Székesfehérvár
Székesfehérvár (Sekešfehervar; hrvatskosrpski: Stolni Biograd, njemački: Stuhlweißenburg, latinski: Alba Regia Regina) je grad u sredini Mađarske od 98,673 stanovnika.[1]
Székesfehérvár
| |||
---|---|---|---|
|
|||
Koordinate: 47°12′N 18°25′E / 47.200°N 18.417°E | |||
Država | |||
Županija | Fejér | ||
Vlast | |||
- gradonačelnik | András Cser-Palkovics | ||
Površina | |||
- Urbano područje | 170.89 km²[1] | ||
Visina | 118 | ||
Stanovništvo (2015.) | |||
- Urbano područje | 98,673[1] | ||
- Urbana gustoća | 577.4 stan./km²[1] | ||
Vremenska zona | UTC+1 (UTC+2) | ||
Poštanski broj | 8000 | ||
Pozivni broj | 022 | ||
Službene stranice www.szekesfehervar | |||
Karta | |||
Székesfehérvár je i administrativni centar Županije Fejér, deveti po veličini grad u zemlji, znan kao drevna prijestolnica ugarskih vladara.
Geografija
urediSzékesfehérvár leži svega 15 km sjevernije od Jezera Balaton na putu prema Budimpešti koja leži udaljena nekih 50 km. Sa Budimpeštom je odlično povezan autoputom M7.
Historija
urediNa mjestu današnjeg grada ležala je rimska Herculea, koja je naslijedila starije keltsko naselje. Za 10. vijeka tadašnje naselje bilo je znano kao - Alba Regia, ono je bilo snažna prirodna fortifikacija na putu prema unutrašnjosti, zbog močvarne okolice.[2]
Legendarni prvi kralj Ugara - sv. Stefan (1000. - 1038.) pretvorio je Alba Regiu u prvu ugarsku prijestolnicu.[2]
U njoj je okrunjeno 43 ugarskih vladara, a sahranjeno 15.
Osmanlije su zauzele Székesfehérvár 1543. i držali ga pod svojom vlašću do 1688. kad su istjerani, ali su prilikom povlačenja teško oštetili grad i njegovu katedralu, pa mu se nakon tog stanovništvo djelomično raselilo.[2]
Ponovno je dobio status grada 1703.
Tokom Revolucije 1848-49. Székesfehérvár je imao važnu ulogu, ali nije značajnije stradao, ali je nakon revolucije izgubio status stare prijestolnice i svoju upravnu ulogu u državi. I pored toga grad se brzo privredno podigao i ubrzo dobio željezničku vezu sa Budimpeštom. U to vrijeme podignute su brojne nove građevine, i povećavao se broj stanovnika.
Székesfehérvár je ponovno teško razoren za Drugog svetskog rata i to od snaga Wehrmachta posljednjih dana rata 1945. za njihove kontraofanzive. Nakon rata grad je ponovno doživeo razvoj i rast stanovništva (od 42,000 na skoro 100 000 početkom 90-ih). Tokom proteklih godina tranzicije, zbog povoljnog položaja na prometnom pravcu grad je imao manju krizu nego drugi gradovi u državi.
Znamenitosti
uredi- historijska jezgra s brojnim baroknim i klasicističkim građevinama
- katedrala sv. Stefana (u kojoj je pokopano nekoliko srednjovjekovnih mađarskih kraljeva, među njima sv. Stefan i Béla III.)
- gotička kapela sv. Ane (oko 1470.)
- ostaci srednjovjekovne crkve koju je osnovao sv. Stefan
- Biskupska palača
- Gradska vijećnica
- palača Zichy (1781.)
- Muzej kralja Stefana
- Muzej lutaka
- Muzej ljekarstva
- Gradski muzej
- izvor mineralne vode Csitáry
- srpski skanzen (muzej na otvorenom: 12 povezanih seoskih kuća i crkva u bizantskom stilu), dobitnik nagrade Europa Nostra 1990.
- Zlatna bula kralja Andrije II.
Sport
uredi- hokejaški klub Alba Volan (hokej na ledu)
Pobratimski gradovi
urediIstaknute ličnosti
uredi- Pavao Sučić (1767.-1834.), hrv. svećenik, bio je stolnogradskim biskupom
- Viktor Orbán-mađarski političar
- George Fisher-američki kolonist
Galerija slika
uredi-
Centar grada -
Zgrada starog suda -
Spomenik kralja Istvana
Izvori
uredi- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „Hungary: Major Cities & Towns” (engleski). City population. Pristupljeno 20. 04. 2016.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 „Székesfehérvár, Hungary” (engleski). Encyclopædia Britannica. Pristupljeno 20. 04. 2016.