Дом Урангеля
Славутасць | |
Дом Урангеля | |
---|---|
| |
47°12′58,46″ пн. ш. 39°43′06,73″ у. д.HGЯO | |
Краіна |
|
Горад | Растоў-на-Доне, Газетны правулак, дом 8 |
Дата заснавання | 1885 |
Дата пабудовы | 1885 год |
Статус |
|
Дом Урангеля — будынак у Растове-на-Доне, пабудаваны ў 1885 годзе па праекце архітэктара М. А. Дарашэнкі[1]. У гэтым доме правёў дзіцячыя і юнацкія гады адзін з галоўных кіраўнікоў Белага руху Пётр Мікалаевіч Урангель[2]. Дом Урангеля мае статус аб'екта культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння[3]. У наш час будынак знаходзіцца ў дрэнным стане і мае патрэбу ў рэстаўрацыі[4].
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]Асабняк у Казанскім (цяпер Газетным) завулку быў пабудаваны ў 1885 годзе па праекце архітэктара Мікалая Аляксандравіча Дарашэнкі. Дом перш прыналежаў розным уладальнікам, але неўзабаве яго выкупіў барон Мікалай Ягоравіч Урангель[1]. У асабняку жыла ўся сям'я Урангеляў. Мікалай Ягоравіч быў навуковым мастацтвазнаўцам, пісьменнікам і калекцыянерам антыкварыяту. Яго жонка Марыя Дзмітрыеўна вядомая як ініцыятар адкрыцця першай растоўскай жаночай нядзельнай школы. Іх старэйшы сын Пётр Мікалаевіч Урангель стаў адным з лідараў Белага руху ў гады Грамадзянскай вайны[4].
Пасля прыходу савецкай улады будынак быў нацыяналізаваны і ў ім размясціўся дзіцячы сад № 68 «Агеньчык». У 1990-х гадах дзіцячы сад быў зачынены і з тых часоў будынак знаходзіўся ў запусценні[2]. Пастановай Кіраўніка Адміністрацыі Растоўскай вобласці № 411 ад 9 кастрычніка 1998 года дом Урангеля быў узяты пад дзяржаўную ахову як аб'ект культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння[3]. У 2006 годзе пуставалы будынак быў бязвыплатна перададзены Растоўскай епархіі[4] у арэнду з умовай правядзення прац па яго аднаўленні[5]. Епархія планавала правесці рэстаўрацыю будынка і ўладкаваць у ім асветніцкі цэнтр і музей[6]. У 2011 годзе ў доме планавалася стварэнне музея А. І. Салжаніцына, экспазіцыя якога была б прысвечана эпосе, сугучнай абодвум дзеячам[7]. Аднак знайсці сродкі на рэстаўрацыю дома Урангеля ў Растоўскай епархіі не змаглі. Толькі ў 2012 годзе быў заменены дах і ўсталяваны часовыя шклопакеты[4]. У цэлым і агульным за мінулыя шэсць гадоў будынак прыйшоў у вельмі жаласны стан[5]. У верасні 2011 года ля будынка была праведзена грамадская акцыя па прыцягненні ўвагі да стану архітэктурнага помніка[8]. У сакавіку 2013 года Растоўская епархія прадала дом Урангеля за 9 мільёнаў рублёў. На выручаныя сродкі Епархія правяла рэстаўрацыю сабора Раства Найсвяцейшай Багародзіцы. Новым уласнікам будынка стала ТАА «Кіраванне механізаванню»[4].
У 2015 годзе на нарадзе гарадской адміністрацыі падымалася пытанне пра знос дома і ўзвядзенне яго копіі на ранейшым месцы. Аднаўленне помніка архітэктуры ацэньвалася ў 130 млн рублёў, пабудова копіі — толькі ў 20. Ідэя зносу будынка была наважна скрытыкавана прадстаўнікамі грамадскасці[9].
У 2016 годзе планавалася правесці рэканструкцыю будынка і ўладкаваць у ім моладзевы клуб. Па папярэдніх ацэнках выдатку на рэканструкцыю павінны былі скласці каля 115 мільёнаў рублёў[10].
Пасля рэстаўрацыі дом павінны будзе стаць музеем Урангеля. Па словах Сяргея Горбаня, кіраўніка адміністрацыі горада Растоў-на-Доне, рэстаўрацыйныя працы, найхутчэй, павінны будуць быць праведзены фундатарам, а гарадскія ўлады арандуюць адрамантаваны будынак, у якім будзе экспазіцыя, прысвечаная генералу і перыяду гісторыі канца XIX — пачатку XX стагоддзя[11][12]. На думку ўлад, гэта магло б паслужыць на карысць гораду ў плане яго прывабнасці для турыстаў[13].
Па стане на пачатак 2017 года, будынак так і не быў канчаткова адрэстаўраваны і, больш таго, пацярпеў ад акту вандалізму[14][15].
Зноскі
- ↑ а б Ростовская епархия продала дом Врангеля(недаступная спасылка). Новая газета (8 сакавіка 2013). Архівавана з першакрыніцы 5 сакавіка 2016. Праверана 15 верасня 2013.
- ↑ а б Ирина Ароян. Детский сад мой и Врангеля . Московский комсомолец (27 сакавіка 2013). Праверана 15 верасня 2013.
- ↑ а б Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения) . Официальный портал Правительства Ростовской области. Праверана 15 верасня 2013.
- ↑ а б в г д Епархия продала домик Врангеля в Ростове-на-Дону . РИА Новости (6 сакавіка 2013). Праверана 15 верасня 2013.
- ↑ а б "Дом барона Врангеля: красота не спасла?"(руск.). Праверана 2017-01-30.
- ↑ Владимир Левендорский. Печальный юбилей . voopiik-don.ru. Праверана 15 верасня 2013.
- ↑ В доме Врангеля — музей Солженицына // Наше время {{{выданне}}} : газета. — Ростов: 2011. — 23 декабря. — № 623.
- ↑ Админ. «Красота спасёт красоту».(нявызн.). voopiik-don.ru. Праверана 30 студзеня 2017.
- ↑ правды», Александр СТЕПАНОВ | Сайт «Комсомольской (2015-02-13). "Старинному особняку баронов Врангелей в центре Ростова грозит снос". KP.RU - сайт «Комсомольской правды»(руск.). Праверана 2017-01-30.
- ↑ Алексей Сакунов. Новый собственник дома Врангеля в Ростове хочет сделать в нём молодёжный клуб(недаступная спасылка). donnews.ru (26 чэрвеня 2013). Архівавана з першакрыніцы 30 красавіка 2013. Праверана 15 верасня 2013.
- ↑ Репортер, Городской (2015-09-14). "В отреставрированном доме Врангеля откроют музей". Городской репортер – новости Ростова-на-Дону [руская]. Праверана 2017-01-30.
- ↑ Дом Врангеля в Ростове восстановят в 2016 году . www.rostov.aif.ru. Праверана 30 студзеня 2017.
- ↑ "В Ростове восстановят дом Врангеля". Большой Ростов [руская]. Праверана 2017-01-30.
- ↑ "Вандальная надпись появилась на Доме Врангеля в Ростове". Priнvet-Rostov.ru - Главные новости Ростова и Ростовской области(руск.). Праверана 2017-01-30.
- ↑ Вандалы в Ростове захватили Дом Врангеля и потребовали насилия над детьми (руск.). bloknot-rostov.ru. Праверана 30 студзеня 2017.