Samaniego
- Artikulu hau Arabako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Samaniego (argipena)».
Samaniego | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Samaniegoren ikuspegi orokorra. | |||||||||||
| |||||||||||
Administrazioa | |||||||||||
Estatua | Espainia | ||||||||||
Erkidegoa | Euskal Autonomia Erkidegoa | ||||||||||
Lurraldea | Araba | ||||||||||
Eskualdea | Arabako Errioxa | ||||||||||
Izen ofiziala | |||||||||||
Alkatea | Maria Pilar Garmendia Iparragirre (Euskal Herria Bildu) | ||||||||||
Posta kodea | 01307 | ||||||||||
INE kodea | 01052 | ||||||||||
Herritarra | samaniegar | ||||||||||
Kokapena | |||||||||||
Koordenatuak | 42°34′06″N 2°40′45″W / 42.5682°N 2.6791°W | ||||||||||
Azalera | 10,64 km² | ||||||||||
Garaiera | 572 metro | ||||||||||
Distantzia | 41 km Gasteiza | ||||||||||
Demografia | |||||||||||
Biztanleria | 305 (2023) | ||||||||||
| |||||||||||
Dentsitatea | 31,11 bizt/km² | ||||||||||
Hazkundea (2003-2013)[1] | |||||||||||
Zahartze tasa[1] | % 25,28 | ||||||||||
Ugalkortasun tasa[1] | ‰ 45,45 | ||||||||||
Ekonomia | |||||||||||
Jarduera tasa[1] | % 76,19 (2011) | ||||||||||
Genero desoreka[1] | % 15,29 (2011) | ||||||||||
Langabezia erregistratua[1] | % 3,69 (2013) | ||||||||||
Euskara | |||||||||||
Euskaldunak[1] | % 27,1 (2010) | ||||||||||
Kaleko erabilera [2] | % (2016) | ||||||||||
Etxeko erabilera[3] | % 7.61 (2016) | ||||||||||
Datu gehigarriak | |||||||||||
Sorrera data | 1668 | ||||||||||
Webgunea | http://www.aytosamaniego.com/ |
Samaniego Arabako hegoaldeko udalerria da, Arabako Errioxako eskualdekoa. Gasteiztik 41 kilometrora dago. 2019ko datuen arabera 316 biztanle dauzka 10,64 km²-ko eremuan banaturik.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Iparraldean: Guardia eta Lagran.
- Hegoaldean: Mañueta eta Villabuena Araba.
- Ekialdean: Guardia eta Leza.
- Mendebaldean: Ábalos (Errioxako Autonomia Erkidegoa).
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Guardiaren menpekoa izan zen XV. mendera arte, noiz Gaztelako Erresumak konkistatu baitzuen. Ondoren, 1461. urtean Samaniego gotortu zuten. 1668ko irailaren 30ean hiribildu titulua lortu zuen, Karlos II.a Espainiakoak emana.
Udalerrian hiru herri gehiago zeuden behinola, gaur egun hustuak edo galduak: Pazuengos, Murriarte eta San Millán.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Samaniegoko biztanleria |
---|
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2019ko udal hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2019ko maiatzaren 26ko udal hauteskundeen emaitzen ondorioz Samaniegoko alkatea EH Bilduko Maria Pilar Garmendia da:
Samaniegogo udalbatza | |||||
Alderdia |
2019 |
2023 | |||
Zinegotziak | Boto kopurua | Zinegotziak | Boto kopurua | ||
Euskal Herria Bildu (EH Bildu) | 3 / 7 |
4 / 7 |
|||
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) | 3 / 7 |
3 / 7 |
|||
Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) | 1 / 7 |
0 / 7 |
|||
Alderdi Popularra (PP) | 0 / 7 |
0 / 7 |
|||
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak alea.eus webgunean |
Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hauek izan dira Samaniegoko azken alkateak:
Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia[4] | |
Agapito Zuñeda Gonzalez[4][5][6][7] | 1979 | 1983 | Euskadiko Alderdi Sozialista | |
Octaviano Iza Ruiz[4][6] | 1983 | 1987 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
Juan Antonio Zuñeda Estibaliz[4] | 1987 | 1991 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
Gonzalo Saenz de Samaniego Berganzo[4][6] | 1991 | 1995 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
Gonzalo Saenz de Samaniego Berganzo[4][6] | 1995 | 1999 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
Angel Bello Berganzo[4] | 1999 | 2003 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
Abilio Iza Ruiz[4] | 2003 | 2007 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
Abilio Iza Ruiz[4] | 2007 | 2011 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
Cristobal Zuñeda Berganzo[4] | 2011 | 2015 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
Cristobal Zuñeda Berganzo[4] | 2015 | 2019 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
Maria Pilar Garmendia Iparragirre[4][8][9] | 2019 | 2023 | Euskal Herria Bildu | |
Maria Pilar Garmendia Iparragirre[10][11] | 2023 | Jardunean | Euskal Herria Bildu |
Garraioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Araba Bus sareko
eta
lineek zerbitzua ematen diote herri honi:
|
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu udalerrian:
|
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiak eta ospakizunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Aste Santuko Berpizkunde igandean Judasen Erretzea ospatzen dute. Bertan, ohitura zaharrari jarraiki, panpina bat erretzen dute herriko espiritu gaiztoak uxatzeko.
- Irailaren 7tik 11ra, Bailarako Ama Birjina zaindariaren festak ospatzen dituzte.
Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Samaniegoko hizkuntz nagusia erdera da.
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jasokundearen eliza, XV. mendekoa. Gotorleku bezala eraiki zuten. Atari barrokoa du.
- Samaniego Jauregia, XVII. mendekoa. Egun, hotela da.
- Bailarako Ama Birjinaren baseliza, herrigunetik at dagoena, Bastidarako bidean.
- Bodegas Baigorri-ren eraikin modernoa, Iñaki Aspiazu arkitektoak diseinatua[12].
Samaniegar ezagunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Gonzalo Saenz de Samaniego Berganzo (1966-), EAJko politikaria eta Eusko Jaurlaritzako sailburu ohia.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ a b c d e f g Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ a b c d e f g h i j k l (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública:» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2020-03-21).
- ↑ (Gaztelaniaz) «La ilusión de aquellos Alcaldes de hace 40 años» Blog Rioja Alavesa (Noiz kontsultatua: 2020-03-09).
- ↑ a b c d «Samaniego» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (Noiz kontsultatua: 2020-04-13).
- ↑ (Gaztelaniaz) Cañamero Redondo et al., Antonio. (1982). Enciclopedia Histórico Geográfica de Álava. Haranburu Editor, (IV. Liburukia) 22 or..
- ↑ «PSEk EH Bilduri eman dio alkatetza Samaniegon» Berria 2019-06-16 (Noiz kontsultatua: 2020-03-14).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (Noiz kontsultatua: 2020-03-14).
- ↑ «Aldaba jo dute Oionen - Arabako errioxa» Alea 2023-05-29 (Noiz kontsultatua: 2023-06-08).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Álava, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Álava 2023-06-18 (Noiz kontsultatua: 2024-02-03).
- ↑ Artium: BODEGAS BAIGORRI. Arkitektura eta enologia
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena: Euskal Wikiatlasa |
- Samaniego euskadi.net webgunean
- (Gaztelaniaz) Samaniegoko Udalaren webgunea
- (Gaztelaniaz) Samaniego Auñamendi entziklopedian