Tanjay
Tanjay Lungsod ng Tanjay | ||
---|---|---|
| ||
Map of Negros Oriental showing the location of Tanjay. | ||
Mga koordinado: 9°31′N 123°10′E / 9.52°N 123.16°E | ||
Bansa | ||
Rehiyon | Gitnang Kabisayaan (Rehiyong VII) | |
Lalawigan | Negros Oriental | |
Mga barangay | 24 (alamin) | |
Ganap na Lungsod | April 1, 2001 | |
Pamahalaan | ||
• Punong Lungsod | Hon. Lawrence Teves y Solis | |
• Manghalalal | 56,854 botante (2022) | |
Lawak | ||
• Kabuuan | 267.05 km2 (103.11 milya kuwadrado) | |
Populasyon (Senso ng 2020) | ||
• Kabuuan | 82,642 | |
• Kapal | 310/km2 (800/milya kuwadrado) | |
• Kabahayan | 20,077 | |
Ekonomiya | ||
• Kaurian ng kita | ika-4 na klase ng kita ng lungsod | |
• Antas ng kahirapan | 26.04% (2021)[2] | |
• Kita | ₱766,606,055.57 (2020) | |
• Aset | ₱2,387,750,863.83 (2020) | |
• Pananagutan | ₱328,598,473.98 (2020) | |
• Paggasta | ₱692,172,716.97 (2020) | |
Sona ng oras | UTC+8 (PST) | |
Kodigong Pangsulat | 6204 | |
PSGC | 074621000 | |
Kodigong pantawag | 35 | |
Uri ng klima | Tropikal na klima | |
Mga wika | Sebwano Wikang Magahat wikang Tagalog |
Ang Lungsod ng Tanjay ay isang ika-5 klaseng lungsod sa lalawigan ng Negros Oriental, Pilipinas. Ayon sa senso ng 2020, ito ay may populasyon na 82,642 sa may 20,077 na kabahayan.
Ito ay naging lungsod sa bisa ng Republic Act 9026 o mas kilala bilang "An act converting the Municipality of Tanjay, province of Negros Oriental into a component city to be known as the City of Tanjay".[3] Ang Batas ay inaprubahan at nilagdaan ni Pangulong Gloria Macapagal Arroyo noong Marso 5, 2001. Ang batas na ito, na isang konsolidasyon ng House Bill No. 8880 at Senate Bill No. 2256, sa wakas ay naipasa ng House of Representatives at ng Senate noong Pebrero 8, 2001. Sa wakas ay naiproklama si Tanjay bilang isang component city noong Abril 1, 2001, matapos magsagawa ng plebisito para sa layunin.
Ang lungsod ay bahagi ng 2nd Congressional District ng Negros Oriental at matatagpuan 31 kilometro (19 mi) hilaga ng Dumaguete.[4] Ito ay napapahangganan sa hilaga ng Bais, sa timog ng Munisipyo ng Amlan, sa silangan ng Kipot ng Tañon at sa kanluran ng Munisipyo ng Pamplona . Ang munisipalidad ay tahanan ng dalawang katutubong wika, Minagahat at ang Cebuano na nakalista ng Komisyon ng Wikang Filipino. Ang lungsod ay kilala bilang Lungsod ng mga Propesyonal.
Mga Barangay
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Lungsod ng Tanjay ay nahahati sa 24 na mga barangay.
|
|
Demograpiko
[baguhin | baguhin ang wikitext]Taon | Pop. | ±% p.a. |
---|---|---|
1903 | 11,894 | — |
1918 | 15,089 | +1.60% |
1939 | 30,979 | +3.48% |
1948 | 33,064 | +0.73% |
1960 | 39,547 | +1.50% |
1970 | 51,458 | +2.66% |
1975 | 52,558 | +0.43% |
1980 | 57,299 | +1.74% |
1990 | 62,656 | +0.90% |
1995 | 65,634 | +0.87% |
2000 | 70,169 | +1.44% |
2007 | 78,539 | +1.57% |
2010 | 79,098 | +0.26% |
2015 | 80,532 | +0.34% |
2020 | 82,642 | +0.51% |
Sanggunian: PSA[5][6][7][8] |
Heograpiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang lupain ng Tanjay ay 27,605 ektarya (68,210 akre) at ginagamit para sa agrikultura, tirahan, komersyal, industriyal, pang-edukasyon, kagubatan at iba pang layunin. Ito ang nag-iisang lungsod sa Negros Oriental na may napakalawak na patag na kabundukan, bagama't ang mga bulubundukin at gumugulong na burol ay matatagpuan sa mga hinterland barangay ng Santo Niño at Pal-ew. Matatagpuan din ang mga masungit na lugar sa barangay Bahi-an at Santa Cruz Nuevo.
Barangays
[baguhin | baguhin ang wikitext]Tanjay is politically subdivided into 24 barangays. Each barangay consists of puroks and some have sitios.
Klima
[baguhin | baguhin ang wikitext]Datos ng klima para sa Tanjay | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Buwan | Ene | Peb | Mar | Abr | May | Hun | Hul | Ago | Set | Okt | Nob | Dis | Taon |
Katamtamang taas °S (°P) | 29 (84) |
29 (84) |
30 (86) |
32 (90) |
31 (88) |
30 (86) |
30 (86) |
30 (86) |
30 (86) |
30 (86) |
29 (84) |
29 (84) |
29.9 (85.8) |
Katamtamang baba °S (°P) | 23 (73) |
23 (73) |
23 (73) |
24 (75) |
25 (77) |
25 (77) |
24 (75) |
24 (75) |
24 (75) |
24 (75) |
24 (75) |
23 (73) |
23.8 (74.7) |
Katamtamang presipitasyon mm (pulgada) | 35 (1.38) |
28 (1.1) |
38 (1.5) |
51 (2.01) |
125 (4.92) |
195 (7.68) |
194 (7.64) |
173 (6.81) |
180 (7.09) |
192 (7.56) |
121 (4.76) |
64 (2.52) |
1,396 (54.97) |
Araw ng katamtamang pag-ulan | 9.2 | 8.2 | 9.9 | 11.3 | 22.5 | 27.3 | 28.0 | 27.2 | 27.1 | 26.9 | 19.7 | 12.7 | 230 |
Sanggunian: Meteoblue (Use with caution: this is modeled/calculated data, not measured locally.)[9] |
Ang Tanjay ay may katamtaman at kaaya-ayang klima. Ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng medyo tag-ulan mula Mayo hanggang Pebrero at tagtuyot mula Marso hanggang Abril. Ang pag-ulan ay nangyayari sa buong taon na may pinakamalakas na volume sa mga buwan ng Hulyo at Agosto. Ang mga buwan ng Marso at Abril ay ang pinakamainit na buwan at ang pinakamalamig ay Disyembre. Ang Enero ay ang mahalumigmig na buwan habang ang Abril ay ang pinakamababang panahon. Ang mga buwan ng Nobyembre at Disyembre ay may pinakamalakas na bilis ng hangin sa buong taon.
Pamahalaan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang huling capitán municipal ng Tanjay sa pagtatapos ng Rehimeng Espanyol ay si Don José Muñoz. Bago ito, siya ay gobernadorcillo. Si Don Agapito Calumpang, na isang cabeza de barangay, ay dating gobernadorcillo din ng Tanjay.
Sa pagdating ng mga Amerikano at muling pagsasaayos ng mga lokal na istrukturang pampulitika, si Don José Muñoz ay hinirang bilang presidente municipal habang si Don Agapito Calumpang ay itinalaga bilang vice presidente municipal. Si Andrés Molas ay hinirang bilang kalihim ng bayan, si Don Lucas Rodríguez bilang ingat-yaman ng bayan, si Don Pelagio López bilang punong konstable ng munisipyo, at si Felix Calumpang Barot bilang katarungan ng kapayapaan.
Ang sumusunod ay isang listahan ng mga mayor at bise alkalde ng Tanjay mula 1901 hanggang sa kasalukuyan.
No. | Name | Term | Title | Name | Term | Title | Administration | Era |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | D. José Muñoz y Teves | 1901-1905 | Presidente Municipal | Agapito Calumpang | 1901-1903 | Vice Presidente Municipal | William Howard Taft | Insular Government |
Luis Muñoz y Calumpañg | 1904-1909 | Vice Presidente Municipal | Luke Edward Wright | |||||
2 | D. Pelagio López y González | 1906-1909 | Presidente Municipal | Henry Clay Ide | ||||
James Francis Smith | ||||||||
3 | D. Francisco Domingo Romero y Bustamante (Sr.) | 1909-1916 | Presidente Municipal | Mateo Dael | 1909-1912 | Vice Presidente Municipal | William Cameron Forbes | |
Gonzalo Calumpang | 1912-1916 | Vice Presidente Municipal | ||||||
Newton W. Gilbert | ||||||||
Francis Burton Harrison | ||||||||
4 | D. José Benito Atilano Joaquín Villegas y Teves | 1916-1922 | Presidente Municipal | Felipe Calumpang | 1916-1922 | Vice Presidente Municipal | ||
Charles Yeater | ||||||||
Leonard Wood | ||||||||
5 | D. Joaquín Villegas y Teves | 1922-1931 | Presidente Municipal | D. Marcos Regalado y López | 1922-1928 | Vice Presidente Municipal | ||
Eugene Allen Gilmore | ||||||||
Henry L. Stimson | ||||||||
Simón Reyes | 1928-1934 | Vice Presidente Municipal | ||||||
6 | Crispiniano Limbaga Sr. | 1931-1942 | Presidente Municipal / Municipal Mayor | Eugene Allen Gilmore | ||||
Dwight F. Davis | ||||||||
George C. Butte | ||||||||
Theodore Roosevelt Jr. | ||||||||
Frank Murphy | ||||||||
Ricardo Teves Sr. | 1935-1937 | Municipal Vice Mayor | ||||||
Commonwealth of the Philippines | ||||||||
D. Miguel Díaz (de Prendes) y Público | 1937-1940 | Municipal Vice Mayor | ||||||
Paul V. McNutt | ||||||||
Francis Bowes Sayre Sr. | ||||||||
Graciano Banogon Sr. | 1940-1951 | Municipal Vice Mayor | ||||||
-- | Concejo Calumpang de Martinez | 1942 | Municipal Mayor (acting) | Masaharu Homma | Japanese occupation of the Philippines | |||
Shizuichi Tanaka | ||||||||
-- | Perfecto Calumpang | 1942 | Municipal Mayor (acting) | |||||
-- | D. José E. Romero y Muñoz | 1943 | Municipal Mayor (acting) | |||||
Shigenori Kuroda | ||||||||
7 | Ricardo Teves Sr. | 1942-1946 | Municipal Mayor (in exile) | |||||
Tomoyuki Yamashita | ||||||||
Paul V. McNutt | Commonwealth of the Philippines | |||||||
8 | Baldomero Limbaga Sr. | 1946-1951 | Municipal Mayor | Manuel Roxas | Third Republic of the Philippines | |||
Elpidio Quirino | ||||||||
9 | Ricardo Teves Sr. | 1952-1961 | Municipal Mayor | D. Julio García (de Melgar) Sr. | 1952-1955 | Municipal Vice Mayor | ||
Ramon Magsaysay | ||||||||
Fernando Calumpang | 1956-1959 | Municipal Vice Mayor | ||||||
Carlos P. Garcia | ||||||||
D. Gaspar Villegas y Reyes | 1960-1962 | Municipal Vice Mayor | ||||||
-- | D. Julio García (de Melgar) Sr. | 1959 | Municipal Mayor (acting) | Diosdado Macapagal | ||||
-- | D. Gaspar Villegas y Reyes | 1962-1963 | Municipal Mayor (acting) | (vacant) | 1962-1963 | Municipal Vice Mayor | ||
10 | Ybarra Teves | 1964-1980 | Municipal Mayor | Angel Mira | 1964-1967 | Municipal Vice Mayor | ||
Ferdinand Marcos | ||||||||
Crisostomo Villegas y Colina | 1967-1980 | Municipal Vice Mayor | Fourth Republic of the Philippines | |||||
11 | Uldarico Ramirez | 1980-1986 | Municipal Mayor | Angel Mira | 1980-1986 | Municipal Vice Mayor | ||
-- | Rodulfo Navarro | 1986-1987 | Municipal Mayor (acting) | (vacant) | 1986-1992 | Municipal Vice Mayor | Corazon Aquino | |
-- | Arturo Regalado | 1987 | Municipal Mayor (acting) | Fifth Republic of the Philippines | ||||
-- | Dominador Regalado Jr. | 1987-1988 | Municipal Mayor (acting) | |||||
12 | Arturo Regalado | 1988-1998 | Municipal Mayor | |||||
Andres Gayo | 1992-1995 | Municipal Vice Mayor | Fidel Ramos | |||||
Jovencio Bumanglag | 1995-1998 | Municipal Vice Mayor | ||||||
13 | Baltazar Salma | 1998-2001 | Municipal Mayor | Lawrence Teves | 1998-2001 | Municipal Vice Mayor | Joseph Estrada | |
2001-2007 | City Mayor | 2001-2007 | City Vice Mayor | Gloria Macapagal Arroyo | ||||
14 | Lawrence Teves | 2007-2016 | City Mayor | Nilo Tam | 2007-2010 | City Vice Mayor | ||
Jose Orlino | 2010-2016 | City Vice Mayor | Benigno Aquino III | |||||
15 | Reynaldo Concepcion | 2016-2022 | City Mayor | Lawrence Teves | 2016-2019 | City Vice Mayor (suspended) | Rodrigo Duterte | |
Jovencio Bumanglag | 2016-2019 | City Vice Mayor (acting) | ||||||
Neil Salma | 2019-2022 | City Vice Mayor | ||||||
16 | Jose Orlino | 2022-2025 | City Mayor | Neil Salma | 2022-2025 | City Vice Mayor | Bongbong Marcos |
Edukasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang mga pampublikong paaralan sa Tanjay ay pinangangasiwaan ng Schools Division of Tanjay City Naka-arkibo 2024-01-05 sa Wayback Machine..
Paaralang Elementarya
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Azagra Elementary School — Azagra
- Alangilan Primary School — Sitio Alangilan, Sto. Niño
- Ballacag Elementary School — Sitio Ballacag, Sto. Niño
- Bulo Elementary School — Sitio Bulo, Pal-ew
- Bulon Elementary School — Sitio Bulon, Sta. Cruz Nuevo
- Camuyogan Elementary School — Sitio Camuyogan, Sto. Niño
- Candanqui Elementary School — Sitio Candanqui, Azagra
- Canggabi Elementary School — Sitio Canggabi, Sto. Niño
- Canghatap Elementary School — Sitio Canghatap, Pal-ew
- Cangkue Elementary School — Sitio Cangkue, Sto. Niño
- Dionisio L. Mapa Memorial Elementary School — Sitio Calam-isan, Sta. Cruz Nuevo
- Don Placido Mapa Memorial School — Sta. Cruz Viejo
- Doña Loreto Ledesma Mapa Elementary School — Sitio Nagsala, Sta. Cruz Nuevo
- Doña Salome L. Villegas Memorial School — Sitio Matangad, San Jose
- Egmedio V. Manso Elementary School — Sitio Odiongan, San Jose
- Fabiana G. Banogon Memorial Elementary School — Sitio Camansi, Novallas
- George Pilas Memorial School — Sitio Aseotes, Polo
- Hinagba-an Elementary School — Sitio Hinagba-an, Pal-ew
- Ilaud Elementary School — Arsenal Street, Poblacion VI (Ilaud)
- Jacinto Aguilar Elementary School — Tugas
- Jesus B. Pilas Memorial School — Sitio Pandaitan, Sta. Cruz Nuevo
- Jose Rotea Memorial Elementary School — San Isidro
- Julian Calibo Memorial School — Sitio Matunoy, Sto. Niño
- Lamwas Elementary School — Sitio Lamwas, Sto. Niño
- Luca Elementary School — Luca
- Lugta Elementary School — Sitio Lugta, Pal-ew
- Mandalamon Elementary School — Sitio Mandalamon, Sto. Niño
- Maralag Elementary School — Manipis
- Mato-Bato Elementary School — Sitio Mato-bato, Bahi-an
- Novallas Elementary School — Novallas
- Obogon Elementary School — Obogon
- Pal-ew Elementary School — Pal-ew
- Pelagio Jabel Memorial School — Bahi-an
- Plaza Central School — Rizal Street, Poblacion II
- Polo Elementary School — Polo
- Ponglo Elementary School — Sitio Ponglo, Sto. Niño
- Rosario V. Moras Memorial School — Sitio Arapiles, Novallas
- San Jose Elementary School — San Jose
- San Miguel Elementary School — San Miguel
- Sta. Cruz Central Elementary School — Sta. Cruz Viejo
- Sto. Niño Elementary School — Sto. Niño
- Tambacan Elementary School — Tambacan, Poblacion IV
- Tanjay City South Central School — Magallanes Street, Poblacion IX (Opao)
- Toyupan Elementary School — Sitio Toyupan, Pal-ew
High schools
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Azagra High School — Azagra
- Bahi-an High School — Bahi-an
- Domingo Ledesma Mapa High School (formerly Nagsala HS) — Sitio Nagsala, Sta. Cruz Viejo
- Lourdes L. del Prado Memorial National High School — Sta. Cruz Viejo
- Graciano Banogon High School — Sitio Camansi, Novallas
- Patricio Palomar Memorial High School — Sitio Ponglo, Sto. Niño
- Luca High School — Luca
- Namonbon High School — Sitio Namonbon, Pal-ew
- Pal-ew High School (formerly Lourdes L. del Prado MNHS - Pal-ew) — Pal-ew
- Polo High School (formerly Tanjay NHS - Polo) — Polo
- Rufino Aguilar Memorial High School (formerly Novallas HS) — Novallas
- San Miguel High School — San Miguel
- Sto. Niño High School (formerly Lourdes L. del Prado MNHS - Sto. Niño) — Sto. Niño
- Tanjay City Science High School — Magallanes Street, Poblacion IX (Opao)
- Tanjay High School (Legislated) — Zamora Street, Catiao-tiao, Poblacion III
- Tanjay National High School — Magallanes Street, Poblacion IX (Opao)
Pampribadong Paaralan
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ABC Learning Center — Progreso Street, Poblacion II
- Casa Marie Learning Institute — Pancil, Obogon
- Diaz College — Nono Limbaga Drive, Poblacion IX (Opao)
- Immaculate Heart Academy — Rizal Street, Poblacion II
- Villaflores College — Legaspi Street, Poblacion VIII
Turismo
[baguhin | baguhin ang wikitext]Kilala rin ang Tanjay City sa Tourism Program nito na nagsimula noong huling bahagi ng 1980s. Sa pamamagitan ng kamakailang Sangguniang Panglunsod Resolution, ang lungsod ay tinaguriang City of Festivals. Ang mga pangunahing atraksyong panturista ay:
- Children's Festival (January)
- Festival of Hearts (February)
- Sinulog sa Tanjay (July)
- Paaway sa Kabayo (July)
- Pasko sa Tanjay (December)
- Bodbod Festival (December)
- Banog-banog Festival (December)
- Park Cafe (Wednesdays & Fridays)
- Sugbaanay sa Parque (Saturdays)
- Museo Ecclesiastico de Tanjay (Barangay Poblacion 2)
- Rizal Park & the Dancing Fountain (Barangay Poblacion 2)
- Reef's Farm (Barangay Luca)
There are also potential tourist attractions pending to be debuted to the public as well:
- St. James The Greater Parish-Oldest parish of Negros Oriental (Barangay Poblacion 2)
- Philippine Carabao Center (Barangay Sta. Cruz Viejo)
- Camp Leon Kilat (Barangay Sta. Cruz Viejo)
- Luparan Falls and Caves (Barangay Sta. Cruz Nuevo)
- Bobong Falls (Barangay Bahian)
- Azagra Golf Course (Barangay Azagra)
- Rice Terraces (Barangay Pal-ew)
- Benguet Mining Tunnel (Barangay San Miguel)
- Mambulong & Cang-ogis Lakes (Barangay Pal-ew)
- Red Land Scenic Views (Barangay Sta. Cruz Nuevo)
- Water Spring & Cave with Stalactites & Stalagmites (Barangay Sto. Niño)
- Casa de las Dueñas, Hacienda Santa Escolástica (Barangay San Jose)
- Parao Boardwalk and Mainit Hot Springs (Barangay Luca)
- Tanjay City Boulevard (Barangay Poblacions 4 & 7)
- Lawton Seaport (Barangay Poblacion 7)
- Tanjay City River
Mga kilalang personalidad
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Chanda Romero, Philippine actress.
- Eddie Romero, National Artist of the Philippines for Cinema and Broadcast Arts.
- Jose E. Romero Muñoz, Philippine (formerly American) statesman and ambassador to the Court of St. James's
- Jose V. Romero Jr., Philippine diplomat.
- Emilio Yap, Philippine Chinese businessman.[10]
- Mariano Muñoz, first Spanish professor and head of the Language department at Silliman University
- María Cristina Sangróniz de Vázquez Prada, Spanish-Philippine socialite
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑
"Province:". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "PSA Releases the 2021 City and Municipal Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 2 Abril 2024. Nakuha noong 28 Abril 2024.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "Republic Act No. 9026 | GOVPH". Official Gazette of the Republic of the Philippines (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa ang orihinal noong Agosto 28, 2023. Nakuha noong Hulyo 14, 2022.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ /municipalities-negros-oriental/ "Municipalities of Negros Oriental". Dumaguete (sa wikang Ingles). Nakuha noong Agosto 30, 2017.
{{cite news}}
: Check|url=
value (tulong)CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑
Census of Population (2015). "Region VII (Central Visayas)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.
{{cite ensiklopedya}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑
Census of Population and Housing (2010). "Region VII (Central Visayas)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.
{{cite ensiklopedya}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑
Censuses of Population (1903–2007). "Region VII (Central Visayas)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.
{{cite ensiklopedya}}
: CS1 maint: url-status (link) - ↑
"Province of". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑
"Tanjay: Average Temperatures and Rainfall". Meteoblue. Nakuha noong Mayo 6, 2020.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link) - ↑ "University Town mourns death of Dr. Emilio T. Yap". dumaguetemetropost.com. Inarkibo mula sa ang orihinal noong Pebrero 23, 2020. Nakuha noong Hulyo 13, 2017.
{{cite web}}
: CS1 maint: date auto-translated (link)
Panlabas na kawing
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Philippine Standard Geographic Code Naka-arkibo 2012-04-13 sa Wayback Machine.
Gabay panlakbay sa Tanjay mula sa Wikivoyage
- Philippine Standard Geographic Code
- Philippine Census Information
- Local Governance Performance Management System Naka-arkibo 2016-03-04 sa Wayback Machine.
Bais | ||||
Bayawan | Tañon Strait | |||
Pamplona | Sibulan | Amlan |
Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.