Уолтэр Ліпман
Уолтэр Ліпман | |
---|---|
англ.: Walter Lippmann | |
| |
Дата нараджэння | 23 верасня 1889[1][2][…] |
Месца нараджэння | |
Дата смерці | 14 снежня 1974[1][2][…] (85 гадоў) |
Месца смерці | |
Месца пахавання | |
Грамадзянства | |
Жонка | Faye Albertson[d] і Helen Byrne Lippman[d] |
Род дзейнасці | журналіст, пісьменнік, палітык, political analyst |
Навуковая сфера | палітыка[6], сродкі масавай інфармацыі[6] і журналістыка[6] |
Альма-матар | |
Член у | |
Узнагароды | |
Уолтэр Ліпман (англ.: Walter Lippmann; 23 верасня 1889, Нью-Ёрк — 14 снежня 1974, Нью-Ёрк) — амерыканскі пісьменнік, журналіст, палітычны аглядальнік, аўтар арыгінальнай канцэпцыі грамадскай думкі. Двухразовы лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі (у 1958 і 1962 гадах).
Біяграфія
[правіць | правіць зыходнік]Нарадзіўся ў Нью-Ёрку ў 1889 годзе, у другім пакаленні яўрэйскіх эмігрантаў з Германіі, у заможнай сям’і (Якава і Дэйзі), якая часта падарожнічала ў Еўропу.
Ва ўзросце 17 гадоў паступіў у Гарвардскі ўніверсітэт, дзе вывучаў мовы (свабодна валодаў французскай і нямецкай) і філасофію пад кіраўніцтвам Уільяма Джэмса, Джорджа Сантаяны, і іншых. Ужо да 20 гадоў Уолтар Ліпман здолеў атрымаць навуковую ступень, аднак адмовіўся ад акадэмічнай кар’еры (а для яе ў яго быў інтэлект, добрыя адносіны з прафесарамі, падтрымка ўніверсітэта), аддаўшы перавагу незалежнасці прыналежнасці якой-небудзь акадэмічнай групоўцы. У 1908 годзе стаў адным з заснавальнікаў сацыялістычнага гуртка ў Гарвардзе (у яго ўваходзіў, акрамя іншых, Джон Рыд), ад членства ў якім пазней адмовіўся (у кнізе 1914 года «Drift and Mastery»).
Як палітычны аглядальнік з 1911 года удзельнічаў у перадвыбарнай кампаніі, дзе падтрымліваў партыю прагрэсівістаў на чале з Тэадорам Рузвельтам у выбарах 1912 года. У 1913 годзе выдаў сваю першую ўплывовую публікацыю «Уводзіны ў палітыку» (англ.: A Preface to Politics), пасля якой стаў супрацоўнікам палітычнага штотыднёвіка Нью-Рэпаблік (англ.: The New Republic). У 1916 годзе Ліпман стаў членам каманды Вудра Вільсана і дэмакратычнай партыі. У 1917 годзе Ліпмана прызначылі памочнікам ваеннага саветніка Вільсана, дзе яму давялося цесна супрацоўнічаць асабіста з Прэзідэнтам падчас распрацоўкі знакамітай прамовы, названай пасля па сваім змесце «Чатырнаццаць пунктаў мірнай праграмы» (Fourteen Points) і палажэнняў Версальскага дагавора, у аснове якога ляжала тая самая прамова. У гады працы з Вільсанам ён стаў адным з дэлегатаў Парыжскай мірнай канферэнцыі, а таксама сааўтарам Канвенцыі аб стварэнні Лігі Нацый. Тады яму было толькі 29 гадоў.
У 1920 кар’ера Ліпмана працягнулася ва ўплывовым выданні Нью-Ёрк Уорлд (англ.: New York World), дзе з 1929 года ён стаў адным з рэдактараў. У перыяд працы ў Нью-Ёрк Уорлд Ліпман выдаў кнігі «Грамадская думка» (англ.: Public Opinion) і «Прывід грамадскасці» (англ.: Phantom Public), у якіх выклаў арыгінальную трактоўку феномену грамадскай думкі і праблематызаваў магчымасць развіцця дэмакратыі ў складаных сучасных грамадствах.
Імя У. Ліпмана непарыўна звязана з паняццем «халодная вайна», якое ўпершыню было выказана ў 1947 годзе Бернхардам Барухам і было тэматызавана Ліпманам у працы «The Cold War» (1947).
Уклад у тэорыю
[правіць | правіць зыходнік]Уолтар Ліпман вядомы ў Расіі, галоўным чынам, сваёй канцэпцыяй грамадскай думкі, якая стала на Захадзе адной з класічных, а таксама тым, што ўвёў у шырокі навуковы абарот паняцце стэрэатыпу.
Эпіграфам да кнігі «Грамадская думка» Ліпман абраў фрагмент з «Дзяржавы» Платона з апісаннем пячоры вязняў, якія вымушаныя ўсё жыццё назіраць толькі цені свету, але не сам свет: паколькі вязні ніколі не бачылі таго хто і што адкідвае цені, яны не ў стане і западозрыць існаванне чагосьці больш рэальнага, чым цені.
Пазнавальныя магчымасці чалавека абмежаваныя: чалавек не можа ведаць усё, быць абсалютна інфармаваным, паколькі навакольнае асяроддзе занадта складанае і зменлівае ўтварэнне. Пераадольваючы разнастайнасць свету, чалавек сістэматызуе веданне пра яго ў катэгорыі. Гэтыя катэгорыі, — фікцыі, стэрэатыпы, элементы псеўдаасяроддзя, з дапамогай якіх чалавек прыстасоўваецца да свайго асяродку. Паводзіны чалавека ёсць рэакцыя на стымул псеўдаасяроддзя.
Стэрэатыпы аб’ядноўваюцца ў сістэмы стэрэатыпаў, якія паўстаюць у выглядзе паўсядзённых укладаў, вераванняў, вучэнняў, сацыяльных інстытутаў і г. д. і так аж да стэрэатыпу, што ахоплівае ўсе сістэмы стэрэатыпаў і вядомага пад назвай «сацыяльная рэальнасць».
Свет, з якім мы вымушаныя мець справу як суб’екты, застаецца за межамі дасяжнасці: чалавек не бог, які азірае адзіным поглядам усё існае, а прадукт эвалюцыі, які толькі і можа выхапіць фрагмент рэальнасці, дастатковы, каб «выжыць і ў патоку часу злавіць некалькі момантаў азарэнняў і шчасця».
Кожны чалавек паасобку можа добра ведаць толькі невялікі фрагмент рэальнасці, быць спецыялістам або экспертам толькі па нейкіх вузкіх праблемах. А апытанні грамадскай думкі ўключаюць у сябе пытанні загадзя больш шырокага тэматычнага спектру. Таму атрымліваецца, што на нейкае пытанне прадуманыя і абгрунтаваныя адказы могуць даваць толькі нешматлікія рэспандэнты, кампетэнтныя менавіта ў гэтай праблеме. (Калі заставацца ў рамках гэтай тэорыі, добра разбірацца ў праблеме азначае мець больш разгалінаваную сістэму стэрэатыпаў, адэкватную рэальнасці настолькі, наколькі больш інтэрпрэтацый катэгорыі мыслення стэрэатыпы эксперта прадугледжваюць. Прычым часам здараецца, што абмежаваная кампетэнтнасць у нейкай абмежаванай вобласці прыводзіць да гіпертрафіі звычкі ўціскаць у вузкія рамкі стэрэатыпу тое, што ў яго можа быць ўціснуць, і адкідаць тое, што ў яго не змяшчаецца).
Крытыка апытальнага метаду становіцца для Ліпмана адпраўной кропкай для падзелу грамадскай думкі і Грамадскай Думкі C вялікай літары (мабыць, услед за Русо ў «Аб грамадскім дагаворы»).
Грамадская думка з маленькай літары-гэта тое веданне пра навакольны свет, якое тычыцца саміх людзей або цікава ім, якое вынікае з паводзін іншых людзей або ўсяго таго, што называецца грамадскімі падзеямі (public affairs). У такіх выпадках людзі выкарыстоўваюць распаўсюджаныя сярод іншых людзей і запазычаныя нарыхтоўкі стэрэатыпных схем, інтэрпрэтацый, маралі і г. д., накіроўвалых гульню ўяўлення і само бачанне падзей.
Грамадская Думка з вялікай літары — гэта вобраз рэальнасці, у адпаведнасці з якім дзейнічаюць групы людзей або індывіды, якія дзейнічаюць ад імя груп, напрыклад, дзяржаўныя дзеячы. Пачынаючы з гэтага размежавання, Ліпман, ужо як сацыёлаг і палітолаг, прыступае да крытыкі дэмакратыі, раннія тэорыі якой наіўна мяркуюць, што самі па сабе грамадскія меркаванні максімізуюць грамадскую карыснасць прымаемых палітычных рашэнняў. Адсюль, асноўная задача дэмакратыі зрабіць так, каб у сучасным яму грамадстве Грамадская Думка фармавалася, уплывала і ўлічвалася б разумна і рацыянальна, няхай гэта будзе сферы кіравання або палітыкі.
Ліпман абмяркоўваў пытанні міжнароднай палітыкі па аналогіі з фінансавымі, у тэрмінах крэдытаздольнасці, аналізуючы разрыў паміж «наяўнымі сродкамі» (моцай дзяржавы) і «абавязкамі» (узятымі на сябе абавязацельствамі). С. Хантынгтан назваў разрыў паміж моцай і абавязацельствамі «зазорам Ліпмана».
Работы
[правіць | правіць зыходнік]Артыкулы
[правіць | правіць зыходнік]- «The Campaign Against Sweating». The New Republic, March 27, 1915.
- «What Program Shall the United States Stand for in International Relations?». Annals of the American Academy of Political and Social Science, Vol. 66, July 1916, pp. 60-70.
- «The World Conflict in its Relation to American Democracy.» Annals of the American Academy of Political and Social Science, Vol. 72, July 1917, pp. 1-10.
- «Democracy, Foreign Policy and the Split Personality of the Modern Statesman.» Annals of the American Academy of Political and Social Science, Vol. 102, July 1922, pp. 190—193.
- «Today and Tomorrow.» Washington Post, February 12, 1942. Full text available.
- «A Talk With Mr. K.» November 10, 1958.
- «Nearing the Brink in Vietnam.» Newsweek, April 12, 1965, pp. 25-46.
Рэцэнзіі на кнігі
[правіць | правіць зыходнік]- Review of The Intimate Papers of Colonel House by Charles Seymour. Foreign Affairs, Vol. 4, No. 3, April 1926. DOI:10.2307/20028461
Эсэ
[правіць | правіць зыходнік]- «The Basic Problem of Democracy.» November 1919, pp. 616—627.
- This essay later became the first chapter Liberty and the News.
- «Concerning Senator Borah.» Foreign Affairs, Vol. 4, No. 2, January 1926, pp. 211—222. DOI:10.2307/20028440
- «Vested Rights and Nationalism in Latin-America.» Foreign Affairs, Vol. 5, No. 3, April 1927, pp. 353—363. DOI:10.2307/20028538
- «Second Thoughts on Havana.» Foreign Affairs, Vol. 6, No. 4, July 1928, pp. 541—554. DOI:10.2307/20028641
- «Church and State in Mexico: The American Mediation.» Foreign Affairs, Vol. 8, No. 2, January 1930. pp. 186—207. DOI:10.2307/20030272
- «The London Naval Conference: An American View.» Foreign Affairs, Vol. 8, No. 4, July 1930, pp. 499—518. DOI:10.2307/20030304
- «Ten Years: Retrospect and Prospect.» Foreign Affairs, Vol. 11, No. 1, October 1932, pp. 51-53. DOI:10.2307/20030482
- «Self-Sufficiency: Some Random Reflections.» Foreign Affairs, Vol. 12, No. 2, January 1934, pp. 207—217. DOI:10.2307/20030578
- «Britain and America: The Prospects of Political Cooperation in the Light of Their Paramount Interests.» Foreign Affairs, Vol. 13, No. 3, April 1936, pp. 363—372. DOI:10.2307/20030675
- «Rough-Hew Them How We Will.» Foreign Affairs, Vol. 15, No. 4, July 1937, pp. 586—594. DOI:10.2307/20028803
- «The Cold War.» Foreign Affairs, Vol. 65, No. 4, Spring 1987, pp. 869—884. DOI:10.2307/20043099
Водгукі
[правіць | правіць зыходнік]- «A Test of the News.» The New Republic, Vol. 23, No. 296, August 1920. 42 pages.
Кнігі
[правіць | правіць зыходнік]- A Preface to Politics. Mitchell Kennerley, 1913. ISBN 1591022924. Audiobook available.
- Drift and Mastery. University of Wisconsin Press, 1914. ISBN 0299106047. Full text available.
- The Stakes of Diplomacy. New York: Henry Holt & Co., 1915.
- The Political Scene. New York: Henry Holt & Co., 1919.
- Liberty and the News. New York: Harcourt, Brace & Howe, 1920.
- Public Opinion. New York: Harcourt, Brace & Co., 1922. ISBN 0029191300. Audiobook available.
- The Phantom Public. Piscataway, NJ: Transaction Publishers, 1925. ISBN 1560006773
- Men of Destiny. New York: The Macmillan Company, 1927. ISBN 0295950269. Excerpts available Архівавана 13 мая 2023..
- American Inquisitors. New York: The Macmillan Company, 1928.
- A Preface to Morals. London: George Allen & Unwin, 1929. ISBN 0878559078
- Interpretations, 1931—1932. New York: The Macmillan Company, 1932.
- The United States in World Affair, 1931. New York: Harper & Bros, 1932.
- The United States in World Affairs, 1932. New York: Harper & Bros, 1933.
- The Method of Freedom. New York: The Macmillan Company, 1934.
- Interpretations, 1933—1935. New York: The Macmillan Company, 1936.
- The Good Society. New York: Atlantic Monthly Press, 1937. ISBN 0765808048
- U.S. Foreign Policy: Shield of the Republic. Boston: Atlantic Monthly Press, 1943.
- U.S. War Aims. Boston: Atlantic Monthly Press, 1944. ISBN 978-0306707735
- The Cold War. New York: Harper & Row, 1947. ISBN 0061317233
- The Public Philosophy, with William O. Scroggs. New York: New American Library, 1955. ISBN 0887387918
- The Coming Tests With Russia. Boston: Atlantic Monthly Press, 1961. LCCN 61-14950-{{{3}}}
Зноскі
- ↑ а б Walter Lippmann // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
- ↑ а б Steel R. Walter Lippmann // Lippmann, Walter (23 September 1889–14 December 1974), journalist and author // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2018. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1601004 Праверана 9 кастрычніка 2017.
- ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118780131 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 13 снежня 2014.
- ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118780131 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.
- ↑ Find a Grave — 1996. Праверана 13 верасня 2023.
- ↑ а б в Czech National Authority Database Праверана 7 лістапада 2022.
- ↑ NNDB — 2002.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Фрумкина Р. Уолтер Липпман: свободный коллективизм! // Социальная реальность, 2006, № 4. — С. 123—124.
- Печатнов В. О. Уолтер Липпман и пути Америки. — М.: Международные отношения, 1994.
- Семендяева О. Ю. Критический анализ концепций «стереотипа» в социальной психологии США // Социологические теории и социальные изменения в современном мире. — М.: 1986. — С. 184—196.
- Гуревич П. С. Стереотип // Современная западная социология. Словарь. — М.: 1990. — С. 332.
- Ослон А. Уолтер Липпман о стереотипах: выписки из книги «Общественное мнение» // Социальная реальность, 2006, № 4. — C. 125—141.
- Липпман Уолтер // Иванян Э. А. Энциклопедия российско-американских отношений. XVIII—XX века. — Москва: Международные отношения, 2001. — 696 с. — ISBN 5-7133-1045-0.
- Нарадзіліся 23 верасня
- Нарадзіліся ў 1889 годзе
- Нарадзіліся ў Нью-Ёрку
- Памерлі 14 снежня
- Памерлі ў 1974 годзе
- Памерлі ў Нью-Ёрку
- Выпускнікі Гарварда
- Члены Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук
- Члены Амерыканскага філасофскага таварыства
- Члены Амерыканскай акадэміі мастацтваў і літаратуры
- Узнагароджаныя Прэзідэнцкім медалём Свабоды
- Лаўрэаты Пулітцэраўскай прэміі
- Асобы
- Вучоныя паводле алфавіта
- Журналісты ЗША