Сумы
Горад
| ||||||||||||||||||||||||||||||||
Су́мы (укр.: Су́ми) — абласны цэнтр Сумскай вобласці Украіны. Буйны горад на паўночным усходзе Украіны. Прамысловы цэнтр, чыгунка. Насельніцтва каля 300000 чалавек.
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]Заснаваны ў 1655 годзе. У 1656—1658 гадах пабудавана крэпасць для абароны Слабадской Украіны і Паўднёвай Расіі ад набегаў крымскіх і нагайскіх татараў. У 1658—1765 гг. цэнтр Сумскага слабадскога палка. У Паўночную вайну ў Сумах у 1708—1709 гадах знаходзілася Стаўка галоўнакамандавання рускай арміі на чале з Пятром I. 3 1765 года цэнтр Сумскай правінцыі, з 1780 года — павятовы горад Харкаўскага намесніцтва, з 1796 — Слабодска-Украінскай, з 1835 — Харкаўскай губерні. У 1877 годзе злучаны чыгункай з Любацінам і Варажбой. 3 1939 года — абласны цэнтр.
Культура
[правіць | правіць зыходнік]Тэатры. Музеі: краязнаўчы, мастацкі, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, дом-музей А. Чэхава.
Адукацыя и навука
[правіць | правіць зыходнік]- Сумскі дзяржаўны ўніверсітэт
- Сумскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя А. С. Макаранкі
- Сумскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт
Славутасці
[правіць | правіць зыходнік]Архітэктурныя помнікі XVIII—XIX ст.: царква Уваскрэсення (1703), Спаса-Праабражэнскі сабор (1776), Ільінская царква (1836).
Гарады-пабрацімы
[правіць | правіць зыходнік]- Банска-Бістрыца, Славакія (2016)[3]
- Враца, Балгарыя (25 ліпеня 1966)[4][5]
- Гожаў Велькапольскі, Польшча (2006)[4][6][…]
- Замасць, Польшча[7]
- Кутаісі, Грузія (2018)[8]
- Люблін, Польшча (21 чэрвеня 2002)[4][9][…]
- Нітра, Славакія[4]
- Острава, Чэхія[4]
- Сакрамента, ЗША (15 жніўня 2023)[10][11]
- Хяменліна, Фінляндыя (31 студзеня 2024)[12]
- Цэле, Германія (1989)[4][13]
Вядомыя асобы
[правіць | правіць зыходнік]- Васіль Іванавіч Алешка (1889 — да 1942) — украінскі паэт, празаік, драматург.
- Аляксандр Мікалаевіч Аўксенцьеў (1902—1970) — геолаг, кандыдат геолага-мінералагічных навук, Заслужаны геолаг-разведчык БССР[14].
- Іосіф Пятровіч Лакштанаў (1911—1986) — беларускі акцёр, рэжысёр.
- Кірыл Раманавіч Насаеў (1960—2018) — беларускі кампазітар, дырыжор, хормайстар.
- Уладзімір Сяргеевіч Семяніхін (1918—1990) — вучоны ў галіне аўтаматыкі і тэлемеханікі, акадэмік Акадэміі навук СССР[15].
Зноскі
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ Памятная книжка Харьковской губернии на 1862 год — С. 24.
- ↑ http://sumy.ukrstat.gov.ua/?menu=99&level=3
- ↑ https://www.banskabystrica.sk/zivot-v-meste/o-meste/partnerske-mesta/
- ↑ а б в г д е http://www.sumy.net.ua/News/re/0705161.html
- ↑ http://old.vratza.bg/?category=33&sub=90
- ↑ https://gorod.sumy.ua/city_cat_56.html
- ↑ http://www.gorod.sumy.ua/city_cat_56.html
- ↑ http://www.kutaisi.gov.ge/kutaisi/4
- ↑ https://smr.gov.ua/en/misto/mista-partneri/387-m-lyublin-polshcha.html
- ↑ https://www.sacbee.com/news/local/article276854241.html
- ↑ https://city.sumy.ua/sumy/u-sum-zyavyvsya-shhe-odyn-pobratym-za-okeanom/
- ↑ https://yle.fi/a/74-20072327
- ↑ https://www.celle.de/Celle-entdecken/Partnerstädte/Sumy-Ukraine-.php?object=tx,2727.5&ModID=7&FID=2092.182.1&NavID=2727.396&La=1
- ↑ Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 1. Ааліты — Гасцінец / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1983. — С. 169. — 575 с., іл. — 10 000 экз.
- ↑ Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 322. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Су́мы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 268. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
- Су́мы // Географический энциклопедический словарь: Географические названия (руск.) / Гл. ред. А. Ф. Трёшников; Ред. кол.: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев (зам. гл. ред.) и др. — 2-е изд., исправл. и дополн. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — С. 458. — 592 с. — 210 000 экз. — ISBN 5-85270-057-6.
- Су́мы // Географические названия мира: Топонимический словарь: Ок. 5000 единиц (руск.) / Е. М. Поспелов; Отв. ред. P. A. Агеева. — 2-е изд., стереотип.. — М.: Русские словари: ООО «Издательство Астрель»: ООО «Издательство ACT», 2002. — С. 400—401. — 512 с. — ISBN 5-17-001389-2 (ООО «Издательство ACT»), ISBN 5-271-00446-5 (ООО «Издательство Астрель»), ISBN 5-93259-014-9 (Издательство «Русские словари»).