سوویت اتحاد وچ آبادی دی مہاجرت
سوویت یونین وچ آبادی دی منتقلی | |
---|---|
بسلسلہ ڈیکولاکائزیشن تے سوویت یونین وچ جبری آبادیاں | |
سن 1940 دے بعد رومانیہ دے مہاجرین بیسارابیہ تے شمالی بوکوینا اُتے سوویت قبضہ دے بعد | |
مقام | سوویت اتحاد |
تاریخ | 1930–1952 |
نشانہ | کولاک ، کسان تے نسلی اقلیت |
حملے دی قسم | آبادی منتقلی, نسلی صفائی ، جبری مشقت |
ہلاکتاں | ~800,000[۱]–1,500,000[۲] |
مرتکبین | OGPU / داخلہ امور دی عوامی کمیساریت |
سوویت یونین وچ آبادی دی منتقلی جوزف اسٹالین دے حکم توں 1930 دی دہائی تک مختلف گروہاں دی جبری منتقلی سی۔ اسنوں درج ذیل وسیع زمرے وچ درجہ بندی کيتا جاسکدا اے: آبادی دی " سوویت مخالف " زمراں دی ملک بدری (اکثر " کارکناں دے دشمن " دے طور اُتے درجہ بندی کيتی جاندی اے ) ، پوری قومیتاں دی ملک بدری ، مزدور قوت دی منتقلی ، تے نسلی اعتبار توں علاقےآں نوں صاف کرنے دے لئی مخالف سمتاں وچ منظم ہجرت ۔ ڈیکلاکائزیشن نے پہلی بار نشان لگیایا سی کہ جدوں اک پورے نسلی طبقے نوں جلاوطن کيتا گیا سی ، جدوں کہ 1937 وچ سوویت کوریائیاں دی جلاوطنی نے پوری قومیت دی نسلی جلاوطنی دی پہلی مثال قرار دتا سی۔ [۳]
زیادہ تر معاملات وچ ، انہاں دی منزل مقصودی دور دراز علاقےآں وچ سی ( سوویت یونین وچ جبری آبادیاں دیکھو)۔ اس وچ سوویت یونین دے غیر سوویت شہریاں دی ملک بدری کرنا شامل شامل سی۔ اک اندازہ لگیایا گیا اے کہ ، انہاں دی پوری طرح ، داخلی جبری نقل مکانی نے گھٹ توں گھٹ 6 ملین افراد نوں متاثر کيتا ۔ [۴] [۵] [۶] [۳] اس وچوں 1.8 ملین کالاکاں نوں 1930–31 وچ ، 1 ملین کسان تے نسلی اقلیتاں نوں 1932–39 وچ جلاوطن کيتا گیا ، ، جدوں کہ تقریبا 3.5 ملین نسلی اقلیتاں نوں 1940–52 دے دوران دوبارہ آباد کيتا گیا۔ [۳]
سوویت آرکائیوز نے کولاک جبری آبادکاری دے دوران 390،000 [۷] ہلاکتاں تے 1940 دی دہائی دے دوران جبری بستیاں وچ جلاوطن کیتے جانے والے افراد دی 400،000 ہلاکتاں نوں دستاویز کيتا۔ [۸] اُتے ، اسٹیون روز فیلڈ تے نورمن نیمارک نے مجموعی طور اُتے ہلاکتاں دی تعداد 1 توں 1.5 ملین دے نیڑے دسیا اے۔ انہاں اموات وچوں ، کریمین تاتار دی جلاوطنی تے چیچن تے انگوش دی جلاوطنی نوں بالترتیب یوکرائن ( علاوہ 3 ہور ملکاں ) تے یورپی پارلیمنٹ نے نسل کشی دے طور اُتے تسلیم کيتا۔ [۹][۱۰]
معاشرتی گروہاں دی ملک بدری
[سودھو]کولاک نسبتا دولت مند کساناں دا اک گروہ سی تے بعد وچ روسی سلطنت ، سوویت روس تے ابتدائی سوویت یونین وچ اس طبقاتی نظام دی مدت توں گذرا سی۔ اوہ سوویت یونین دے ذریعہ ملک بدر کیتے جانے والے سب توں متعدد گروپ سن ۔ [۱۱] سرکاری طور کولاکطور اُتے نامزد لوکاں دی آباد کاری کئی وڈی لہراں سمیت اوائل 1950 تک جاری رہی۔
اپنی قومیت توں قطع نظر وڈی تعداد وچ کلاکیوں نوں سائبیریا تے وسطی ایشیاء وچ دوبارہ آباد کيتا گیا۔ 1990 وچ شائع ہونے والے سوویت آرکائیوز دے اعداد و شمار دے مطابق ، 1930 تے 1931 وچ 1،803،392 افراد نوں مزدور کالونیاں تے کیمپاں وچ بھیجیا گیا سی ، تے 1،317،022 منزل مقصود اُتے پہنچے سن ۔ چھوٹے پیمانے اُتے ملک بدری 1931 دے بعد وی جاری رہی۔ 1932 توں 1940 تک مزدور کالونیاں وچ مرنے والے کلاکاں تے انہاں دے رشتہ داراں دی اطلاع شدہ تعداد 389،521 سی۔ اک اندازے دے مطابق 1935 وچ 15 ملین کولاک تے انہاں دے اہل خانہ نوں ملک بدر کردتا گیا ، جلاوطنی دے دوران بہت سارے افراد ہلاک ہوگئے ، لیکن پوری تعداد معلوم نئيں اے۔ [۱۲]
نسلی کارروائی
[سودھو]1930 دی دہائی دے دوران ، عوام دے ناں نہاد دشمناں دی درجہ بندی معمول دے مارکسی – لیننسٹ سے ، طبقاتی بنیاداں اُتے ، جداں کہ کولاک ، توں نسلی بنیاد اُتے مبنی افراد وچ تبدیل ہوگئی۔ [۱۳] ممکنہ طور اُتے پریشانی پیدا کرنے والے نسلی گروہاں دا جزوی طور اُتے خاتمہ جوزف اسٹالن نے اپنی حکومت دے دوران مستقل طور اُتے استعمال کيتا سی۔ [۱۴] صرف 1935 تے 1938 دے درمیان ، گھٹ توں گھٹ دس مختلف قومیتاں نوں جلاوطن کردتا گیا۔ [۱۵] سوویت یونین اُتے جرمنی دے حملے دے نتیجے وچ سوویت نسلی صفائی وچ وڈے پیمانے اُتے اضافہ ہويا۔ [۱۶]
سوویت یونین وچ کوریائیاں دی جلاوطنی ، جو اصل وچ 1926 وچ تصور کيتی گئی سی ، جس دا آغاز 1930 وچ ہويا سی ، تے 1937 وچ ہويا ، ایہ سوویت یونین وچ کِسے پوری قومیت دی پہلی اجتماعی منتقلی سی۔ [۱۷] اکتوبر 1937 وچ تقریبا سوویت آبادی والے نسلی کوریائی باشندےآں (171،781 افراد) نوں روسی مشرق وسطی توں زبردستی قازق ایس ایس آر تے ازبک ایس ایس آر دے غیر آباد علاقےآں وچ منتقل کردتا گیا سی۔
اسٹالن دے حکمرانی دے پورے دور نوں دیکھدے ہوئے ، اک لسٹ درج دی جا سکدی اے: پولینڈی (1939–1941 تے 1944–1945)، کولا ناروے (1940–1942)، رومانیہ دے (1941 تے 1944–1953)، ایسٹونین ، لٹوین تے لیتھوانیا (1941 تے 1945) -1949)، وولگا جرمناں (1941–1945)، انگرین فن (1929–1931 تے 1935–1939)، کریلیا کےفنش لوک (1940-1941، 1944)، گریمیائی تاتار ، کریمیا یونانی (1944) تے قفقاز یونانی (1949–50)، کالمیک ، بلکار ، کریمیا دے اطالوی ، Karachays ، مسخیندی ترک ، کاراپاپاک ، مشرق بعید کوریائی (1937)، چیچن تے انگوش (1944)۔ دوسری جنگ عظیم دے دوران ، اس توں کچھ پہلے ہی ،اور اس دے فورا بعد ، اسٹالن نے بھاری پیمانے اُتے ملک بدری دا اک سلسلہ چلایا جس نے سوویت یونین دے نسلی نقشہ نوں گہرا متاثر کيتا۔ [۱۸] اک اندازے دے مطابق 1941 تے 1949 دے درمیان تقریبا 3.3 ملین افراد نوں سائبیریا تے وسطی ایشیائی جمہوریاواں وچ جلاوطن کيتا گیا۔ [۱۹] کچھ اندازےآں دے مطابق ، دوبارہ آباد کاری دا 43٪ تک بیماریاں تے غذائی قلت سے مر گیا۔ [۲۰]
جلاوطنی دا آغاز پولینڈیاں توں بیلیروسیا ، یوکرین تے یورپی روس توں ہويا ۔ روس مشرق بعید وچ کوریا دے باشندےآں نوں 1937 وچ جلاوطن کيتا گیا سی۔ ( سوویت یونین وچ کوریائیاں دی ملک بدری دیکھو۔ )
مغربی قبضے تے جلاوطنی ، 1939–1941
[سودھو]اسی جرمن حملے دے بعد پولینڈ اُتے سوویت حملے دے بعد جو 1939 وچ دوسری جنگ عظیم شروع ہوئی سی ، سوویت یونین نے مشرقی حصےآں نوں (جو کریسی کے ناں توں جانیا جاندا اے یا یو ایس ایس آر وچ مغربی بیلاروس تے مغربی یوکرین دے ناں توں جانیا جاندا اے ، بیلاروس تے یوکرین دے باشندےآں اُتے قبضہ کر ليا اے۔ ) دوسری پولش جمہوریہ دا ، جو اس وقت توں بیلاروس دے ایس ایس آر تے یوکرائنی ایس ایس آر دے مغربی حصے بن گیا۔ 1939–1941 دے دوران، اس خطے وچ بسنے والے 1.45 ملین افراد نوں سوویت حکومت نے جلاوطن کردتا۔ پولینڈ دے مورخین دے مطابق ، انہاں لوکاں وچوں 63.1٪ پولینڈی تے 7.4٪ یہودی سن ۔ [۲۱] پہلے ایہ خیال کيتا جاندا سی کہ تقریبا 1 ملین پولینڈ دے شہری سوویت یونین دے ہتھوں ہلاک ہوگئے ، [۲۲] لیکن حال ہی وچ پولش مورخ جنہاں دی زیادہ تر تعداد سوویت آرکائیوز دے سوالات اُتے مبنی اے ، تخمینہ لگیایا گیا اے کہ انہاں ہلاکتاں دی تعداد 1939–1945 وچ جلاوطن 350،000 افراد سی۔ [۲۳][۲۴]
اس دے بعد بالٹک جمہوریہ لٹویا ، لتھوانیا تے ایسٹونیا وچ وی عمل کيتا گیا ( ایسٹونیا ، لیٹویا تے لتھوانیا توں سوویت جلاوطنی دیکھو)۔ تخمینہ اے کہ 1940–1953 وچ 200،000 توں زیادہ افراد نوں بالٹک توں جلاوطن کيتا گیا سی۔ اس دے علاوہ گھٹ توں گھٹ 75،000 نوں گولاگ بھیجیا گیا۔ بالٹک دی پوری بالغ آبادی دا 10٪ جلاوطن یا مزدور کیمپاں وچ بھیج دتا گیا۔ [۲۵] 1989 وچ ، اپنے ہی ملک دی آبادی دا صرف 52٪ مقامی لیٹوین نمائندگی کردا سی۔ ایسٹونیا وچ ایہ تعداد 62 فیصد سی۔ [۲۶] لیتھوانیا وچ ، صورتحال بہتر سی کیونجے اس ملک وچ بھیجے گئے تارکین وطن دراصل مشرقی پروسیا (اب کیلننگراڈ ) دے سابقہ علاقے وچ چلے گئے سن ، جو اصل منصوبےآں دے برخلاف ، کدی لتھوانیا دا حصہ نئيں بن پائے سن ۔ [۲۷]
اسی طرح ، چرنی وٹسی اوبلاست تے مالڈویا نال تعلق رکھنے والے رومانوی باشندےآں نوں وڈی تعداد وچ جلاوطن کردتا گیا سی جس دی تعداد 200،000 توں 400،000 تک اے۔ [۲۸] ( بیسارابیہ توں سوویت جلاوطنی دیکھو۔ )
دوسری جنگ عظیم ، 1941–1945
[سودھو]دوسری جنگ عظیم دے دوران ، خاص طور اُتے 1943–44 وچ ، سوویت حکومت نے ملک بدری دا اک سلسلہ چلایا ۔ کچھ 1.9 ملین افراد نوں سائبیریا تے وسطی ایشیائی جمہوریہ جات وچ جلاوطن کيتا گیا۔ حملہ آور جرمناں دے نال غداری توں تعاون تے سوویت مخالف بغاوت انہاں جلاوطنی دی سرکاری وجوہات سن۔ تقریبا 183،000 کریمین تاتار وچوں ، 20،000 یا پوری آبادی دا 10٪ جرمن بٹالین وچ خدمات انجام دیندا سی۔ [۲۹] اس دے نتیجے وچ ، تاتار نوں وی جنگ دے بعد سوویت یونین نے وڈے پیمانے اُتے منتقل کيتا۔ [۳۰] ویاسلاو مولوتوف نے اس فیصلے دا جواز پیش کردے ہوئے کہیا کہ "حقیقت ایہ اے کہ جنگ دے دوران سانوں وڈے پیمانے اُتے غداری دے بارے وچ اطلاعات موصول ہوئیاں۔ قفقاز دی بٹالیناں نے محاذاں اُتے ساڈی مخالفت کيتی تے عقب توں اسيں اُتے حملہ کيتا۔ ایہ زندگی تے موت دی گل سی۔ تفصیلات دی تحقیقات دا کوئی وقت نئيں سی۔ یقینا بےگناہاں دا سامنا کرنا پيا۔ لیکن میرے نزدیک حالات نوں دیکھدے ہوئے ، اساں صحیح برتاؤ کيتا۔ " [۳۱] مؤرخ ایان گرے لکھدے نيں "مسلمان عوام دی طرف ، جرمناں نے اک پیر ، نیڑے نیڑے دی اک پیرانہ پسندانہ پالیسی اپنائی۔ کراچائی ، بلکار ، انگوش ، چیچن ، کلمیک ، تے کریمیا دے تاتاراں نے کسی حد تک جرمنی دے حامی ہمدردی دا اظہار کيتا۔ اسٹالن گراڈ دی لڑائی دے بعد قفقاز توں جرمناں دی جلدی واپسی ہی سی جس نے سوویت مخالف موثر کاروائی دے لئی موسمین لوکاں نوں منظم کرنے توں روک دتا۔ اُتے ، جرمناں نے زور توں فخر کيتا کہ انہاں نے قفقاز وچ اپنے پِچھے اک مضبوط "پنجواں کالم" چھڈ دتا اے۔ " [۳۲]
کریمیا تے شمالی قفقاز دی وولگا جرمناں تے ست (غیر سلاو) قومیتاں : کریمین تاتار ، کالمیک ، چیچن ، ، انوگش، بلکار ، کاراچائی تے مسخیندی ترک نوں جلاوطن کر دتا گیا۔ 18 مئی 1944 نوں تمام کریمین تاتاراں نوں اجتماعی سزا دی شکل وچ ، خاص طور اُتے ازبکستان تے سوویت یونین دے دوسرے دور دراز علاقےآں وچ آباد کرنے دے لئی ، جلاوطن کردتا گیا۔ این دے وی ڈی دے اعداد و شمار دے مطابق ، اگلے ڈیڑھ سال دے دوران جلاوطنی وچ نیڑے 20٪ دی موت ہوگئی۔ کریمین تاتاری کارکناں نے ایہ تعداد تقریبا 46٪ دسی اے۔ [۳۳] ( کریمین تاتاراں دی ملک بدری دیکھو۔ )
بحیرہ اسود دے ساحلی علاقے توں بے دخل دی جانے والی ہور اقلیتاں وچ بلغاریائی ، کریمین یونانی ، رومانیہ تے آرمینیائی شامل سن ۔
جنگ دے بعد بے دخل تے جلاوطنی
[سودھو]دوسری جنگ عظیم دے بعد ، جرمنی دی آبادی کیلننگراڈ اوبلاست ، سابق مشرقیہ پروسیا نوں بے دخل کردتا گیا تے آباد شدہ علاقے نوں سوویت شہریاں نے آباد کيتا ، خاص طور اُتے روسیاں نے ۔
پولینڈ تے سوویت یوکرین نے آبادی دا تبادلہ کيتا۔ قائم پولینڈ – سوویت سرحد دے مشرق وچ مقیم پولینڈیاں نوں جلاوطن کر دتا گیا (تقریبا 2،100،000 افراد) تے یوکرینین جو پولینڈ سوویت یونین دی قائم کردہ سرحد دے مغرب وچ مقیم سن سوویت یوکرین بھیج دتا گیا۔ سوویت یوکرین وچ آبادی دی منتقلی ستمبر 1944 توں اپریل 1946 تک ( 450،000 افراد) ہوئی۔ [۳۴]
ملک بدری توں متعلق اسٹالین دے بعد دی پالیسی
[سودھو]فروری 1956 وچ ، نکیندا خروش شیف نے اپنی تقریر پر شخصیتاں کلٹ تے اس دے نتائج وچ لینن اصولاں دی خلاف ورزی کردے ہوئے ملک بدری دی مذمت کيتی۔ اس دی حکومت نے اسٹالن دی بیشتر ملک بدریاں نوں تبدیل کردتا۔
اسٹالن دی موت دے بعد کچھ لوکاں نوں جلاوطن کردتا گیا: 1959 وچ ، واپس آنے والے چیچناں نوں پہاڑاں توں چیچنیا دے میدان وچ آباد کيتا گیا۔ تاجکستان دے پہاڑی عوام ، جداں یاغنوبی دے لوک ، سن 1970 دی دہائی وچ زبردستی میدانی علاقےآں وچ آباد ہوگئے سن ۔
دسمبر 1965 دی تریخ وچ خفیہ سوویت وزارت داخلہ دی رپورٹ دے مطابق ، 1940–1953 دے عرصے وچ ، 46،000 افراد نوں مالڈووا ، بیلاروس توں 61،000 ، یوکرائن توں 571،000 ، لتھوانیا توں 119،000 ، لٹویا توں 53،000 تے ایسٹونیا توں 33،000 افراد نوں ملک بدر کيتا گیا۔ [۳۵]
مزدور قوت دی منتقلی
[سودھو]گولاگ تے سوویت یونین وچ جبری بستیاں دے نظام دے ذریعہ سنبھالنے والی آبادی دی منتقلی دی سزائے موت دا منصوبہ سوویت یونین دے دور دراز تے غیر آباد علاقےآں دی نوآبادیات دی ضروریات دے مطابق بنایا گیا سی۔ (ان دے وڈے پیمانے اُتے مغرب وچ اک متنازعہ رائے پیدا ہوگئی اے کہ سوویت یونین دی معاشی نمو زیادہ تر گلگ قیدیاں دی غلامی اُتے مبنی سی۔) ايسے دے نال ، متعدد مواقع اُتے افرادی قوت نوں غیر عہدے دار منتقل کردتا گیا۔ متشدد ذرائع ، عام طور اُتے "بھرتی" (вербовка) دے ذریعہ۔ اس قسم دی بھرتی باقاعدگی توں جبری بستیاں وچ کيتی جاندی سی ، جتھے لوک فطری طور اُتے زیادہ آباد ہونے دے خواہشمند سن ۔ مثال دے طور اُتے ، ڈانباس تے کوزباس کان کنی دے حوضاں دی افرادی قوت نوں اس طرح توں بھرنا پڑدا اے۔ (تاریخی تقابل دے اک نوٹ دے طور اُتے ، شاہی روس وچ سرکاری کاناں وچ کان کنی دے کارکناں توں اکثر فوجی خدمت دے بدلے بھرتی کيتا جاندا سی ، جس دی اک مدت دے لئی اک مدت سی 25 سال)
ھدف شدہ افرادی قوت دی منتقلی دی متعدد قابل ذکر مہمات سن۔
- پچیس ہزاریئے
- NKVD لیبر کالم
- ورجن لینڈز کمپین
- باکو آئل انڈسٹری دے کارکناں دا تبادلہ: جرمنی - سوویت جنگ دے دوران ، اکتوبر 1942 وچ ، باکو دے پٹرولیم تھاںواں دے نیڑے 10،000 کارکناں نوں ، انہاں دے اہل خانہ دے نال ، ممکنہ طور اُتے تیل دی پیداوار ("دوسرا باکو" علاقہ ( والگا – یورل آئل فیلڈ) ، قازقستان تے سخالین ) ، ممکنہ جرمن خطرے دے پیش نظر ، اگرچہ جرمنی باکو اُتے قبضہ کرنے وچ ناکام رہیا۔
دوسری جنگ عظیم دے بعد وطن واپسی
[سودھو]جب مئی 1945 وچ جنگ ختم ہوئی تاں ، سوویت شہریاں نوں لکھاں افراد نوں زبردستی واپس (اپنی مرضی دے خلاف) یو ایس ایس آر وچ واپس بھیج دتا گیا ۔ [۳۶] یلٹا کانفرنس دے اختتام اُتے 11 فروری 1945 نوں ، ریاستہائے متحدہ تے برطانیہ نے یو ایس ایس آر دے نال وطن واپسی دے معاہدے اُتے دستخط کیتے۔
اس معاہدے دی تشریح دے نتیجے وچ تمام سوویت شہریاں دی خواہشات توں قطع نظر زبردستی وطن واپس لوٹایا گیا۔ برطانوی تے امریکی شہری حکام نے یورپ وچ اپنی فوجی دستےآں نوں سوویت یونین نوں ملک بدر کرنے دا حکم دتا ، سوویت یونین دے لکھاں سابقہ باشندےآں (جنہاں وچوں کچھ نے جرمناں دے نال تعاون کيتا ) ، متعدد افراد جنہاں وچ روس چھڈ دتا سی تے کئی سال پہلے مختلف شہریت قائم کيتی سی۔ جبری طور اُتے وطن واپسی دی کارروائیاں 1945–194747 تک ہوئیاں۔
دوسری جنگ عظیم دے اختتام اُتے ، سوویت یونین دے 5 ملین توں زیادہ "بے گھر افراد" جرمنی دی قید وچ زندہ بچ گئے۔ جرمنی تے مقبوضہ علاقےآں وچ تقریبا 3 ملین جبری مزدوراں (آسٹربیٹر) نوں [۳۷] مجبور کيتا گیا سی۔ [۳۸]
زندہ بچ جانے والے جنگی قیدی ، تقریبا 1.5 ملین ، آسٹربیٹر وطن واپس آنے والے ، تے ہور بے گھر افراد ، مکمل طور اُتے 4،000،000 توں زیادہ افراد نوں خصوصی NKVD فلٹریشن کیمپاں (گولاگ نئيں) وچ بھیجیا گیا سی۔ 1946 تک ، 80٪ عام شہری تے 20٪ پی ڈبلیو نوں آزاد کيتا گیا ، 5٪ عام شہری ، تے 43 فیصد پی او ڈبلیو نوں از سر نو مسودہ تیار کيتا گیا ، 10٪ شہری تے 22٪ پی او ڈبلیو نوں لیبر بٹالین بھیج دتا گیا ، تے 2٪ شہری تے 15 پی او ڈبلیو (٪ 1،539،475 وچوں 226،127) کا٪ NKVD یعنی گلگ نوں منتقل کيتا گیا۔ [۳۹][۴۰]
جدید خیالات
[سودھو]متعدد مورخین ، جنہاں وچ روسی مورخ پایل پولیئن [۴] تے ییل یونیورسٹی وایلیٹا ڈیوولیٹ [۴۱] وچ لتھوانیائی ایسوسی ایٹ ریسرچ اسکالر شامل نيں ، شہریاں دی انہاں اجتماعی جلاوطنیاں نوں انسانیت دے خلاف جرم سمجھدے نيں ۔ انہاں نوں اکثر سوویت نسلی صفائی وی کہیا جاندا اے۔ [۴۲] [۴۳] [۴۲] [۴۳] [۳] ہارورڈ یونیورسٹی دے ٹیری مارٹن مشاہدہ کردے نيں:
” | ...انہاں اصولاں توں جنہاں نے سوویت قوم دی تعمیر نوں آگاہ کیہ اوہ نسلی صفائی تے نسلی دہشت گردی دی وجہ توں اک محدود تعداد وچ بدنما داغ قومیتاں دے خلاف جاسکدے نيں ، جدوں کہ کثیر تعداد وچ قومیتاں غیر متزلزل افراد دے لئی ملک سازی دی پالیسیاں چھڈ دیندے نيں۔ [۴۴] | “ |
دوسرے ماہرین تعلیم تے ملکاں ملک بدری نوں نسل کشی دا ناں دیندے نيں ۔ پولینڈ دے اک وکیل رافیل لیمکن ، یہودی نسل دے جنھاں نے نسل کشی کنونشن دا آغاز کيتا تے نسل کشی دی اصطلاح خود تیار کيتی ، ایہ سمجھیا کہ نسل کشی دا واقعہ چیچنز ، انگوش ، وولگا جرمناں ، کریمین تاتار ، کلمیکس تے کارخ دی وڈے پیمانے اُتے جلاوطنی دے تناظر وچ ہويا۔ [۴۵] پروفیسر لیمن ایچ لیٹرز نے استدلال کيتا کہ سوویت تعزیراندی نظام نوں اپنی آبادکاری دی پالیسیاں دے نال مل کے نسل کشی دے طور اُتے شمار کرنا چاہیدا کیوں کہ ایہ سزا خاص طور اُتے کچھ نسلی گروہاں اُتے بہت زیادہ برداشت کيتی گئی سی ، تے ایہ کہ انہاں نسلی گروہاں دا تبادلہ ، جس دی بقا دا انحصار اے۔ اپنے مخصوص وطن توں تعلقات دے بارے وچ ، "اس نسل کشی دا اثر صرف اس گروپ نوں اپنے وطن وچ بحال کرنے توں ہی قابل علاج اے "۔ [۴۶] سوویت اختلاف توں الیا گابے [۴۷] تے پییوٹر گرگورینکو [۴۸] دونے نے آبادی دی منتقلی نوں نسل کشی دے طور اُتے درجہ بند کيتا۔ مورخ تیمتیس سنائیڈر نے اسنوں سوویت پالیسیاں دی لسٹ وچ شامل کيتا جو "نسل کشی دے معیار اُتے پورا اترتی نيں"۔ [۴۹] فرانسیسی مورخ تے کمیونسٹ مطالعات دے ماہر نکولس ورتھ ، [۵۰] جرمن مورخ فلپ تھیر ، [۵۱] پروفیسر انتھونی جیمز جوس ، [۵۲] امریکی صحافی ایرک مارگولیس ، [۵۳] کینیڈا دے سیاسی سائنس دان ایڈم جونز ، [۵۴] میسا چوسٹس ڈارٹماؤت یونیورسٹی وچ اسلامی تریخ وچ پروفیسر برائن گلین ولیمز ، [۵۵] اسکالرز مائیکل فریڈہولم تے فینی ای. برائن [۵۶] نے وی آبادی دی منتقلی دی نسل کشی اُتے غور کيتا . جرمنی دے تفتیشی صحافی لوٹز کلیو مین نے ملک بدری دا موازنہ اک "سست نسل کشی" توں کيتا۔ [۵۷]
12 دسمبر 2015 نوں ، یوکرائن دی پارلیمنٹ نے اک قرار داد جاری دی جس وچ کریمین تاتاراں دی جلاوطنی نوں نسل کشی دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا تے 18 مئی نوں "کریمین تاتار نسل کشی دے متاثرین دے لئی یوم یاد" دے طور اُتے قائم کيتا گیا۔ [۵۸] لٹویا دی پارلیمنٹ نے 9 مئی 2019 نوں واقعہ نوں نسل کشی دے اک عمل دے طور اُتے تسلیم کيتا۔ [۵۹][۶۰] لتھوانیا دی پارلیمنٹ نے 6 جون 2019 نوں وی ایسا ہی کيتا۔ کینیڈا دی پارلیمنٹ نے 10 جون 2019 نوں اک تحریک منظور دی ، جس وچ سوویت آمر اسٹالن دے ذریعہ ہونے والی نسل کشی دے طور اُتے 1944 دی کریمین تاتار جلاوطنی نوں تسلیم کيتا گیا ، جس وچ 18 مئی نوں یوم یاد رکھنے دا دن قرار دتا گیا۔ [۶۱][۶۲] یورپی پارلیمنٹ نے چیچن تے انگوش دی جلاوطنی دا اعتراف 2004 وچ نسل کشی دے اک عمل دے طور اُتے کيتا سی: [۶۳]
” | … ایہ خیال اے کہ اسٹالن دے حکم اُتے 23 فروری 1944 نوں پورے چیچن عوام نوں وسطی ایشیا وچ ملک بدر کرنا 1907 دے چوتھے ہیگ کنونشن تے جرم دی روک سیم تے جبر دے کنوینشن دے معنی وچ نسل کشی دی اک واردات اے۔ اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی دے ذریعہ 9 دسمبر 1948 نوں اپنایا گیا نسل کشی۔[۶۴] | “ |
امریکا دے ہولوکاسٹ میموریل میوزیم دے ماہرین نے 1944 دے واقعات دا حوالہ اس وجہ توں کيتا کہ چیچنیا نوں نسل کشی دے امکانات دے لئی انہاں دی نسل کشی دی واچ لسٹ وچ شامل کيتا گیا۔ [۶۵] چیچنیا دی علیحدگی پسند حکومت نے وی اسنوں نسل کشی دے طور اُتے تسلیم کيتا۔ [۶۶] کچھ ماہرین تعلیم بدری دی نسل کشی دے درجہ بندی توں متفق نئيں نيں۔ پروفیسر الیگزینڈر اسٹیٹیف دا مؤقف اے کہ اسٹالن دی انتظامیہ دا جلاوطنی دے مختلف لوکاں نوں ختم کرنے دا شعوری نسل کشی دا ارادہ نئيں سی ، لیکن ایہ کہ سوویت "سیاسی سبھیاچار ، ناقص منصوبہ بندی ، جلد بازی تے جنگ دے وقت دی قلت انہاں وچ نسل کشی کی شرح دی وجہ دے لئے ذمہ دار سی۔" اوہ انہاں جلاوطنیاں نوں سوویت امتزاج دی "ناپسندیدہ قوماں" دی مثال سمجھدا اے۔ [۶۷] پروفیسر عامر وینر دے مطابق ، "۔ . . ایہ انہاں دی علاقائی شناخت سی نہ کہ انہاں دا جسمانی وجود یا حتی کہ انہاں دی وکھ وکھ نسلی شناخت جس نوں حکومت نے ختم کرنے دی کوشش کيتی سی۔ " [۶۸] پروفیسر فرانسائن ہرش دے مطابق ،" اگرچہ سوویت حکومت نے امتیازی سلوک تے خارج دی سیاست اُتے عمل کيتا ، لیکن اس اُتے عمل نئيں کيتا گیا۔ معاصراں نے نسلی سیاست دے طور اُتے سوچیا۔ " اس دے نزدیک ، ایہ اجتماعی جلاوطنیاں اس تصور اُتے مبنی سن کہ قومیتاں "اک مشترکہ شعور دے حامل معاشرتی گروہ نيں نسلی حیاتیاندی گروہ نئيں"۔ [۶۹] اس خیال دے برعکس جون دے چانگ دا کہنا اے کہ جلاوطنی حقیقت وچ نسلی بنیاداں اُتے مبنی سی۔ تے ایہ کہ مغرب وچ "معاشرتی مورخین" سوویت یونین وچ پسماندہ نسلاں دے حقوق نوں حاصل کرنے وچ ناکام رہے نيں۔
مرنے والےآں دی تعداد
[سودھو]جلاوطنی وچ رہنے والے جلاوطن افراد توں منسوب اموات دی تعداد کافی اے۔ اس طرح دے آبادیاتی تباہی دی وجوہات سائبیریا تے قازقستان دی سخت آب و ہوا ، بیماری ، غذائیت دی افزائش ، کم توں متعلق استحصال وچ پائے جاندے نيں جو روزانہ 12 گھینٹے تک چلدے نيں تے نال ہی جلاوطن افراد دے لئی کسی وی طرح دی مناسب رہائش وی اے۔
نسلی گروہ | موتاں | حوالے |
---|---|---|
کولاک 1930–1937 | 389,521 | [۷۰] |
چیچن | 100,000–400,000 | [۷۱] |
پولستانی | 90,000 | [۷۲] |
کوریائی | 28,200–40,000 | [۷۳][۷۰] |
ایسٹونی | 5,400 | [۷۴] |
لیٹوی | 17,400 | [۷۴] |
لتھوانی | 28,000 | |
فن | 18,800 | |
ہنگرین | 15,000–20,000 | [۷۵] |
کاراچائی | 13,100–19,000 | [۷۶][۷۷] |
سوویت جرمن | 42,823–228,800 | [۷۸][۷۶] |
کلمک | 12,600–16,000 | [۷۶][۷۷] |
انگوش | 20,300–23,000 | [۷۶][۷۷] |
بلکار | 7,600–11,000 | [۷۶][۷۷] |
کریمیائی تاتار | 34,300–195,471 | [۷۶][۵۵][۷۹] |
مسخیسی ترک | 12,859–50,000 | [۷۶][۷۷][۸۰] |
کل | 835,903– 1,548,992 |
ٹائم لائن
[سودھو]ہور دیکھيں
[سودھو]- Against Their Will
- Crimes against humanity under communist regimes
- Deportations of the Ingrian Finns
- Doctors' plot: Speculation about a planned deportation of Jews
- Jewish Autonomous Oblast: Jewish settlement in the region
- Mass killings under communist regimes
- National operations of the NKVD
- On the Rehabilitation of Repressed Peoples
- Operation Priboi (Baltics)
- Repatriation of Poles (1955–1959)
- World War II evacuation and expulsion
- مشرقی پروشیا دا انخلاء
- Flight and expulsion of Germans (1944–1950)
- Forced labor of Germans in the Soviet Union
- June deportation (Baltics)
- Kalmyk deportations of 1943
- Nazi–Soviet population transfers
- چیچن تے انگوشےآں دی جلاوطنی (Checheno-Ingushetia)
- Polish population transfers (1944–1946)
- Soviet deportations from Bessarabia and Northern Bukovina
- Territories of Poland annexed by the Soviet Union
کتابیات
[سودھو]- Council of Europe (19 March 2007). Documents: working papers, 2006 ordinary session (third part), 26–30 June 2006, Vol. 4: Documents 10868, 10886, 10893, 10903-10950. p. 158. ISBN 9789287160270.
- Askerov, Ali (2015). Historical Dictionary of the Chechen Conflict. Rowman & Littlefield. p. 12. ISBN 978-1-4422-4925-7. LCCN 2015-000755.
- Baran, Emily B. (2016). Dissent on the Margins: How Soviet Jehovah's Witnesses Defied Communism and Lived to Preach about It (repeated ed.). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-049549-7.
- Bognár, Zalán (2012). "A kárpátaljai magyar és német polgári lakosság tömeges elhurcolása szovjet hadifogságba" [The deportation of masses of Hungarian and German civilians from Subcarpathia to Soviet prisoner of war camps]. Orpheus Noster (in Hungarian). Budapest: Károli Gáspár Református Egyetem. 4 (2): 46–60.CS1 maint: ref=harv (link)
- Buckley, Cynthia J.; Ruble, Blair A.; Hofmann, Erin Trouth (2008). Migration, Homeland, and Belonging in Eurasia. Woodrow Wilson Center Press. p. 207. ISBN 978-0-8018-9075-8. LCCN 2008-015571.
- Bugay, Nikolay (1996). The Deportation of Peoples in the Soviet Union. Nova Publishers. ISBN 978-1-56072-371-4.
- Davoliūtė, Violeta (2014). The Making and Breaking of Soviet Lithuania: Memory and Modernity in the Wake of War. Routledge. ISBN 978-1-134-69358-0.
- Dundovich, Elena; Gori, Francesca; Guercetti, Emanuela (2003). Reflections on the Gulag: With a Documentary Index on the Italian Victims of Repression in the USSR (37 ed.). Greenwood Publishing Group. ISBN 978-8807990588.
- Ellman, Michael (2002). "Soviet Repression Statistics: Some Comments" (PDF). Europe-Asia Studies. 54 (7): 1151–1172. doi:10.1080/0966813022000017177. JSTOR 826310. Archived from the original (PDF) on 27 April 2018.CS1 maint: ref=harv (link)
- Frucht, Richard C. (2004). Eastern Europe: an introduction to the people, lands, and culture 2. ABC-CLIO. p. 28. ISBN 978-1-57607-800-6.
- Grieb, Christiane (2014). "Warsaw, Battle for". In C. Dowling, Timothy. Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond. ABC-CLIO. ISBN 978-1-59884-948-6. LCCN 2014017775.
- Griffin, Nicholas (2004). Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-30859-3. LCCN 2003063352.
- Korostelina, K. (2007). Social Identity and Conflict: Structures, Dynamics, and Implications. Springer. p. 9. ISBN 978-0-230-60567-1.
- Martin, Terry (1998). "The Origins of Soviet Ethnic Cleansing" (PDF). The Journal of Modern History. 70 (4): 813–861. doi:10.1086/235168. JSTOR 10.1086/235168.CS1 maint: ref=harv (link)
- .
- Mawdsley, Evan (1998). The Stalin Years: The Soviet Union, 1929–1953. Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-4600-1. LCCN 2003046365.
- McColl, R.W. (2014). Encyclopedia of World Geography – Facts on File library of world geography. Infobase Publishing. p. 803. ISBN 978-0-8160-7229-3. OCLC 58431770.
- Morris, James (2004). "The Polish terror: spy mania and ethnic cleansing in the great terror". Europe-Asia Studies. 56 (5): 751–766. doi:10.1080/0966813041000235137.CS1 maint: ref=harv (link)
- Pettai, Eva-Clarita; Pettai, Vello (2014). Transitional and Retrospective Justice in the Baltic States. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-04949-9. LCCN 2014-043729.
- Pohl, J. Otto (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 978-0-313-30921-2. LCCN 98-046822.
- Pohl, J. Otto (2000). "Stalin's genocide against the "Repressed Peoples"". Journal of Genocide Research. 2 (2): 267–293. doi:10.1080/713677598.CS1 maint: ref=harv (link)
- Polian, Pavel (2004). Against Their Will: The History and Geography of Forced Migrations in the USSR. Budapest: Central European University Press. ISBN 978-9-639-24168-8.
- Rywkin, Michael (1994). Moscow's Lost Empire. Routledge. ISBN 978-1-315-28771-3. LCCN 93029308.
- Salitan, Laurie P. (1992). Rosemary Thorp, ed. Politics and Nationality in Contemporary Soviet-Jewish Emigration, 1968–89. Springer. ISBN 978-1-349-09756-2.
- Sanford, George (2007). Katyn and the Soviet Massacre of 1940: Truth, Justice and Memory. Routledge. ISBN 978-1-134-30299-4. LCCN 2004-065124.
- Viola, Lynne (2007). The Unknown Gulag: The Lost World of Stalin's Special Settlements. Oxford University Press. p. 32. ISBN 978-0-19-518769-4.
- Werth, Niholas (2004). "Strategies of Violence in the Stalinist USSR". In Rousso, Henry; Golsan, Richard Joseph. Stalinism and Nazism: History and Memory Compared. University of Nebraska Press. ISBN 978-0-8032-9000-6. LCCN 2003026805.
- Williams, Brian Glyn (2015). The Crimean Tatars: From Soviet Genocide to Putin's Conquest. London, New York: اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس. ISBN 978-0-19-049472-8. LCCN 2015033355.
ہور پڑھو
[سودھو]- پولین ، پایل (Павел Полян) ، یو ایس ایس آر وچ جلاوطنی : ايسے ہدایت نامہ تے قانون سازی دی لسٹ دے نال آپریشنز دا اک انڈیکس ، سائنس اکیڈمی آف سائنس ۔
- воле Полян ، Не по своей воле. . . (پیول پولیان ، اپنی مرضی توں نئيں ۔ . . یو ایس ایس آر وچ جبری ہجرت دی اک تریخ تے جغرافیہ ) ، ОГИ Мемориал ، ماسکو ، 2001 ، سانچہ:آئی ایس بی این
- 28 августа 1941 г. ". Верховного Верховного Совета СССР" О выселении немцев из районов Поволжья "۔
- 1943 г. ". Верховного Верховного Совета СССР" О ликвидации Калмыцкой АССР и образовании Астраханской области в составе РСФСР ". * Постановление правительства СССР от 12 января 1949 г. "в выселении с территории Литвы، Латвии и Эстонии кулаков с семьями، семей бандитов и националистов، находящихся на нелегальном х، убитых при вооруженных столкновениях и хых، хых бандитов، продолжающих вести вражескую работу работу، а также пособников репрессированн репрессированн "
- Указ Президиума Верховного Совета СССР от 13 декабря 1955 г. "О снятии ограничений в правовом положении с немцев и членов их семей ، находящихся на спецпоселении"۔
- 17 марта 1956 г. ". Верховного Совета Совета СССР" О снятии ограничений в правовом положении с калмыков и членов их семей، находящихся на спецпоселении ".
- 1956 г. . ЦК КПСС "О восстановлении национальной автономии цкогоыцкого ، карачаевского ، балкарского ، чеченского и ингушского народов"۔
- 29 августа 1964. Указ Президиума Верховного Совета СССР "О внесении изменений в Указ Президиума Верховного Совета СССР от 28 августа 1941 г. . переселении немцев ، проживающих в районах Поволжья "۔
- 1991 г: روسی فیڈریشن دے قوانین: "О реабилитации репрессированных народов" ، "О реабилитации жертв политических репрессий"۔
حوالے
[سودھو]- ↑ Grieb 2014, p. 930.
- ↑ Werth 2004, p. 73.
- ↑ ۳.۰ ۳.۱ ۳.۲ ۳.۳ Ellman 2002.
- ↑ ۴.۰ ۴.۱ Polian 2004.
- ↑ Werth 2004.
- ↑ Rosefielde, Steven (2009). Red Holocaust. روٹلیج. p. 83. ISBN 978-0-415-77757-5.
- ↑ Pohl, J. Otto (1997). The Stalinist Penal System. McFarland. p. 58. ISBN 0-7864-0336-5.
- ↑ Pohl, J. Otto (1997). The Stalinist Penal System. McFarland. p. 148. ISBN 0-7864-0336-5. Pohl cites Russian archival sources for the death toll in the special settlements from 1941–49
- ↑ UNPO: Chechnya: European Parliament recognizes the genocide of the Chechen People in 1944
- ↑ Rosefielde, Steven (2009). Red Holocaust. روٹلیج. p. 84. ISBN 978-0-415-77757-5.
- ↑ "Gulag: Soviet Forced Labor Camps and the Struggle for Freedom". Gulaghistory.org. https://web.archive.org/web/20071105114641/http://gulaghistory.org/exhibits/nps/onlineexhibit/stalin/crimes.php. Retrieved on 17 February 2015.
- ↑ ۱۲.۰ ۱۲.۱ Sebag Montefiore, Simon (2014). Stalin: The Court of the Red Tsar. W&N. p. 84. ISBN 978-1-78022-835-8.
By 1937, 18,5 million were collevtivized but there were now only 19.9 million households: 5.7 million households, perhaps 15 million persons, had been deported, many of them dead
- ↑ Martin 1998.
- ↑ Pohl 1999.
- ↑ Martin 1998. Poles, Germans, Finns, Estonians, Latvians, Koreans, Italians, Chinese, Kurds, and Iranians.
- ↑ Martin 1998.
- ↑ J. Otto Pohl (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Greenwood Press. pp. 9–20. ISBN 978-0-313-30921-2.
- ↑ Stephen Wheatcroft. "The Scale and Nature of German and Soviet Repression and Mass Killings, 1930–45". Sovietinfo.tripod.com. http://sovietinfo.tripod.com/WCR-German_Soviet.pdf. Retrieved on 17 February 2015.
- ↑ Philip Boobbyer (2000). The Stalin Era. Psychology Press. p. 130. ISBN 978-0-415-18298-0.
- ↑ "Table 1B : Soviet Transit, Camp and Deportation Death Rates" (GIF). Hawaii.edu. http://www.hawaii.edu/powerkills/USSR.TAB1B.GIF. Retrieved on 17 February 2015.
- ↑ Poland's Holocaust, Tadeusz Piotrowski, 1998 سانچہ:آئی ایس بی این, P.14
- ↑ Franciszek Proch, Poland's Way of the Cross, New York 1987 P.146
- ↑ "European WWII Casualties". Project InPosterum. http://www.projectinposterum.org/docs/european_WWII_casualties.htm. Retrieved on 17 February 2015.
- ↑ "Piotr Wrobel. The Devil's Playground: Poland in World War II". Warsawuprising.com. https://web.archive.org/web/20180427172018/http://www.warsawuprising.com/paper/wrobel2.htm. Retrieved on 17 February 2015.
- ↑ "Taigi veebimüük | Taig.ee". Rel.ee. https://web.archive.org/web/20010301223347/http://www.rel.ee/eng/communism_crimes.htm. Retrieved on 17 February 2015.
- ↑ Laar, M. (2009). The Power of Freedom. Central and Eastern Europe after 1945. Centre for European Studies, p. 36. سانچہ:آئی ایس بی این
- ↑ Misiunas, Romuald J. and Rein Taagepera. (1983). Baltic States: The Years of Dependence, 1940–1980. University of California Press. Hurst and Berkeley.
- ↑ "east-west-wg.org". east-west-wg.org. https://web.archive.org/web/20140913005040/http://www.east-west-wg.org/cst/cst-mold/bessara.html. Retrieved on 17 February 2015.
- ↑ Alexander Statiev, "The Nature of Anti-Soviet Armed Resistance, 1942–44", Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History (Spring 2005) 285–318
- ↑ A. Bell-Fialkoff, A Brief History of Ethnic Cleansing. Foreign Affairs, 1993, 110–122
- ↑ Chuev, Feliks. Molotov Remembers. Chicago: I. R. Dee, 1993, p. 195
- ↑ Grey, Ian. Stalin, Man of History. London: Weidenfeld and Nicolson, 1979, p. 373
- ↑ Jean-Christophe Peuch. "World War II – 60 Years After: For Victims of Stalin's Deportations, War Lives On". Rferl.org. http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/05/1350f316-420a-4a90-b42e-b59fe9fcc8e5.html. Retrieved on 17 February 2015.
- ↑ "MIGRATION CITIZENSHIP EDUCATION – Forced migration in the 20th century". Migrationeducation.org. https://web.archive.org/web/20151021014423/http://www.migrationeducation.org/13.0.html. Retrieved on 17 February 2015.
- ↑ Mawdsley 1998.
- ↑ The United States and Forced Repatriation of Soviet Citizens, 1944–47 by Mark Elliott Political Science Quarterly, Vol. 88, No. 2 (Jun. 1973), pp. 253–275
- ↑ "Final Compensation Pending for Former Nazi Forced Laborers | Germany | DW.DE | 27.10.2005". Dw-world.de. http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1757323,00.html. Retrieved on 17 February 2015.
- ↑ "The Nazi Ostarbeiter (Eastern Worker) Program". Collectinghistory.net. 26 June 1922. http://www.collectinghistory.net/ostarbeiter/index.html. Retrieved on 17 February 2015.
- ↑ ("Военно-исторический журнал" ("Military-Historical Magazine"), 1997, №5. page 32)
- ↑ Земское В.Н. К вопросу о репатриации советских граждан. 1944–1951 годы // История СССР. 1990. № 4 (Zemskov V.N. On repatriation of Soviet citizens). Istoriya SSSR., 1990, No.4
- ↑ Davoliūtė 2014.
- ↑ ۴۲.۰ ۴۲.۱ Morris 2004.
- ↑ ۴۳.۰ ۴۳.۱ Kotljarchuk 2014.
- ↑ Martin 1998, p. 816–817.
- ↑ Courtois, Stephane (2010). "Raphael Lemkin and the Question of Genocide under Communist Regimes". In Bieńczyk-Missala, Agnieszka; Dębski, Sławomir (eds.). Rafał Lemkin. PISM. pp. 121–122. سانچہ:آئی ایس بی این. LCCN 2012380710.
- ↑ Legters 1992.
- ↑ Fisher 2014.
- ↑ Allworth 1998.
- ↑ Snyder, Timothy (2010-10-05). "The fatal fact of the Nazi-Soviet pact". https://www.theguardian.com/commentisfree/cifamerica/2010/oct/05/holocaust-secondworldwar. Retrieved on 2018-08-06.
- ↑ Werth 2008.
- ↑ Ther 2014.
- ↑ Joes 2010.
- ↑ Margolis 2008.
- ↑ Jones 2016.
- ↑ ۵۵.۰ ۵۵.۱ Williams 2015.
- ↑ Bryan 1984.
- ↑ Kleveman 2002.
- ↑ Radio Free Europe, 21 January 2016
- ↑ "Foreign Affairs Committee adopts a statement on the 75th anniversary of deportation of Crimean Tatars, recognising the event as genocide". Saeima. 24 April 2019. https://www.saeima.lv/en/news/saeima-news/27891-foreign-affairs-committee-adopts-a-statement-on-the-75th-anniversary-of-deportation-of-crimean-tatars-recognising-the-event-as-genocide. Retrieved on 11 May 2019.
- ↑ "Latvian Lawmakers Label 1944 Deportation Of Crimean Tatars As Act Of Genocide". 2019-05-09. https://www.rferl.org/a/latvian-lawmakers-label-1944-deportation-of-crimean-tatars-as-act-of-genocide/29933467.html. Retrieved on 2019-05-10.
- ↑ "Borys Wrzesnewskyj". https://www.facebook.com/BorysWrz/posts/earlier-today-delivering-the-good-news-to-iconic-crimean-tatar-leader-mustafa-dz/10156820037778558/.
- ↑ "Foreign Affairs Committee passes motion by Wrzesnewskyj on Crimean Tatar genocide". https://web.archive.org/web/20200419000357/http://www.ukrweekly.com/uwwp/foreign-affairs-committee-passes-motion-by-wrzesnewskyj-on-crimean-tatar-genocide/.
- ↑ "Chechnya: European Parliament recognises the genocide of the Chechen People in 1944". غیر نمائندہ اقوام تے عوامی تنظیم. 27 February 2004. https://web.archive.org/web/20120604125012/http://www.unpo.org/article/438. Retrieved on 23 May 2012.
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ "Speaker Series – The 60th Annniversary of the 1944 Chechen and Ingush Deportation: History, Legacies, Current Crisis". United States Holocaust Memorial Museum. 12 March 2004. https://web.archive.org/web/20131214040757/http://www.ushmm.org/confront-genocide/speakers-and-events/all-speakers-and-events/the-60th-annniversary-of-the-1944-chechen-and-ingush-deportation. Retrieved on 23 May 2013.
- ↑ Tishkov 2004.
- ↑ Statiev 2010.
- ↑ Weiner 2002.
- ↑ Hirsch 2002.
- ↑ ۷۰.۰ ۷۰.۱ Pohl 1999.
- ↑ Pohl, J. Otto (1999). Ethnic Cleansing in the USSR, 1937–1949. Greenwood Press. سانچہ:آئی ایس بی این. LCCN 98046822. pp. 97–99
- ↑ Frucht 2004.
- ↑ D.M. Ediev (2004). "Demograficheskie poteri deportirovannykh narodov SSSR". Stavropol: Polit.ru. https://web.archive.org/web/20170923145131/http://polit.ru/article/2004/02/27/demoscope147/. Retrieved on 23 September 2017.
- ↑ ۷۴.۰ ۷۴.۱ Pettai & Pettai 2014.
- ↑ Bognár 2012.
- ↑ ۷۶.۰ ۷۶.۱ ۷۶.۲ ۷۶.۳ ۷۶.۴ ۷۶.۵ ۷۶.۶ Buckley, Ruble & Hofmann 2008.
- ↑ ۷۷.۰ ۷۷.۱ ۷۷.۲ ۷۷.۳ ۷۷.۴ Rywkin 1994.
- ↑ Pohl 2000.
- ↑ Allworth, Edward (1998). The Tatars of Crimea: Return to the Homeland: Studies and Documents. Durham: Duke University Press. سانچہ:آئی ایس بی این. LCCN 97019110. OCLC 610947243. pg 6
- ↑ Jones, Stephen F. (1993). "Meskhetians: Muslim Georgians or Meskhetian Turks? A Community without a Homeland". Refuge. 13 (2): 14–16.
- ↑ Dundovich, Gori & Guercetti 2003, p. 76.
- ↑ Viola 2007, p. 32.
- ↑ ۸۳.۰ ۸۳.۱ ۸۳.۲ ۸۳.۳ Polian 2004, p. 328.
- ↑ Protocol of the Politburo meeting of 15 نومبر 1932, Istochnik no. 6 (1997), p. 104; quoted in Werth 2007 p.15
- ↑ ۸۵.۰ ۸۵.۱ Council of Europe 2006, p. 158
- ↑ Polian 2004, p. 98.
- ↑ ۸۷.۰ ۸۷.۱ ۸۷.۲ ۸۷.۳ ۸۷.۴ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Polian 2004, p. 329.
- ↑ Dundovich, Gori & Guercetti 2003, p. 77.
- ↑ Sanford 2007.
- ↑ Dundovich, Gori & Guercetti 2003, p. 100.
- ↑ Salitan 1992, p. 74.
- ↑ ۹۳.۰ ۹۳.۱ ۹۳.۲ Bugay 1996, p. 156.
- ↑ Askerov 2015, p. 12.
- ↑ Polian 2004, p. 33¸1.
- ↑ Korostelina 2007, p. 9.
- ↑ Bognár 2012, p. 56.
- ↑ Polian 2004, p. 332.
- ↑ Viatrovych, V.; Hrytskiv, R.; Dereviany, I.; Zabily, R.; Sova, A.; Sodol, P. (2007). Volodymyr Viatrovych (ed.). Українська Повстанська Армія – Історія нескорених [Ukrainian Insurgent Army – History of the unconquered] (in Ukrainian). Lviv Liberation Movement Research Centre. pp. 307–310.
- ↑ McColl 2014, p. 803.
- ↑ Saparov, Arseny (2003). The alteration of place names and construction of national identity in Soviet Armenia 44. Cahiers du monde russe, 179–198.
- ↑ ۱۰۲.۰ ۱۰۲.۱ ۱۰۲.۲ Dundovich, Gori & Guercetti 2003, p. 102.
- ↑ Baran 2016, p. 62.
- ↑ [۱] Archived 19 مئی 2011 at the وے بیک مشین
وکی سورس
[سودھو]- ریاستی دفاع کمیٹی دا فرمان نمبر 5859ss: کریمین تاتاراں پر (یہ وی دیکھو فرمان نمبر 5859ss دے وی تن جوابات )
باہرلے جوڑ
[سودھو]- ایہ ناں الزام (لیٹویا وچ سوویت جلاوطنی) Archived 2013-09-18 at the وے بیک مشین
- بالٹک ملک بدری دی ہدایات Archived 2013-05-30 at the وے بیک مشین ۔ مکمل متن ، انگریزی
- جلاوطنی وچ روسی آرکائیوز توں آیتاں کانگریس دے لائبریری
- چیچنیا: یوروپی پارلیمنٹ نے 1944 وچ چیچن عوام دی نسل کشی نوں تسلیم کيتا
- 1930 and45 ، جرمنی تے سوویت جبر تے وڈے پیمانے اُتے ہلاکتاں دی پیمائش تے نوعیت
- М.М. СССР потери депортированных народов СССР. Ставрополь ، 2003
- یو ایس ایس آر دی لسٹ وچ پولینڈ دے جلاوطن افراد 1941 وچ جاپان وچ پولینڈ دے سفیر تادیوس رومر نے مرتب کيتا