Нариман Сабитов
Нариман Сабитов | |
---|---|
Туган телдә исем | Нариман Гыйләҗетдин улы Сабитов |
Туган | 11 гыйнвар 1925 Казан |
Үлгән | 9 июнь 1971 (46 яшь) Акъяр |
Күмү урыны | Уфа |
Ватандашлыгы | |
Әлма-матер | Мәскәү дәүләт консерваториясе |
Һөнәре | композитор, дирижёр |
Җефет | Земфира Зариф кызы Заһидуллина, татар теле укытучысы |
Балалар | уллары Илдар (1953), Рөстәм (1955)[1] |
Ата-ана |
|
Бүләк һәм премияләре | Г. Сәләм премиясе (1968) |
Нариман Сабитов (Нариман Гыйләҗетдин улы Сабитов) – композитор, дирижёр. БАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1961). Г.Сәләм (1968), Салават Юлаев (1972, вафатыннан соң) премияләре лауреаты. ССРБ композиторлар берлеге әгъзасы (1951).
Тәрҗемәи хәле
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]1925 елның 11 гыйнваренда Казанда, Татар драма театры артисты Гыйләҗ Сабитов гаиләсендә [2] туган. 1932 елдан Уфада. Мәскәү дәүләт консерваториясендә (В. Белый сыйныфы) (1944-1948) укый, композиторлык (А. Александров сыйныфы) һәм дирижёрлык (И. Дружинин сыйныфы) сыйныфларын тәмамлый (1953). 1954 елдан Уфада опера һәм балет театрында баш дирижёр вазыйфасында (1960-1969, дирижёр)
46 яшендә Севастопольдә гастрольләрдә чакта вакытсыз дөнья куя.
Иҗаты
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Ачык конкурс логотибы
Беренче һөнәри милли композиторларның берсе буларак, театр, симфоник, камера-вокал, ансамбль өчен һәм хор музыкалары үсешенә зур өлеш кертә. Н. Сабитов башкорт һәм татар фольклорына мөрәҗәгать итеп, заманча һәм классик композицияләр иҗат итә. Иҗатында бигрәк тә балет зур урын алып тора. Шулай ук җыр жанрында күп эшли: татар һәм башкорт шагыйрьләре сүзләренә язылган 200 җыр һәм романс авторы.[3]
- «Дуслык» (Дружба) (Xөсәен Әхмәтов белән бергә; Уфа, 1954, 2- ред. — «Тау бөркете» (Горный орёл), 1959)
- «Буратино» (Уфа, 1960)
- «Гөлнәзирә» (Гюльназира) (Уфа, 1963)
- «Мурзилка-космонавт» (Уфа, 1964)
- «Яратам сине, тормыш» (Люблю тебя, жизнь) (Уфа, 1967)
- «Айгөл иле» (Страна Айгуль) (Уфа, 1971)
Оратория-хор әсәрләре
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- «Үлемсезлек» (Бессмертие), Гыйлемдар Рамазанов сүзләренә кантата (1952)
Камера-вокал әсәрләре
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- «Күзләреңә карыйм» (Гляжу в глаза) вокал шәлкеме, 1965
- Башкорт һәм татар шагыйрьләре сүзләренә җыр һәм романслар, 1971
- «Язгы җырлар» (Весенние песни), «Сөю җырлары» (Песни любви) , 1968
Камера-инструменталь әсәрләре
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Эскрипкә һәм оркестр өчен концерт (1951, 1959, 1965)
- Фортепьяно һәм оркестр өчен концерт (1958)
- Фортепьяно өчен 7 көй (Семь наигрышей для фортепиано), 1965
- Фортепьяно өчен кереш көйләр (Прелюдии для фортепиано)
Симфонияләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Оркестр өчен «Героик поэма» (Героическая поэма) (1950)
- Оркестр өчен «Ау» (Охота) (1955)
- Оркестр өчен «Яулык турында поэма» (Поэма о платке) (1961)
Дирижёрлык иткән спектакльләре
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- «Патша кәләше» (Царская невеста) Н.А. Римский-Корсаков
- «Трубадур» Дж. Верди
- «Кармен» Ж. Бизе
- «Акбүзат»
- «Замандашлар»
- «Эсмеральда» балеты, Ч. Пуньи
- «Лакме» балеты, Л. Делиб
- «Өмет яры» (Берег надежды), А.П. Петров[4]
Гаиләсе
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Хатыны Земфира Заһидуллина, БДУның татар теле һәм әдәбияты кафедрасы укытучысы. Врачлар Зариф Заһидуллин һәм Гайшә Терегулованың кызлары.[5]
- Улы Рөстәм Сабитов (1955) — композитор, Салават Юлаев премиясе лауреаты[1]
- Улы Илдар Сабитов (1953) – архитектор, архитектура белгече, профессор
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Г. Сәләм премиясе (1968)
- Салават Юлаев премиясе (1972, вафатыннан соң)
- Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1955, 1971)
- «Хөрмәт билгесе» ордены (1969)
- ССРБ композиторлар берлеге әгъзасы (1951)
Хәтер
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Уфадагы 1- музыка мәктәбенә исеме бирелгән.
- Н. Сабитов исемендәге халыкара ачык музыкант-башкаручылар конкурсы оештырылган (1995)[6]
Чыганаклар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- «Татарский энциклопедический словарь» Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1999
- «Татарская энциклопедия» Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2002-14
Сылтанмалар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Башкортстан (белешмәлек)(рус.)
- Милләттәшләр сайты(рус.)
- Замандашлары аны «кояштай якты кеше» дип атаганнар (Н. Сабитовның 90 еллыгына)(рус.)
Моны да карагыз
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]«Тау бөркете» балетына кереш (музыканы тыңларга)
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- ↑ 1,0 1,1 Помни про сайты, archived from the original on 2014-07-02, retrieved 2015-01-03
- ↑ Халык уен кораллары сайтында
- ↑ Уфа-гид сайты
- ↑ cultin.ru сайты, archived from the original on 2017-08-14, retrieved 2015-01-03
- ↑ Моң агыла, кагыла җанга
- ↑ Музыка бәйгеләре берлеге сайты
- 11 гыйнвар көнне туганнар
- 1925 елда туганнар
- Әлифба буенча шәхесләр
- Казанда туганнар
- 9 июнь көнне вафатлар
- 1971 елда вафатлар
- Хезмәт Кызыл Байрагы ордены кавалерлары
- «Хөрмәт Билгесе» ордены кавалерлары
- Салават Юлаев премиясе лауреатлары
- Infobox person using numbered parameter
- Сәнгать уку йортларын тәмамлаучылар
- Мәскәү консерваториясен тәмамлаучылар
- Дирижёрлар
- ССРБ композиторлары
- Г. Сәләм премиясе лауреатлары
- БАССР атказанган сәнгать эшлеклеләре