadentem Młodej Polski”)[2]. Dzięki jego wstawiennictwu Jarosław Iwaszkiewicz otrzymał w 1923 pozycję sekretarza marszałka Sejmu[2]. W latach 1938–1939 był wydawcą i redaktorem dwumiesięcznika „Ateneum”[3].
Zabrany z Pawiaka[4] i rozstrzelany przez Niemców w masowej egzekucji w Palmirach, w grupie znaczących przedstawicieli polskiej inteligencji zamieszkałej w Warszawie.
Jego egzekucję uwieczniła w wierszu Wiersz o nieznanym dniu i nieznanej godzinie jego była żona Irena Tuwim: „Obstąpili cię, obskoczyli cię/ Jak psów zgraja, głodna, wściekła, zła./ A to było w jakiejś strasznej chwili,/ Tam, w Warszawie. Jakiegoś dnia./ Szli brunatni, żelaźni i dzicy,/ Z przodu kat, z boku kat, z tyłu kat”[5].
Wybrane dzieła
edytuj- List do przyjaciela (1928)[6]
- Pusta ulica (1931)
- Od Baudelaire’a do nadrealistów (1933)[7]
- Rozmowa z cieniem (1933)[8]
- Elegie (1937)
- Próby (1937)[9]
- przekłady: 75 poematów Walta Whitmana; zbiory Liryka niemiecka i Poeci niemieccy; przekłady utworów Comte de Lautréamonta i Maxa Jacoba; Na Zachodzie bez zmian (powieść) (1930)
Przypisy
edytuj- ↑ Anna Augustyniak Irena Tuwim. Nie umarłam z miłości. Biografia, wyd. trzecia strona, Warszawa 2016, s. 79, 80.
- ↑ a b c d e Stefan Napierski, czyli ostatni dekadent Młodej Polski, [w:] Kaliściak, Tomasz, 1981-, Katastrofy odmieńców, Katowice: Wydawn. Uniw. Śląskiego, 2011, s. 181-228, ISBN 9788322619944, OCLC 775503633 [dostęp 2020-11-07] .
- ↑ Grzegorz Gazda: Dwudziestolecie międzywojenne: słownik literatury polskiej. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, Wydawnictwo Słowo/Obraz Terytoria, 2008, s. 12. ISBN 978-83-7420-110-0.
- ↑ Władysław Bartoszewski, Warszawski pierścień śmierci 1939–1944, Warszawa 1970, s. 69, 77.
- ↑ Wyborcza.pl [online], wyborcza.pl [dostęp 2021-08-30] .
- ↑ Stefan Napierski , List do przyjaciela [online], polona.pl [dostęp 2020-02-10] .
- ↑ Stefan Napierski , Od Baudelaire’a do nadrealistów. Przekłady i szkice z nowoczesnej literatury francuskiej / [online], polona.pl [dostęp 2020-02-10] .
- ↑ Stefan Napierski , Rozmowy z cieniem. Powieść [online], polona.pl [dostęp 2020-02-10] .
- ↑ Stefan Napierski , Próby [online], polona.pl [dostęp 2020-02-10] .
Bibliografia, linki
edytuj- Jerzy Domagalski, Marek Eiger – Stefan Napierski w: Pamiętnik Literacki nr 99/2, 2008, s. 159–166, wersja elektroniczna
- Stefan Napierski – zbiór prac Stefana Napierskiego
- Utwory Stefana Napierskiego w serwisie Polona.pl