Нікель
Нікель (па-лацінску: Niccolum) Ni — хімічны элемэнт VIII групы пэрыядычнай сыстэмы; атамны нумар 28. Шчыльнасьць пры н. у. складае 8,908 г/см³. Серабрыста-белы мэтал з жаўтаватым адценьнем, добра апрацоўваецца, плястычны. У звычайных умовах існуе ў β-мадыфікацыі, якая мае кубічную шчыльна ўпакаваную структуру крышталічнай краты (a=3,5236 Å). Электрахімічны эквівалент іёна Ni2+ складае 0,30·10-6 кг/Кл[1]. Нікель — мэтал сярэдняй хімічнай актыўнасьці. У злучэньнях звычайна двухвалентны. Упершыню атрыманы ў 1751 годзе швэдзкім навукоўцам А. Ф. Кронстэдтам. Назва паходзіць ад ням. Nickel — імені злога духа, які нібыта перашкаджаў гарнякам.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Выгляд | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Агульная інфармацыя | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Назва, сымбаль, атамны нумар | Нікель, Ni, 28 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Катэгорыя элемэнту | Пераходныя мэталы | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Група, пэрыяд, блёк | 10, 4, d | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Адносная атамная маса | 58,69 г·моль−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Канфігурацыя электронаў | [Ar] 3d84s2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Электронаў у абалонцы | 2 8 16 2 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Фізычныя ўласьцівасьці | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Колер | серабрыста-белы | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Фаза | Цьвёрдае цела | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Шчыльнасьць (пры п. т.) | 8,908 г·см−3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Шчыльнасьць вадкасьці пры т. пл. | 7,81 г·см−3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Тэмпэратура плаўленьня | 1455 °C | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Тэмпэратура кіпеньня | 2913 °C | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Удзельная цеплыня плаўленьня | 17,5 кДж·моль−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Удзельная цеплыня выпарваньня | 370 кДж·моль−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Цеплаёмістасьць | (25 °C) 25,1 Дж·моль−1·K−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Структура крышталічнай краты | face-centered cubic | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Магнэтызм | фэрамагнетык | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
(376 °С) 631,15 K | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Электрычны супор | 6,93•10-8Ω·м | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Электрычны супор | (0 °C) 6,16•10-8Ω·м | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Цеплаправоднасьць | (300 K) 90,7 Вт·м−1·K−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Хуткасьць гуку | 6040 м/с | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Уласьцівасьці атама | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ступені затляненьня | +2, +3, +4 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Электраадмоўнасьць | 1,91 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Энэргіі іянізацыі | 1-я: 737,13 кДж·моль−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2-я: 1753,03 кДж·моль−1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
3-я: 3395 кДж·моль−1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Атамны радыюс | 135 пм | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Кавалентны радыюс | 121 пм | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Радыюс Ван дэр Ваальса | 240 пм | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Іншыя характарыстыкі | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Нумар CAS | 7440-02-0 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Найбольш стабільныя ізатопы | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Асн. артыкул: ізатопы нікеля | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Прыродныя крыніцы
рэдагавацьПа знаходжаньні ў зямной кары займае 25-е месца сярод элемэнтаў (5,8•10-3% масы). Важнейшыя мінэралы — нікелін (NiAs), герсдарфіт (NiAsS), бунзэніт (NiO). Таксама зьяўляецца складнікам мілерыта (NiS), у якім доля нікеля складае 64,7%[2] Асноўныя радовішчы — у Расеі, Канадзе, Новай Каледоніі, Аўстраліі, Кубе, Інданэзіі, Казахстане, Турцыі. Нікелевыя руды лічацца прамысловымі пры ўтрыманьні больш за 0,3% Ni. У 1979 выраблялася каля 700 тысяч тон.
Прымяненьне
рэдагавацьДа 80% здабытага нікелю ідзе на нікелевыя сплавы — легіраваныя сталі, звышцьвёрдыя, магнітныя, антыкаразійныя стопкі. Канструкцыйны матэрыял для хімічнага абсталяваньня і ядзерных рэактараў, электродаў акумулятараў. Сечыва вывядзеньня для нэўтронаў спэктра дзяленьня для нікеля складае σвыв = 1,89 ± 0,10 барн[3]. Каля 10% — выраб каталізатараў для многіх рэакцыяў. Антыкаразійнае пакрыцьцё (нікеліраваньне).
Крыніцы
рэдагаваць- ^ Рымкевич А. П. Физика. Задачник. 10—11 кл. : пособие для общеобразоват. учреждений. — 10-е изд., стереотип.. — М.: Дрофа, 2006. — С. 167.
- ^ Mindat (анг.)
- ^ Сборник задач по теории переноса, дозиметрии и защите от ионизирующих излучений: Учебное пособие / под ред. В.А. Климанова. — М.: НИЯУ МИФИ, 2011. — С. 145.
Літаратура
рэдагаваць- Большая энциклопедия: В 62 томах. — М.: ТЕРРА, 2006. — Т. 32. — С. 399. — 150 000 ас. — ISBN 5-273-00432-2
- Федоров, П. И. Никель // Химия: Энциклопедия / Под ред. И. Л. Кнунянц. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2003. — С. 377. — 10 000 ас. — ISBN 5-85270-253-6
- Волков, А. И.; Жарский, И. М. Большой химический справочник. — Мн.: Современная школа, 2005. — 608 с. — 4000 ас. — ISBN 985-6751-04-7
Вонкавыя спасылкі
рэдагаваць Нікель — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
- Nickel»the essentials (анг.) [WebElements Periodic Table]