ایزوتوپهای لیتیم
عنصر لیتیم (litiom) دارای دو ایزوتوپ پایدار لیتیم-۶ و لیتیم-۷ است که دارای فراوانی (۹۲٫۵٪) میباشد.[۱] این دو ایزوتوپ پایدار در مقایسه با دو عنصر سبک و سنگین همسایگی خود یعنی هلیم و بریلیم، به صورت غیر طبیعی، انرژی پیوستگی هستهای پایینی به ازای هر هسته دارند. به جز دوتریوم و هلیم-۳، دو هستهٔ لیتیم انرژی پیوستگی کمتری به ازای هر هسته، نسبت به هر هستهٔ پایدار دیگری دارند.[۲] در نتیجهٔ این پدیده، عنصر لیتیم با اینکه وزن اتمی کمی دارد اما در سامانهٔ خورشیدی از دید فراوانی، در میان ۳۲ عنصر، رتبهٔ ۲۵ ام را دارد.[۳] هفت ایزوتوپ پرتوزا برای لیتیم پیدا شدهاست که پایدارترین آنها لیتیم-۸ با نیمهعمر ۸۳۸ میلیثانیه ولیتیم-۹ با نیمهعمر ۱۷۸ میلی ثانیهاست. دیگر ایزوتوپهای پرتوزا نیمهعمری کمتر از ۸٫۶ میلیثانیه دارند. ناپایدارترین ایزوتوپ این عنصرلیتیم-۱۰ با نیمهعمر ۷٫۶ × ۱۰−۲۳ ثانیهاست که در آن پروتون پرتوزایی میکند.[۴]
لیتیم-۷ یکی از عنصرهای بسیار کهن (یا دقیق تر بگوییم هستههای بسیار کهن) است که در جریان هستهزایی مهبانگ پدید آمدهاست. گمان آن میرود که مقدار اندکی از ۶Li و ۷Li در ستارهها پدید میآید اما به همان سرعتی که ایجاد میشود به همان سرعت، میسوزد و دوباره مصرف میشود.[۵] علاوه بر این احتمالاً مقدار اندکی از ۶Li و۷Li در اثر بادهای خورشیدی و برخورد پرتوهای کیهانی با اتمهای سنگین تر و در نتیجه واپاشی ایزوتوپهایی مانند ۷Be و ۱۰Be پدید میآیند.[۶] هنگامی که لیتیم در جریان هستهزایی ستارهها پدید میآید دوباره سوخته و مصرف میشود. همچنین ۷Li در ستارههای کربنی هم میتواند تولید شود.[۷]
فرایندهای طبیعی گوناگونی میتوانند ایزوتوپهای لیتیم را تولید کنند.[۸] از جملهٔ آنها میتوان به پدیدهای شیمیایی هنگام ساخت کانیها، دگرگشت و داد و ستدهای یونی اشاره کرد. یون لیتیم در کانیهای رسی هشت وجهی جایگزین منیزیم و آهن میشود.
لیتیم-۴
[ویرایش]لیتیم-۴ شامل سه پروتون و یک نوترون است. در میان ایزوتوپهای شناختهشده لیتیم کوتاهترین طول عمر را دارد و نیمه عمر آن ×۱۰−۲۳ ۹٫۱ ثانیه است و با نشر پروتون به هلیم-۳ واپاشی میشود. [۹] لیتیم-۴ به عنوان ایزوتوپ میانی در برخی از واکنشهای همجوشی هستهای میتواند به وحود آید.
منابع
[ویرایش]- ↑ "Isotopes of Lithium". Berkeley National Laboratory, The Isotopes Project. Archived from the original on 13 May 2008. Retrieved 2008-04-21.
- ↑ File:Binding energy curve - common isotopes.svg shows binding energies of stable nuclides graphically; the source of the data-set is given in the figure background.
- ↑ Numerical data from: Lodders, Katharina (2003). "Solar System Abundances and Condensation Temperatures of the Elements". The Astrophysical Journal. 591 (2): 1220–1247. doi:10.1086/375492. ISSN 0004-637X. Graphed at File:SolarSystemAbundances.jpg
- ↑ Sonzogni, Alejandro. "Interactive Chart of Nuclides". National Nuclear Data Center: Brookhaven National Laboratory. Archived from the original on 20 December 2018. Retrieved 2008-06-06.
- ↑ Asplund, M.; et al. (2006). "Lithium Isotopic Abundances in Metal-poor Halo Stars". The Astrophysical Journal. ۶۴۴: ۲۲۹. arXiv:astro-ph/0510636. Bibcode:2006ApJ...644..229A. doi:۱۰٫۱۰۸۶/۵۰۳۵۳۸.
{{cite journal}}
: Check|doi=
value (help) - ↑ Chaussidon, M.; Robert, F.; McKeegan, K.D. (2006). "Li and B isotopic variations in an Allende CAI: Evidence for the in situ decay of short-lived ۱۰Be and for the possible presence of the short−lived nuclide ۷Be in the early solar system" (PDF). Geochimica et Cosmochimica Acta. ۷۰ (۱): ۲۲۴–۲۴۵. Bibcode:2006GeCoA..70..224C. doi:10.1016/j.gca.2005.08.016. Archived from the original (PDF) on 18 July 2010. Retrieved 6 December 2013.
- ↑ Denissenkov, P. A.; Weiss, A. (2000). "Episodic lithium production by extra-mixing in red giants". Astronomy and Astrophysics. ۳۵۸: L49–L52. arXiv:astro-ph/0005356. Bibcode:2000A&A...358L..49D.
- ↑ Seitz, H.M.; Brey, G.P.; Lahaye, Y.; Durali, S.; Weyer, S. (2004). "Lithium isotopic signatures of peridotite xenoliths and isotopic fractionation at high temperature between olivine and pyroxenes". Chemical Geology. ۲۱۲ (۱–۲): ۱۶۳–۱۷۷. doi:10.1016/j.chemgeo.2004.08.009.
- ↑ "Isotopes of Lithium". Retrieved 20 October 2013.
پیوند به بیرون
[ویرایش]. doi:10.1021/ja01303a045. {{cite journal}}
: Cite journal requires |journal=
(help); Missing or empty |title=
(help); Text "noedit" ignored (help)
ایزوتوپهای عناصر شیمیایی | |||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
۱ H |
۲ He | ||||||||||||||||
۳ Li |
۴ Be |
۵ B |
۶ C |
۷ N |
۸ O |
۹ F |
۱۰ Ne | ||||||||||
۱۱ Na |
۱۲ Mg |
۱۳ Al |
۱۴ Si |
۱۵ P |
۱۶ S |
۱۷ Cl |
۱۸ Ar | ||||||||||
۱۹ K |
۲۰ Ca |
۲۱ Sc |
۲۲ Ti |
۲۳ V |
۲۴ Cr |
۲۵ Mn |
۲۶ Fe |
۲۷ Co |
۲۸ Ni |
۲۹ Cu |
۳۰ Zn |
۳۱ Ga |
۳۲ Ge |
۳۳ As |
۳۴ Se |
۳۵ Br |
۳۶ Kr |
۳۷ Rb |
۳۸ Sr |
۳۹ Y |
۴۰ Zr |
۴۱ Nb |
۴۲ Mo |
۴۳ Tc |
۴۴ Ru |
۴۵ Rh |
۴۶ Pd |
۴۷ Ag |
۴۸ Cd |
۴۹ In |
۵۰ Sn |
۵۱ Sb |
۵۲ Te |
۵۳ I |
۵۴ Xe |
۵۵ Cs |
۵۶ Ba |
* | ۷۲ Hf |
۷۳ Ta |
۷۴ W |
۷۵ Re |
۷۶ Os |
۷۷ Ir |
۷۸ Pt |
۷۹ Au |
۸۰ Hg |
۸۱ Tl |
۸۲ Pb |
۸۳ Bi |
۸۴ Po |
۸۵ At |
۸۶ Rn |
۸۷ Fr |
۸۸ Ra |
** | ۱۰۴ Rf |
۱۰۵ Db |
۱۰۶ Sg |
۱۰۷ Bh |
۱۰۸ Hs |
۱۰۹ Mt |
۱۱۰ Ds |
۱۱۱ Rg |
۱۱۲ Cn |
۱۱۳ Nh |
۱۱۴ Fl |
۱۱۵ Mc |
۱۱۶ Lv |
۱۱۷ Ts |
۱۱۸ Og |
* | ۵۷ La |
۵۸ Ce |
۵۹ Pr |
۶۰ Nd |
۶۱ Pm |
۶۲ Sm |
۶۳ Eu |
۶۴ Gd |
۶۵ Tb |
۶۶ Dy |
۶۷ Ho |
۶۸ Er |
۶۹ Tm |
۷۰ Yb |
۷۱ Lu | ||
** | ۸۹ Ac |
۹۰ Th |
۹۱ Pa |
۹۲ U |
۹۳ Np |
۹۴ Pu |
۹۵ Am |
۹۶ Cm |
۹۷ Bk |
۹۸ Cf |
۹۹ Es |
۱۰۰ Fm |
۱۰۱ Md |
۱۰۲ No |
۱۰۳ Lr | ||