Tramwaj zwany pożądaniem
Tramwaj zwany pożądaniem (A Streetcar Named Desire) – sztuka autorstwa Tennessee Williamsa z 1947. Jeden z najsłynniejszych dramatów, wielokrotnie wystawiany na scenach całego świata i ekranizowany.
Premiera sztuki w reżyserii Elii Kazana miała miejsce na Broadwayu w Nowym Jorku w grudniu 1947. W rolach głównych zagrali: Marlon Brando i Jessica Tandy[1].
Tytuł sztuki wiąże się z nowoorleańskim tramwajem do Desire, dzielnicy Nowego Orleanu, której nazwa pochodzi od imienia córki plantatora, właściciela tej ziemi. Tramwaj kursował do 1948 (później zastąpiony został przez autobus)[2]. Linie tramwajowe w Nowym Orleanie, podobnie jak w innych miejscowościach, miały wywieszkę z nazwą końca linii (np. w Warszawie 17-ka ma na wyświetlaczu „Bielany” albo „Służewiec”). Bohaterka sztuki jechała linią do Desire, później przesiadła się przy cmentarzach i wysiadła na ulicy Pola Elizejskie (Elysian Fields, nie Champs Elysees).
Fabuła
edytujGłówną bohaterką jest Blanche DuBois, osoba niezrównoważona psychicznie, nimfomanka żyjąca iluzją minionej elegancji i wysokiej pozycji. Blanche przyjeżdża do Nowego Orleanu w odwiedziny do siostry – Stelli, która wyszła za mąż za prostackiego i brutalnego Stanleya Kowalskiego. Stanley chce jak najszybciej pozbyć się Blanche z domu: podejrzewa ją o to, że przy sprzedaży rodzinnej posiadłości oszukała Stellę. Blanche spotyka w domu Kowalskich Harolda „Mitcha” Mitchella odznaczającego się delikatnością i zaczyna marzyć o poślubieniu go i odnalezieniu w nim obrońcy i oparcia w życiu.
Tymczasem Stanley dowiaduje się o ostatnich latach życia Blanche w Laurell – romansie z jej uczniem, zakończonym zwolnieniem Blanche z posady nauczycielki i o jej późniejszym rozwiązłym trybie życia. W trakcie urodzinowego przyjęcia Blanche dochodzi do awantury, a Stella, będąca w ciąży, musi zostać odwieziona do szpitala. Pod nieobecność Kowalskich Mitch, który miał być gościem na urodzinach, odwiedza Blanche i zrywa z nią, gdyż Stanley opowiedział mu wszystkie rewelacje dotyczące jej życia. Po powrocie Stanleya ze szpitala dochodzi do gwałtu (nie wiadomo, czy prawdziwego, czy urojonego) przez Blanche. W ostatniej scenie sztuki Blanche zabierana jest do zakładu dla chorych psychicznie.
Ekranizacje i adaptacje
edytuj- Tramwaj zwany pożądaniem – film w reżyserii Elii Kazana z 1951
- Tramwaj zwany pożądaniem – balet w choreografii Valerie Bettis z 1952
- Tramwaj zwany pożądaniem – film w reżyserii Johna Ermana z 1984
- Tramwaj zwany pożądaniem – film w reżyserii Glenna Jordana z 1995
- Tramwaj zwany pożądaniem – opera skomponowana przez Andrégo Previna z librettem Philipa Littlla z 1995; polska prapremiera w Teatrze Wielkim w Łodzi w reżyserii Macieja Prusa 12 maja 2018[3][4][5][6][7].
Przypisy
edytuj- ↑ Tramwaj zwany pożądaniem – Teatr Bagatela w Krakowie [online], bagatela.pl [zarchiwizowane z adresu 2016-08-04] (pol.).
- ↑ Museums in Motion [online], streeetcar.org (ang.).
- ↑ Spektakle – Teatr Wielki w Łodzi [online], operalodz.com [dostęp 2020-07-09] .
- ↑ „Tramwaj zwany pożądaniem” wjechał na przystanek sukces [RECENZJA] | Dziennik Łódzki [online], dzienniklodzki.pl [dostęp 2020-07-09] (pol.).
- ↑ Teatr w Polsce – polski wortal teatralny [online], e-teatr.pl [dostęp 2020-07-09] .
- ↑ Uczta dla najbardziej wymagających melomanów [online], dziennikteatralny.pl [dostęp 2020-07-09] .
- ↑ Izabella Adamczewska , Teatr Wielki w Łodzi przestaje pachnieć kulką na mole. Wyjątkowo udana premiera [online], lodz.wyborcza.pl, 14 maja 2018 [dostęp 2020-07-09] .