Con Lokk
Con Lokk | |||
Doğum tarixi | 29 avqust 1632 | ||
Doğum yeri | Rinqton | ||
Vəfat tarixi | 28 oktyabr 1704 | ||
Vəfat yeri | Hay-Leyver | ||
Dəfn yeri | Hay-Leyver qəbiristanlığı | ||
|
Con Lokk (1632-1704) - İngilis yazıçısı, filosofu, liberalizmin banisi.
A | B | C | Ç | D | E | Ə | F | G | H | X | İ | J | K | Q | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z |
A
[redaktə]- Adamların fəaliyyəti onların fikirlərinin ən yaxşı tərcümanıdır.
- Ağılın, eləcə də bədənin güclərini kamilliyə çatdıran təkcə təcrübədir.
- Azadlıq başqalarının təmkinindən və zorakılığından azad olmaqdır.
B
[redaktə]- Bəzi insanlar yüksək vəzifəyə çatdıqda, digərləri ləyaqətini aşağı salmağı və səlahiyyətlərini şübhə altına almağı həyasızlıq hesab edirlər.
- Bilik əldə etməklə sağlamlığımızı məhv ediriksə, əlimizdə faydasız olacaq bir şey üçün çalışırıq.
- Biliklərə yiyələnmək, sağlam yaşamaq və həyatda uğur qazanmaq üçün insan öz düşüncələrini idarə etməyi bacarmalıdır.
- Biz buqələmunlar kimiyik, öz rəngimizi və əxlaqi xarakterimizin rəngini ətrafımızdakılardan alırıq.
- Boş qab-dolu çəlləkdən çox səs çıxarır.
- Böyük yerdə olan adamlar üç dəfə quldur; suveren dövlətin qulluqçuları, şöhrət nökərləri və iş adamları; belə ki, onların nə şəxsiyyətlərində, nə əməllərində, nə də zamanlarında azadlığı yoxdur. Hakimiyyət axtarmaq və azadlığı itirmək qəribə bir arzudur; və ya başqaları üzərində güc axtarmaq və insanın nəfsi üzərində hakimiyyəti itirmək.
- Burada heç kimin biliyi onun təcrübəsindən kənara çıxa bilməz.
- Bütün əsrlərdə bəşəriyyəti narahat edən və onların fitnə-fəsadlarının ən böyük hissəsini onlara gətirən böyük sual, dünyada gücün olub-olmaması və ya haradan gəldiyi deyil, ona kimin sahib olması idi.
- Butun millətin rifah halı uşaqların tərbiyəsindən asılıdır.
- Bütün mülklərin ən qiymətlisi özümüz üzərində gücümüzdür.
D
[redaktə]- Danışdığı zaman kiminsə sözünü kəsməkdən böyük kobudluq yoxdur.
- Dövlətin legitimliyi vətəndaşların razılığına əsaslanır. Vətəndaşların inamını pozduqda legitimliyini itirir və vətəndaşların üsyan etmək hüququ olur.
- Dünyaya qarşı yeganə hasar onu hərtərəfli bilməkdir.
Ə
[redaktə]- Əgər hökmdar öz qüdrətindən öz xalqına qarşı istifadə edərsə, xalqın ona qarşı zorakılıqla məşğul olmaq hüququ vardır. Hakimiyyətin qeyri-qanuni zorakılığı ilə mübarizə aparmağın düzgün yolu zorakılığın özüdür.
F
[redaktə]- Fəlsəfə bütün düşüncələrimizin hisslərimizlə real dünyadan gəldiyini sübut etməkdir.
- Fırıldaq yalanın daimi yoldaşıdır.
G
[redaktə]- Gəlirlərimiz ayaqqabılarımız kimidir; çox kiçik olsalar, bizi ödləyib çimdikləyirlər; lakin çox böyükdürsə, bizi büdrəməyə və büdrəməyə səbəb olurlar.
- Gimnastika insanın gəncliyini uzadır.
H
[redaktə]- Həqiqəti həqiqət naminə sevmək insanın bu dünyada kamilliyinin əsas hissəsi və bütün digər fəzilətlərin toxumudur.
- Hər bir fərd öz şəxsiyyətinin və mülkünün mütləq sahibidir.
- Hər bir subay adam vəziyyətin mülki hakimin əmrlərinə tabe olmağa və ya müqavimət göstərməyə əsas verib-vermədiyini özü mühakimə etməlidir; hamımız hökmdarlarımızın davranışlarını qiymətləndirmək üçün səriştəli, hüquqlu və əxlaqi cəhətdən borcluyuq. Bu siyasi mühakimə, üstəlik, sadəcə və ya ilk növbədə bir hüquq deyil, özünü qorumaq kimi, Allah qarşısında bir vəzifədir. Beləliklə, bu, insanların Təbiət Tanrısına görə ayrıla bilməyəcəyi bir hökmdür. Bu bizim ayrılmaz hüquqlarımızın birincisidir ki, onsuz başqa heç nəyi qoruya bilmərik.
- Hər şey həzz və ağrı gətirdiyi mənada yaxşı və ya pis adlanır.
X
[redaktə]- Xarakterimizi həyatda arzuladığımız şeylər müəyyən edə bilər.
- Xoşbəxtlik və bədbəxtlik sərhədlərini bilmədiyimiz iki haldır.
İ
[redaktə]- İman bizi biliklərimizə zidd olan heç bir şeyə inandıra bilməz.
- İnanclarımızın gücü onların etibarlılığını sübut etmir.
- insanın hərəkətləri onun düşüncələrinin ən yaxşı tərcüməçisidir.
- İnsanın xoşbəxtliyi və ya bədbəxtliyi əsasən onun öz əllərinin işidir.
- İnsanlar özlərinə haram olan hər şeyi etmək səlahiyyətini hökumətə həvalə edə bilməzlər.
- İnsanların cəmiyyət yaratmasının səbəbi öz mülklərini qoruyub saxlamaqdır.
- İradə intizamı xarakterin fonudur.
- İstənilən ehtiras həzz və ya ağrıdan yaranır.
- İyirmi qəbahəti bağışlamaq olar, bir yalanı isə yox. Çünki yalanın daimi peyki hiyləgərlikdir.
K
[redaktə]- Kitablarla nəhənglərin çiynində dayanırıq.
Q
[redaktə]- Qadın öz yaşını doğum tarixindən deyil, evləndikdən sonra hesablayır.
- Qanun olmayan yerdə azadlıq da yoxdur:
- “...təbii qanunun icrası hər bir insanın əlindədir...”
- “Vətəndaş cəmiyyətində heç bir insan üçün o cəmiyyətin qanunları istisna təşkil edə bilməz”.
- “Ağa və nökər dünya qədər qədim adlardır, lakin çox fərqli şəraitdə insanlara verilmişdir; məsələn, azad bir adam başqasının xidmətçisi olur, alacağı bəzi əmək haqqı müqabilində yerinə yetirmək üçün özünü işə götürdüyü bəzi xidmətləri bir müddət ona satır; və adətən onu öz ağasının ailəsinə daxil etsə də və onu onda qurulmuş gündəlik nizam-intizamına tabe etsə də, ağaya yalnız onun üzərində müvəqqəti səlahiyyət verir ki, bu da aralarındakı müqavilədə nəzərdə tutulandan artıq deyil”.
- “Hökumət altında olan insanların azadlığı həmin cəmiyyətdə hamı üçün ümumi olan və orada qurulan qanunvericilik hakimiyyəti tərəfindən təsbit edilən daimi qanuna uyğun yaşamaqdan ibarətdir; qanunun qadağan etmədiyi bütün hallarda başqa bir insanın dəyişkən, qeyri-müəyyən, naməlum və ixtiyari iradəsindən asılı olmadan öz iradəmə tabe olmaq azadlığıdır, necə ki, təbii azadlıq başqa heç bir şey tərəfindən məhdudlaşdırılmamaqdan ibarətdir."
- “Ancaq bu, azadlıq dövləti olsa da, yenə də icazə vermə vəziyyəti deyil; bu vəziyyətdə olan bir insanın öz şəxsi və əmlakına sərəncam vermək üçün qeyri-məhdud azadlığa malik olmasına baxmayaraq, özünü və ya sahibliyində olan hər hansı başqa şeyi məhv etmək azadlığı yoxdur, yalnız qorunmaqdan daha nəcib bir fayda onu buna çağırmazsa."
- Qanunun bitdiyi yerdə tiranlıq başlayır.
- Qanunun sonu azadlığı ləğv etmək və ya məhdudlaşdırmaq deyil, azadlığı qorumaq və genişləndirməkdir. Çünki qanunun olmadığı yerdə, hüquqa qadir yaradılmışların bütün dövlətlərində azadlıq da yoxdur.
- Qanunvericilər xalqın əmlakını əlindən almağa və məhv etməyə və ya özbaşına hakimiyyət altında onları kölə vəziyyətinə salmağa cəhd etdikdə, xalqla müharibə vəziyyətinə düşürlər və xalq bundan sonra hər hansı bir itaətdən azad olur.
- Qonşunu özümüz kimi sevmək insan cəmiyyətini tənzimləmək üçün elə bir həqiqətdir ki, təkcə bununla ictimai əxlaqdakı bütün halları müəyyən etmək olar.
M
[redaktə]- Mən həmişə insanların hərəkətlərini onların düşüncələrinin ən yaxşı tərcüməçisi hesab etmişəm.
- Məntiq düşüncənin anatomiyasıdır.
- Moda əksər hallarda sərvət nümayişindən başqa bir şey deyil.
- Müəllim üçün əmr vermək öyrətməkdən asandır.
- Müəllimin işi öyrənilə bilən hər şeyi öyrətməkdən çox, şagirddə biliyə məhəbbət və hörmət yaratmaqdır.
N
[redaktə]- Nömrə ən sadə və universal ideyadır.
O
[redaktə]- Oxumaq zehni yalnız bilik materialları ilə təmin edir; oxuduqlarımızı bizimki edən düşüncədir.
Ö
[redaktə]- Ömrünün hər hansı bir hissəsindən yaxşı istifadə edəcək insan onun böyük bir hissəsinin istirahətinə icazə verməlidir.
- Öz gücümüzü biləndə, uğur ümidi ilə nə edəcəyimizi daha yaxşı biləcəyik.
- Özünüzü xarici aləmdən qorumağın yeganə yolu onu dərindən bilməkdir.
P
[redaktə]- Pis nümunələr, şübhəsiz ki, yaxşı qaydalardan daha güclüdür.
- Pis tərbiyə almış adamda cəsarət kobudluğa, alimlik pedantizmə, məzəlilik oyunbazlığa, sadəlik qabalığa, həlimlik yaltaqlığa çevrilər. [1]
- Problem ondadır ki, hiyləgərlik yalnız bir dəfə kömək edir, sonra həmişə yalnız mane olur.
- Pul qazanmağın bir çox variantı ola bilər, ancaq cənnətə “yaxşı əməllər etməklə” getməyin bir yolu var.
S
[redaktə]- Sağlam bədəndə sağlam ağıl bu dünyada xoşbəxtliyin qısa, lakin tam təsviridir.
- Sahib olmayan şeylərin, sahib olduqlarınızdan istifadə etməyinizə mane olmasına imkan verməyin.
- Səbəb hər şeydə son hakimimiz və bələdçimiz olmalıdır.
- Səbəb, məncə, insan şüurunun qavrayış və ya təfəkkür kimi təbii qabiliyyətlərindən istifadə edərək əldə etdiyi fikirlərdən nəticə çıxararaq gəldiyi müddəaların və ya həqiqətlərin yəqin və ya ehtimalının kəşfidir.
- Səbəbsiz heç nə baş vermir.
- Sənin üçün yalan danışan sənə qarşı yalan danışacaq.
- Sərvət əməyin məhsuludur.
- Sizi narahat edən şey sizə hakimdir.
T
[redaktə]- Tanrının mövcudluğu iki düz xəttin kəsişməsindən əmələ gələn iki əks bucağın bir-birinə bərabər olması qədər qətidir.
- Tarixin bütün əyləncələri və söhbətləri, demək olar ki, döyüşmək və öldürməkdən başqa bir şey deyil: fatehlərə verilən şərəf və şöhrət (bunlar əksər hallarda bəşəriyyətin böyük qəssablarıdır) böyüyən gəncləri daha da azdırır, onlar bu yolla bəşəriyyətin təqdirəlayiq işini və fəzilətlərin ən qəhrəmanını öldürməyi düşünün.
- Təbiət etibarilə bütün insanlar, hər hansı digər insanın iradəsinə və ya hakimiyyətinə tabe olmadan, hər bir insanın öz təbii azadlığına malik olduğu bərabər hüquqda bərabərdir; hamı bərabər və müstəqil olduğuna görə heç kim başqasının həyatına, sağlamlığına, azadlığına və ya mülkiyyətinə zərər vurmamalıdır.
- Təbiət qanunları Allahın əmrləridir. Onlar olmasaydı, biz əxlaqı əsaslandıracaq əsas tapa bilməzdik.
- Təhsil insanlar arasında fərq yaradır.
- Təhsilin işi gəncləri elmlərin hər hansı birində mükəmməlləşdirmək deyil, onların zehnini açmaq və idarə etməkdir
U
[redaktə]- Uşaq sevməyənin uşağa cəza vermək haqqı yoxdur.
- Uşaqlarda maraq ancaq bilik iştahıdır. Uşaqların özlərini bütünlüklə axmaq məşğuliyyətlərə buraxmalarının və vaxtlarını mənasızcasına keçirmələrinin ən böyük səbəbi, valideynlərin onların maraqlarını zəiflətmələri və sorğularına etinasız yanaşmalarıdır.
- Uşaqların düzgün tərbiyəsindən bütün xalqın firavanlığı asılıdır.
Y
[redaktə]- Yaddaş, çap olunduqdan sonra yoxa çıxan və ya gözdən kənarda qalan fikirləri beynimizdə yenidən canlandırmaq gücüdür.
- Yalanın daimi yoldaşı var - hiyləgər.
İstinadlar
[redaktə]- ↑ Aforizmlər və hikmətli sözlər, Bakı, 2005