Балхаш (кӳлĕ)
Балхаш казах. Балқаш | |
Координаты: неизвестный формат аргумента В функцию {{#coordinates:}} были переданы некорректные аргументы | |
Патшалăх | |
Регионсем | Алма Ата облаçĕ, Жамбыл облаçĕ, Караганда облаçĕ |
Район | Алма Ата облаçĕ/Жамбыл облаçĕ/Караганда облаçĕ |
Тинĕс шайĕнчи çӳллĕшĕ | 340 м |
Калăпăш | 16,4 пин. км |
Калăпăш | 16,4 пин. км³ |
Çыран хĕрри тăршшĕ | 2385 км |
Чи пысăк тарăнăш | 26 м |
Вăтам тарăнăш | 5,8 м |
Тăрăлăх | 1-5,5 м |
Шыв пухăмĕн лаптăкĕ | 413 000 км² |
Казахстан позици картти халлĕхе çук. | |
Казахстан Алма Ата облаçĕ/Жамбыл облаçĕ/Караганда облаçĕ позици картти халлĕхе çук. |
Балхаш — тĕнчери чи калăплисенчен пĕри, ниçта та юхса тухман, тухăç Казахстанри çурма тăварсăр кӳлĕ. Кӳлĕ анлă Балхаш-Алаколь котловина çĕрĕнче вырнаçнă. Или, Каратал, Аксу, Лепсы, Аягуз юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 16,4 пин. км².
Пĕрлехи хыпарсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]- Тинĕс шайĕнчен çӳллĕшĕ — 340 м (улшăнуллă)
- Лаптăкĕ 17—22 пин çм², тăсăлăвĕ — 605 çм, анлăшĕ — 9-19 çм тухăç пайĕнче, 74 çм анăçĕнче
- Шыв калăпăшĕ — 112 çм³. Шыв-çĕр лаптăкĕ —501 пин çм² яхăн
- Чи тарăнăшĕ — 26 м.
3 çм анлăшлĕ кӳлмек Балхаша икĕ тĕрлĕ пая уйăрать: Анăç пайĕ тарăн маар, шывĕ тăварсăр, Тухăç пайĕ — тарăн, чылай тăварлă (3,5 - 6 г/л).
Балхашăн анăçне пысăк шыв Или (пур юхса кĕрен шывĕн 80 %), тухăçне — Каратал, Аксу, Лепсы, Аягуз пĕчĕк шывсем тата урăххисем те юхса кĕреççĕ. Кӳлĕн тухăç шывĕ тăварлă.
Çыран йĕрĕ кукăранчăклă. Хăйĕн çыранĕ нумай кӳлмекбухтăсемпе таткаланса пĕтнĕ. Утрав йышĕ сахал, чи мăннисем — Басаралпа Тасарал.
Климат
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Кӳлĕ таврашĕнче климат пушхирти евĕр.
Утă уйăхĕнчи вăтам температура 24 °C яхăн, кăрлачри —8°С яхăн. Çул хушшинчи вăтам нӳрĕклĕх — 120 мм. Сывлăшăн вăтам нӳрĕкĕ: 55—60 %. Çилĕн çул тăршипе вăтам хăвăртлăхĕ 4,5—4,8 м/çек яхăн. Шывăн çийĕнчи температури раштавра 0 °C утăра 28 °C, тарăн çĕрте сахал улшăнуллă — 3,3 °C ытла мар. Кӳлĕ çулсерен пăрпа витĕнет, пăр яланхилле чӳкпе пуш хушшинче тăрать.
Юхăмĕсем çиллĕ, анăç пайĕнче пĕрмаях çавраллă.
Çутçанталăк
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Вуламалли
[тӳрлет | кодне тӳрлет]- Домрачев П. Ф., Балхаш и Прибалхашье, Алма-Ата, Мускав, 1935;
- Сапожников Д. Г., Современные осадки и геология озера Балхаш, Мускав, 1951;
- Тарасов М. Н., Гидрохимия озера Балхаш, Мускав, 1961.
Каçăсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Çавăн пекех
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Вуламалли
[тӳрлет | кодне тӳрлет]- Балхаш е Балкаш // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб.: 1890—1907.
- Мариковский, П. И. Вокруг синего озера : (Повесть об озере Балхаш). — Алматы: 2000.
- Мариковский, П. И. Забытые острова [Оз. Балхаш]. — М.: Мысль, 1991. — ISBN 5-244-00563-4
- Остроумова, Л.П., Шапов, А.П. Актуальные проблемы гидрометеорологии озера Балхаш и Прибалхашья. — СПб.: Гидрометеоиздат, 1995. — ISBN 5-286-01135-7
- Романова С. М., Казангапова, Н. Б. Озеро Балхаш — уникальная гидроэкологическая система. — Алматы: Добровол. о-во инвалидов войны в Афганистане - Братство, 2003. — ISBN 9965-25-105-3
- Самакова А. Б. Проблемы гидроэкологической устойчивости в бассейне озера Балхаш. — Алматы: Каганат, 2003. — ISBN 9965-25-136-3
- Сапожников Д. Г. Современные осадки и геология озера Балхаш. — М.: 1951.
- Саядян Ю. В., Милановский Е. Е., Асланян А. Т., Севастьянов Д. В., Трешников А. Ф. История озер Севан, Иссык-Куль, Балхаш, Зайсан и Арал. — Ленинград: Наука, 1991. — ISBN 5-02-024578-X
- Соколов А. А. Гидрография СССР. — Л.: Гидрометеоиздат, 1952.
- Тарасов М. Н. Гидрохимия озера Балхаш. — М.: 1961.
- Шапиро, С. М., Павличенко Л. М., Подольный О. В. Гидрогеологические прогнозы подземного стока в озеро Балхаш. — Алма-Ата: Наука, 1982.
Асăрхавсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Каçăсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]- Страницы с некорректными тегами координат
- Карточка Геокар çинче: Тӳрлетмелле: Нацилле ячĕ
- Карточка геокар çинче: тӳрлетмелле: Кĕрекен юханшывсем
- Википеди:Тĕрĕс мар кăтартнă ПозКарттисем
- Кӳлĕсем алфавитпа
- Шыв объекчĕсем, алфавитпа
- Википеди:Ĕçлемен каçăллă статьясем
- Казахстан кӳллисем
- Юхса тухман кӳлĕсем
- Алматы облаçĕн куллисем
- Жамбыл облаçĕн кӳллисем
- Караганда облаçĕн кӳллисем
- Балхаш
- Тăварлă кӳлĕсем
- Асамлӑ ISBN каҫӑсемпе усӑ куракан страницӑсем