Ripushtimi i Andaluzisë
Reconquista (nga spanjishtja për "ripushtim") ose Ripushtimi i Andaluzisë ishte seria e fushatave ushtarake që mbretëritë e krishtera zhvilluan kundër mbretërive muslimane pas pushtimit umajad të Hispanisë.[1] Fillimi i Reconquista daton tradicionalisht në Betejën e Covadonga (rreth 718 ose 722), në të cilën një ushtri asturiane arriti fitoren e parë të krishterë mbi forcat e Kalifatit Umayad që nga fillimi i pushtimit ushtarak.[2] Kulmi i saj erdhi në 1492 me rënien e mbretërisë Nasride të Granadës nga Monarkët Katolikë.[3]
Në fund të shekullit të 10-të, veziri umajad Almanzor zhvilloi një sërë fushatash ushtarake për 30 vjet me qëllim që të nënshtronte mbretëritë e krishtera veriore. Kur Kalifati i Kordobës u shpërbë në fillim të shekullit të 11-të, u shfaqën një sërë shtetesh të vogla pasardhëse të njohura si taifat. Mbretëritë veriore përfituan nga kjo situatë dhe goditën thellë në Andaluzi; ata nxitën luftën civile, frikësuan taifat e dobësuar dhe i detyruan të paguanin haraçe të mëdha (parias) për "mbrojtje".[4][5][6][7]
Pas një ringjalljeje myslimane nën almohadët në shekullin e 12-të, fortesat e mëdha maure ranë në duart e forcave të krishtera në shekullin e 13-të, pas Betejës vendimtare të Las Navas de Tolosa (1212), Rrethimit të Kordobës (1236) dhe Rrethimit të Seviljes. (1248)—duke lënë vetëm enklavën myslimane të Granadës si një shtet dega në jug. Pas dorëzimit të Granadës në janar 1492, i gjithë gadishulli Iberik u kontrollua nga sundimtarët e krishterë. Më 30 korrik 1492, si rezultat i Dekretit të Alhambras, komunitetet hebraike në Castile dhe Aragon - rreth 200,000 njerëz - u dëbuan me forcë. Pushtimi u pasua nga një seri dekretesh (1499–1526) të cilat detyruan konvertimin e muslimanëve në Castile, Navarra dhe Aragon, të cilët më vonë u dëbuan nga mbretëritë iberike të kurorës spanjolle me një seri dekretesh duke filluar nga viti 1609.[8][9][10] Përafërsisht tre milionë muslimanë emigruan ose u dëbuan nga Spanja midis 1492 dhe 1610.[11]
Duke filluar nga shekulli i 19-të,[12] historiografia tradicionale ka përdorur termin Reconquista për atë që më parë mendohej si një restaurim i Mbretërisë Visigotike mbi territoret e pushtuara.[13][14] Koncepti i Reconquista, i konsoliduar në historiografinë spanjolle në gjysmën e dytë të shekullit të 19-të, u shoqërua me zhvillimin e një identiteti kombëtar spanjoll, duke theksuar aspektet nacionaliste dhe romantike spanjolle. Përkujtohet në festivalin Moros y Cristianos, shumë i popullarizuar në pjesë të Spanjës Juglindore dhe i cili gjithashtu mund të gjendet në disa vende në ish-kolonitë spanjolle. Sipas një botëkuptimi islamofobik, koncepti është një simbol i rëndësisë për të djathtën ekstreme evropiane të shekullit të 21-të.[15][16]
Shiko edhe
Referime
- ^ "Reconquista". Britannica. 23 nëntor 2022.
{{cite encyclopedia}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Collins 1989, p. 147; Reilly 1993, pp. 75–76; Deyermond 1985, p. 346; Hillgarth 2009, p. 66 n. 28
- ^ "Reconquista". Britannica. 23 nëntor 2022.
{{cite encyclopedia}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ "parias." Diccionario de la Lengua Española, 22nd ed. (online).
- ^ According to Catlos, 83, Arabic authors referred to the parias as a jizya, the equivalent of the Islamic head tax on non-believers.
- ^ Fletcher, 7–8.
- ^ Reilly, 9.
- ^ Mary Elizabeth Perry (2012). "8: Morisco Stories and the Complexities of Resistance and Assimilation". përmbledhur nga Kevin Ingram (red.). The Conversos and Moriscos in Late Medieval Spain and Beyond: Volume Two: The Morisco Issue. Brill. fq. 167. ISBN 978-90-04-22860-3.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Dadson, Trevor J. (2014). Tolerance and Coexistence in Early Modern Spain: Old Christians and Moriscos in the Campo de Calatrava. Boydell & Brewer Ltd. fq. 101. ISBN 978-1855662735.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Boase, Roger (4 prill 2002). "The Muslim Expulsion from Spain". History Today. 52 (4).
The majority of those permanently expelled settling in the Maghreb or Barbary Coast, especially in Oran, Tunis, Tlemcen, Tetuán, Rabat and Salé. Many travelled overland to France, but after the assassination of Henry of Navarre by Ravaillac in May 1610, they were forced to emigrate to Italy, Sicily or Constantinople.
{{cite journal}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ "Islamic Encounters". www.brown.edu. Brown University. Marrë më 2023-05-25.
Between 1492 and 1610, some 3,000,000 Muslims voluntarily left or were expelled from Spain, resettling in North Africa.
{{cite web}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ "La reconquista es un mito". Diario de Burgos (në spanjisht). 2 nëntor 2013. Arkivuar nga origjinali më 25 shtator 2019. Marrë më 13 shtator 2019.
- ^ Ríos Saloma, Martín. La Reconquista: génesis de un mito historiográfico (PDF) (Reportazh). Instituto de Investigaciones Históricas/UNAM Departamento de Historia México. Arkivuar (PDF) nga origjinali më 4 mars 2016.
{{cite report}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Sanjuán, Alejandro García. "Al-Andalus en la historiografía del nacionalismo españolista (siglos xix–xxi). Entre la Reconquista y la España musulmana." A 1300 Años de la conquista de Al-Andalus (711–2011) (2012): 65.
- ^ Silva 2020, ff. 57–65.
- ^ Paone, Antony; Thomas, Leigh (6 dhjetor 2021). "Far-right French presidential hopeful promises 'reconquest' at rally". Reuters (në anglisht). Marrë më 22 qershor 2022.