Karibeko plaka
Karibeko plaka, 3,2 milioi kilometro karratuko hedadura duen plaka tektoniko bat da. Bere barnean, karibeko uharteez gain, Erdialdeko Amerikaren zati kontinentala (Guatemala, Belize, Honduras, El Salvador, Nikaragua, Costa Rica eta Panama) ere sartzen da, eta Karibe itsasoaren hondoa eratzen du Hego Amerikaren iparraldean. Karibeko plakak muga egiten du Ipar Amerikako plakarekin, Hego Amerikako plakarekin eta Cocosko plakarekin.
Ertzak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Plaka tektonikoen ertz gehienetan bezala, Karibeko plakaren mugetan, lurrikara aktibitate garrantzitsua dago, eta, tokiren batzuetan, sumendiak ere daude
- Karibeko plakaren Iparraldeko Muga, gehienbat, ibilbide faila bat edo muga igarotzaile bat da, (AEBetako Kaliforniako San Andres faila bezala. Karibeko plakaren iparraldeko mugaren mendebaldeko zatia, Motaguako fallak eratzen du, ekialderantz, Swan uharteetako fallatik, Kaiman uharteetako fosatik, Ekialdeko fallatik Kubaren hegoaldean eta Hispaniola uhartea eta Puerto Ricoko fosatik hedatzen dena.
- Ekialdeko muga, subdukzio gune bat da. Baina, Hego Amerikako plaka eta Ipar Amerikar plakaren arteko muga zein den ezagutzen ez denez, ez da ezagutzen bietako zein subduzitzen den Karibeko plakaren azpian (beharbada biak). Subdukzioa, Antilla Txikietako arkuko uharte bolkanikoen arduraduna da, Birjina uharteetatik Venezuelako kostalderaino. Toki honetan, 70 sumendi aktibo daude, horien artean, Montserrateko Soufriere Hills delakoa, Martinikako Peleé mendia, Guadalupeko La Grande Soufrière, Soufrière Saint Vincent Saint Vincent eta Grenadinetan eta Kick-'em-Jenny, Grenadatik 10 kilometro iparraldera dagoena.
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Bi iritzi daude Karibeko plakaren jatorriari buruz, bere banaketa, Kretazeoaren amaieran edo Paleozenoaren hasieran (duela 70-60 milioi urte) datatzen dutenak, Costa Rica-Panamako arkua eta Antilletakoa aldi berean funtzionatzen hasten direnean. Zientzialari talde baten arabera, plaka hau, Galapagoak uharteetako puntu beroan sortutako "plateau" bati dagokiola uste du. Beste batek, bere jatorria azaltzeko puntu beroaren beharrik ez dagoela, eta dortsal ozeaniko baten bidez edo subdukzio gune talde konplexu baten ondorioz azal daitekeela uste du.