«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Пулхăр ламбдаизмĕ — Алтай йышĕнчи тĕрĕк ушкăнĕн пăлхар туратĕнчи чĕлхесен уйрăмлăхĕ. Йăлана кĕнĕ тăрăх саккуна пăлхар чĕлхисенчи -l- сасă ытти (пĕтĕмĕшле, стандартлă) тĕрĕк чĕлхисенче -š- сасăпа тÿр килнĕ пек (сигматизм) палăртаççĕ.
Чăваш чĕлхи Алтай йышĕнчи тĕрĕк ушкăнĕн пулхăр туратне кĕрет, ламбдаизм (пăлхар ламбдаизмĕ) пулăмĕ, паллах, унта та пур.
- Е. А. Хелимский. Происхождение древнетюркского чередования r ~ z и дилемма «ротацизма-зетацизма»
- О. А. Мудрак. Развитие пратюркской системы фонем
- Н. Н. Поппе. О родственных отношениях чувашского и тюрко-татарских языков
- С. Е. Малов. Древние и новые тюркские языки
Тĕрĕк чĕлхисем, чĕлхевĕсем, диалекчĕсем, калаçăвĕсем |
---|
пратĕрĕк † |
Пăлхар ушкăнĕ | |
---|
|
Авалхи тĕрĕк | |
---|
|
Туçи алтай (вар-хĕвелтухăç) ушкăнĕ1 | |
---|
|
Карлук ушкăнĕ |
карлук-уйгур: авалхи уйгур †, карахан (карахан-уйгур) †, халаджа ( аргу) 1 | карлук-хорезм: литература çыруллă ватă чĕлхесем — хорезм-тĕрĕк †, чагатай, тĕрĕк чĕлхи †, хальхи — айна ‡, или-тĕрĕк, лобнор ‡1, узбек, уйгур (çĕнĕ уйгур), хотан2, хотон (†) ‡1, кăнтăр кăркăс — карлук диалекчĕсем2 |
---|
|
Кăпчак ушкăнĕ |
авалхи кăпчак † | нухай-кăпчак: алабуга-нухай2, аçтăрхан-нухай2, казах, каракалпак, нухай, крым тутар чĕлхин çеçенхир диалекчĕ, узбек-нухай (узбек чĕлхин кăпчак диалекчĕсем) ‡2, ферган-кăпчак — нухай-кăпчак диалекчĕсем2, кăнтăр кăркăс — нухай-кăпчак диалекчĕсем2, юртă-нухай2 | атăл-кăпчак: пушкăрт, çĕпĕр-тутар, тутар (диал.: мишер) | половец-кăпчак: авалхи половец †, караим крым тутар 1 ( караим, крым диалекчĕ2, крым тутар (литература), крымчак2, крым тутар чĕлхин вăтам диалекчĕ, урум (азовçум) — кăпчак пуплевĕсем2), кумăк-карачай-балкар 1 ( эрмен-кăпчак †, карачай-балкар, кумăк), мамлюк-кăпчак † |
---|
|
Огуз ушкăнĕ | |
---|
|
Саян (тобас) ушкăнĕ | |
---|
|
Хакас (кăркăс) ушкăнĕ | |
---|
|
Якут ушкăнĕ | |
---|
|
Çырулăх | |
---|
Асăрхавсем: 1 чĕлхе е чĕлхе ушкăнĕн классификацийĕ тавлашуллă, чĕлхе ушкăнĕ гипотезăллă (Терĕк чĕлхисен классификацийĕ пăхăр); 2 «чĕлхе» термина уса курни йăнăш («чĕлхе е диалект» проблема пăхăр); 3 кăпчак, пулас; † çухалнă, уйрăлнă е улшăннă чĕлхесем; (†) çухалнă чĕлхесем, пулас; ‡ хутăш чĕлхесем |