کاروانسرای افضل
میراث جهانی یونسکو | |
---|---|
نمای غربی کاروانسرای افضل | |
مکان | |
معیار ثبت | فرهنگی: (ii), (iii) |
شمارهٔ ثبت | ۱۶۶۸ |
تاریخ ثبت | ۲۰۲۳ (طی نشست چهل و پنجم) |
اطلاعات ثبت ملی | |
شماره ثبت ملی | ۷۹۴۰ |
تاریخ ثبت ملی | ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ |
دیرینگی | دوره قاجار |
کاروانسرای افضل | |
---|---|
نام | کاروانسرای افضل |
کشور | ایران |
استان | استان خوزستان |
شهرستان | شوشتر |
اطلاعات اثر | |
کاربری | کاروانسرا، سرای |
دیرینگی | دوره قاجار |
دورهٔ ساخت اثر | دوره قاجار |
بانی اثر | خاندان افضل |
اطلاعات ثبتی | |
شمارهٔ ثبت | ۷۹۴۰ |
تاریخ ثبت ملی | ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ |
کاروانسرای افضل یا سرای افضل مجموعهای مربوط به دوره قاجار و یکی از میراث جهانی ایران است. این کاروانسرا در شوشتر، خیابان طالقانی، کوچه سنگفرش واقع شده و در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۹۴۰ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.[۱] این کاروانسرا در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ (۱۷ سپتامبر ۲۰۲۳) در چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو (UNESCO)، با پرونده چندین کاروانسرای ایران به عنوان بیست و هفتمین میراث فرهنگی ملموس ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. این کاروانسرا چهاردهمین میراث جهانی در شهر تاریخی شوشتر است.[۲]
این بنا توسط خاندان افضل در کنار محله قدیمی دُلدُل ساخته شدهاست. خاندان افضل که از خانوادههای معروف و قدیمی شوشتر هستند اغلب به شغل تجارت مشغول بودهاند.[۳]
ویژگی بنا
[ویرایش]بنا در چهار طبقه ساخته شدهاست که شامل طبقات هم کف، اول، شبستان (زیرزمین) و شوادان میباشد. در سکوی دور حیاط تزئینات آجری به صورت فخرومدین کار شدهاست. در دیگر بخشهای بنا سایر نقوش آجری و طرحهای خوون چینی خفته و راسته و حصیری، اجرا شدهاست. در کف سازی حیاط قاب آجری به کار رفته و همچنین نیم ستونهایی که در آن مصالح آن از سنگ و ملات سیمان و گچ به کار رفتهاست. معماران این بنا از معماران برجسته شوشتر به نام فردینژاد و معماریان بودهاند.[۴]
کاربری نمایشگاه صنایع دستی
[ویرایش]در حال حاضر این کاروانسرا محل دائمی نمایشگاه صنایع دستی است و در غرفههای مختلف آن کارگاههای صنایع دستی برپا میشود. کاروانسرای افضل بزرگترین مرکز تولید صنایع دستی استان خوزستان بهشمار میرود و صنعتگرانی در رشتههای مختلف هنری در آن فعالیت دارند.[۵][۶]
ثبت در فهرست میراث جهانی
[ویرایش]در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای افضل بههمراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر (جمعاً ۵۴ کاروانسرا در ۲۴ استان ایران) تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته میشود.[۷][۸]
نگارخانه
[ویرایش]-
غرفههای تولید و فروش صنایع دستی در سرای افضل
-
بافندگی سنتی در غرفههای تولید و فروش صنایع دستی در سرای افضل
-
نمای بیرونی ضلع غربی سرای افضل
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانشهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانیشده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافتشده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
- ↑ «کاروانسرای افضل شوشتر ثبت جهانی شد. ایرنا».
- ↑ «تارنمای اداره میراث فرهنگی شوشتر».
- ↑ «تارنمای اداره میراث فرهنگی شوشتر».
- ↑ «تارنمای اداره کل میراث فرهنگی خوزستان». بایگانیشده از اصلی در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۷. دریافتشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۷.
- ↑ «خبرگزاری ایرنا».
- ↑ «یونسکو کاروانسراهای ایران را به فهرست میراث جهانی اضافه کرد». رادیو فردا. ۲۷ شهریور ۱۴۰۲. دریافتشده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳.
- ↑ «ویدیو/ «کاروانسراهای ایرانی» رای آوردند، «دیزمار» رد شد». ایسنا. ۲۶ شهریور ۱۴۰۲. دریافتشده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۳.