Nagykőrös
Nagykőrös | |||||
---|---|---|---|---|---|
| |||||
Hungaria urbo | |||||
Flago | Blazono | ||||
Administrado | |||||
| |||||
Poŝtkodo | 2750 | ||||
En TTT | Oficiala retejo [+] | ||||
Demografio | |||||
Loĝantaro | 23 052 (2023) [+] | ||||
Loĝdenso | 101 loĝ./km² | ||||
Geografio | |||||
Geografia situo | 47° 2′ N, 19° 47′ O (mapo)47.03305555555619.783888888889Koordinatoj: 47° 2′ N, 19° 47′ O (mapo) [+] | ||||
Areo | 227,97 km² (22 797 ha) [+] | ||||
Horzono | Mezeŭropa tempo [+] | ||||
| |||||
Alia projekto | |||||
Nagykőrös [nadjkOroŝ] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Hungario, en departemento Pest, en Distrikto Nagykőrös, kies centro estas.
Situo
[redakti | redakti fonton]Nagykőrös situas sur ebenaĵo sudoriente de Budapeŝto, proksime al Kecskemét, ĉe la fervoja linio Budapeŝto–Szeged. Cegléd troviĝas 16, Kecskemét 17, Budapeŝto 86 km.
Historio
[redakti | redakti fonton]Ĝia areo estas loĝata ekde la neolitiko, la komunumo estis unuafoje menciita en 1266. Nagykőrös ricevis en 1368 rajtojn de kampurbo, dum la turka okupa periodo, ĝi estis sultana posedaĵo (ĥas-urbo). Ĝi estis ekde 1817 "libera urbo". Dum la reĝlando la komunumo estis konsilantrajta urbo.
Ĝia ekonomia evoluo komenciĝis en la turka epoko, kiam la loĝantoj okupiĝis ĉefe pri bestobredado kaj bestokomercado. En la 18-a jarcento aperis krom la bredado la frukto- kaj legomkultivado. Fine de la 19-a jarcento aperis ankaŭ la industrio.
Fine de la 19-a jarcento elformiĝis la agroindustria branĉo de la urbo. Aperis la konserva produktado (fondita en 1896 fare de Gschwindt Rt.), lignoprilabora, laktouzinoj (1950-aj jaroj). Krom tio aperis maŝinindustrio.
La plej malnovaj konstruaĵoj de la urbo estas la gotikdevena kalvinana, copfa romkatolika (omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario)) (1789) preĝejoj, la baroka urbodomo 1754.
En Nagykõrös funkcias ekde la 16-a jarcento lernejoj; nun tri mezlernejoj kaj la Kalvinana Instruist-eduka Altlernejo de Károli Gáspár.
Vizitindaĵoj
[redakti | redakti fonton]- Muzeo János Arany (1928)
- Kalvinana preĝejo (Nagykőrös)
- Preĝejo Sankta Ladislao (Nagykőrös)
- Sinagogo de Nagykőrös
- kulturdomo, iam hotelo
- Urbodomo de Nagykőrös
Famuloj
[redakti | redakti fonton]En Nagykőrös naskiĝis kaj mortis József Tóth (advokato).
En Nagykőrös naskiĝis:
- aldviolonisto Tamás Kunos
- bibliotekisto János Uri
- fasonisto Sándor Bedécs
- Zsigmond Szentpétery (geologo)
- Ferenc Donáth (gimnastikisto)
- instruisto Ferenc Nyáry
- Károly Balla (juristo)
- kriminologo Katalin Gönczöl
- matematikisto Mór Réthy
- neŭrologo Zoltán Ambrus Kovács
- operetkantisto Laura Réthy
- pentristoj Géza Biczó kaj Jenő Remsey
- politikisto Gedeon Tanárky
- György Szabó (skulptisto).
En Nagykőrös mortis:
- instruisto János Warga
- Gábor Báthory (episkopo).
Ĝemelurboj
[redakti | redakti fonton]Espelkamp, Germanio
Nagyszalonta, Rumanio
Haaksbergen, Nederlando
Castrocaro Terme e Terra del Sole, Italio
Le Muy, Francio
Thun, Svislando