Çin Kırgızları
Önemli nüfusa sahip bölgeler | |
---|---|
160.875[1] | |
Diller | |
Din | |
Çin Kırgızları (Çince (basitleştirilmiş): 中国柯尔克孜族; Çince (geleneksel): 中國柯爾克孜族; pinyin: Zhōngguó Kē'ěrkèzī zú; Kırgızca: Kıtay kırgızdarı), Çin'de gündelik kullanımda Kē'ěrkèzī zú (Çince (basitleştirilmiş): 柯尔克孜族; Çince (geleneksel): 柯爾克孜族; "Kırgız halkı/ulusu") terimi kullanılır, Çin Halk Cumhuriyeti Devleti'nin resmî olarak tanıdığı 56 etnik gruptan biridir.
Çin'deki Kırgızların neredeyse tümü Kuzeybatı Çin'deki Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşamaktadır. Bunların büyük bir kısmı Kırgızistan ile Tacikistan sınırlarındaki Kızılsu Kırgız Özerk İli'nde yaşamaktadır. Çin Hükûmeti, Kuzeydoğu Çin'deki Heilongjiang Eyaleti'nde yaşayan Fuyü Kırgızlarını da "Kē'ěrkèzī zú" olarak sınıflandırır, fakat bu grubun ismine rağmen, Fuyü Kırgızlarının konuştukları Fuyü Gırgıs dili Orta Asya Kırgızcasının bir değişkesi değil ve Sibirya'da konuşulan Hakas diline daha yakındır.[dipnot 1]
Çin Kırgızlarının çoğu İslam dinine mensup, fakat Tibet Budizmi ve şamanizme inanan kesimler de vardır (bkz: Tarbagatay Kırgızları).[2] Müslüman Kırgızların uyguladıkları İslam da şamanizm ve diğer geleneksel manevi inançlardan unsurlar içerir.[3]
Nüfus dağılımı
[değiştir | kaynağı değiştir]Özerk idari birimleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Eyaletlerine göre "Kē'ěrkèzī zú" nüfusu
[değiştir | kaynağı değiştir]Sıra | Bölge | Toplam nüfus | Kırgızlar | Toplam Kē'ěrkèzī zú Nüfusunun Payı (%) |
Bölgedeki Etnik Azınlık Nüfusunun Payı (%) |
Bölge Nüfusunun Payı (%) |
---|---|---|---|---|---|---|
Toplam | 1.245.110.826 | 160.875 | 100 | 0,1527 | 0,01292 | |
31 eyaletteki toplam | 1.242.612.226 | 160.823 | 99,968 | 0,1528 | 0,01294 | |
G1 | Kuzeybatı Çin | 89.258.221 | 158.820 | 98,723 | 0,9097 | 0,17793 |
G2 | Kuzeydoğu Çin | 104.864.179 | 1.528 | 0,950 | 0,0140 | 0,00146 |
G3 | Kuzey Çin | 145.896.933 | 227 | 0,141 | 0,0026 | 0,00016 |
G4 | Doğu Çin | 358.849.244 | 104 | 0,065 | 0,0042 | 0,00003 |
G5 | Güneybatı Çin | 193.085.172 | 75 | 0,047 | 0,0002 | 0,00004 |
G6 | Güney Merkez Çin | 350.658.477 | 69 | 0,043 | 0,0002 | 0,00002 |
1 | Sincan | 18.459.511 | 158.775 | 98,695 | 1,4474 | 0,86013 |
2 | Heilongjiang | 36.237.576 | 1.473 | 0,916 | 0,0831 | 0,00406 |
3 | İç Moğolistan | 23.323.347 | 153 | 0,095 | 0,0032 | 0,00066 |
4 | Pekin | 13.569.194 | 45 | 0,028 | 0,0077 | 0,00033 |
5 | Liaoning | 41.824.412 | 45 | 0,028 | 0,0007 | 0,00011 |
6 | Yünnan | 42.360.089 | 42 | 0,026 | 0,0003 | 0,00010 |
7 | Zhejiang | 45.930.651 | 37 | 0,023 | 0,0094 | 0,00008 |
8 | Jiangsu | 73.043.577 | 30 | 0,019 | 0,0115 | 0,00004 |
9 | Şensi | 35.365.072 | 19 | 0,012 | 0,0108 | 0,00005 |
10 | Guizhou | 35.247.695 | 17 | 0,011 | 0,0001 | 0,00005 |
11 | Şantung | 89.971.789 | 16 | 0,010 | 0,0025 | 0,00002 |
12 | Hainan | 7.559.035 | 16 | 0,010 | 0,0012 | 0,00021 |
13 | Hebei | 66.684.419 | 15 | 0,009 | 0,0005 | 0,00002 |
14 | Henan | 91.236.854 | 15 | 0,009 | 0,0013 | 0,00002 |
15 | Guangdong | 85.225.007 | 15 | 0,009 | 0,0012 | 0,00002 |
16 | Siçuan | 82.348.296 | 14 | 0,009 | 0,0003 | 0,00002 |
17 | Tientsin | 9.848.731 | 13 | 0,008 | 0,0049 | 0,00013 |
18 | Kansu | 25.124.282 | 13 | 0,008 | 0,0006 | 0,00005 |
19 | Jilin | 26.802.191 | 10 | 0,006 | 0,0004 | 0,00004 |
20 | Hunan | 63.274.173 | 10 | 0,006 | 0,0002 | 0,00002 |
21 | Guangşi | 43.854.538 | 9 | 0,006 | 0,0001 | 0,00002 |
22 | Jiangxi | 40.397.598 | 8 | 0,005 | 0,0064 | 0,00002 |
23 | Çinghay | 4.822.963 | 8 | 0,005 | 0,0004 | 0,00017 |
24 | Fujian | 34.097.947 | 7 | 0,004 | 0,0012 | 0,00002 |
25 | Şanghay | 16.407.734 | 5 | 0,003 | 0,0048 | 0,00003 |
26 | Ningksia | 5.486.393 | 5 | 0,003 | 0,0003 | 0,00009 |
27 | Hubei | 59.508.870 | 4 | 0,002 | 0,0002 | 0,00001 |
28 | Çongçing | 30.512.763 | 2 | 0,001 | 0,0001 | 0,00001 |
29 | Şansi | 32.471.242 | 1 | 0,001 | 0,0010 | 0,00000 |
30 | Anhui | 58.999.948 | 1 | 0,001 | 0,0003 | 0,00000 |
31 | Tibet | 2.616.329 | ||||
Askerlik hizmetinde bulunanlar | 2.498.600 | 52 | 0,032 | 0,0466 | 0,00208 |
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Dipnot
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Kırgızistan ve Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki Kırgızların konuştukları Kırgız dili, dilbilimsel açıdan Türk dil ailesinin Kıpçak koluna aittir. Dilbilimciler Fuyü Gırgıs dilini bir Kıpçak dili değil, Türk dil ailesinin Sibirya koluna ait bir dil olarak sınıflandırırlar.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b 中华人民共和国国家统计局:2000年第五次人口普查数据 9 Kasım 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ "柯尔克孜族" [Kırgız milleti] (Çince). Çin İnternet Bilgi Merkezi (Zhongguo Wang). 13 Nisan 2005. 8 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2020.
- ^ Elliot, Sheila Hollihan (2006). Muslims in China. Philadelphia: Mason Crest Publishers. ss. 63-64. ISBN 1-59084-880-2.