MDMA
Enghraifft o'r canlynol | par o enantiomerau |
---|---|
Math | methylenedioxyphenethylamines, amphetamines |
Màs | 193.110279 uned Dalton |
Fformiwla gemegol | C₁₁h₁₅no₂ |
Yn cynnwys | carbon, hydrogen, nitrogen, ocsigen |
Mae MDMA (3,4-methylenedioxy-N-methamphetamine), sy'n cael ei adnabod yn aml fel ecstasi (neu wrth y talfyriadau E, X, neu XTC), yn aelod rhannol-synthetig o deulu'r amffetamin o gyffuriau seicoweithredol[1], yn îs-ddosbarth o'r ffenethylaminiaid.
Mae effeithiau arbrofol MDMA yn cyd-fynd a'r effeithiau a geir o'r rhan fwyaf o gyffuriau seicadelig. Caiff ei ystyried yn wahanol i gyffuriau eraill am ei fod yn creu awydd i glosio at bobl eraill a lleihad mewn teimladau o ofn a phryder. Mae'r effeithiau hyn wedi arwain at rai pobl i awgrymu efallai fod gan y cyffur fanteision therapiwtig i rai unigolion.
Cyn i ecstasi gael ei wneud yn sylwedd rheoledig, defnyddiwyd MDMA i gynorthwyo seicotherapi ond prin yw'r dogfennaeth o ganlyniadau hyn. Fodd bynnag, mae MDMA yn anghyfreithlon ymhob gwlad yn y byd o dan gytundeb yr Cenhedloedd Unedig, a gellir dwyn achos llys yn erbyn unrhyw un sy'n ei gynhyrchu, ei werthu neu sydd a'r cyffur yn eu meddiant.[2] MDMA yw un o'r cyffuriau anghyfreithlon a ddefnyddir fwyaf yn y byd [3] a chaiff ei ddefnyddio mewn ystod o amgylchiadau cwbl wahanol i ddefnydd gwreiddiol y cyffur ym myd seicotherapi. Yn aml, cysylltir ei ddefnydd a'r diwylliant "rave" a'r mathau o gerddoriaeth sy'n gysylltiedig â hynny.
Ceir cryn anghydweld ym myd gwyddoniaeth, meddygaeth a chylchoedd polisïau cyffuriau ynglŷn â pheryglon MDMA, yn enwedig y posibilrwydd o ddifrod niwrowenwynig i system nerfol canolog y corff. Mae nifer o awdurdodau rheolaethol mewn sawl lleoliad ledled y byd wedi caniatau astudiaethau lle rhoir MDMA i bobl er mwyn gweld ei botensial therapiwtig, neu yn amlach, er mwyn cael gweld ei brif effeithiau.[4]
Effeithiau
[golygu | golygu cod]Effeithiau byr-dymor
[golygu | golygu cod]Mae prif effeithiau cymryd MDMA yn gymharol gyson a gellir darogan ei effeithiau ymysg defnyddwyr.[5][6][7] Mae'r effeithiau mwyaf cyffredin yn cynnwys:
- Ewfforia
- Llai a ddrwgdeimlad ac ansicrwydd
- Teimladau mwy agos at bobl eraill
- Teimladau o empathi at eraill
- Y gallu i drafod materion dadleuol yn ddi-ffwdan
- Teimlad cryf o heddwch mewnol a hunan-dderbyniad
- Teimlad o fewnwelediad ac eglurder meddyliol
- Dwyshad yn y synhwyrau, yn enwedig propriodderbyniaeth, clywed a chyffwrdd
- Llai o archwaeth bwyd
- Dargadwedd troethol
- Mydriasis - (ymledu abnormal o gannwyll y llygad)
- Mwy o egni corfforol
- Cynnydd yn nghyfradd y galon a phwysau gwaed
- Cynnydd yn nhymheredd y corff
Gall effeithiau eraill gynnwys:
- Dirywiad yn y cof tymor byr
- Trisma - (yr ên yn cloi)
- Bruxia - (rhincian dannedd na ellir ei reoli)
- Nystagmus (symudiadau llygaid cyflym, na ellir eu rheoli)
- Sawl awr o aflonydd-dra ar ôl yr effeithiau cychwynnol, weithiau gyda theimlad o ewfforia parhaus
- Cyfnod o iselder cyffredinol ar ôl yr effeithiau cychwynnol, sydd gan amlaf yn dod i ben o fewn ychydig ddyddiau.
- Golwg ychydig yn aneglur ar ôl yr effeithiau cychwynnol, sydd gan amlaf yn dod i ben ar ôl rhai dyddiau.
Mae'r siawns o gymhlethdodau difrifol yn cynyddu yn dibynnu ar faint o'r cyffur a gymerir, amgylchedd, faint o ymarfer corfforol a wneir, ac os cymysgir MDMA â chyffuriau eraill. Mae'r cymhlethdodau hyn yn cynnwys:
- Hyperthermia (o ganlyniad i amgylchedd gormodol a/neu diffyg hydradiad a/neu seibiau o ymarfer corfforol, dawnsio gan amlaf)
- Diffyg hydradiad (o ganlyniad i amgylchedd gormodol a/neu seibiau o ymarfer corfforol, dawnsio gan amlaf)
- Hyponatremia (o ganlyniad i ryddhad o hormon gwrth-ddiwretig a/neu mewn-gymryd gormod o hylifau, sy'n gymhlethdod prin)
- Syndrom Serotonin (credir mai oherwydd rhyddhad o ormod o serotonin, sydd weithiau'n cael ei achosi gan gyd-gymryd cyffuriau serotonergig eraill)
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Gwefan MSD Archifwyd 2008-12-16 yn y Peiriant Wayback Adalwyd 17-03-2009
- ↑ Where is Ecstasy legal? Adlwyd 17-03-2009
- ↑ Ecstacy Abuse Information Archifwyd 2009-02-15 yn y Peiriant Wayback Adalwyd 17-03-2009
- ↑ Psychedelic Research Around The World Archifwyd 2013-12-03 yn y Peiriant Wayback Adalwyd 17-03-2009
- ↑ http://www.erowid.org/chemicals/mdma/mdma_effects.shtml
- ↑ "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2010-06-21. Cyrchwyd 2009-04-07.
- ↑ "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-03-28. Cyrchwyd 2009-04-07.