Ելիզավետա Տարախովսկայա
Ելիզավետա Տարախովսկայա | |
---|---|
Ծննդյան անուն | ռուս.՝ Елизавета Яковлевна Парнох |
Ծնվել է | հուլիսի 15 (27), 1891 |
Ծննդավայր | Տագանրոգ, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն |
Վախճանվել է | նոյեմբերի 13, 1968 (77 տարեկան) |
Վախճանի վայր | Մոսկվա, ԽՍՀՄ |
Գերեզման | Նովոդեվիչյան գերեզմանոց |
Մասնագիտություն | գրող, բանաստեղծուհի, մանկագիր, դրամատուրգ և թարգմանչուհի |
Լեզու | ռուսերեն |
Քաղաքացիություն | |
Կրթություն | Բեստուժևյան դասընթացներ և Մարիինյան գիմնազիա |
Ելիզավետա Յակովլևնա Տարախովսկայա (ռուս.՝ Елизаве́та Я́ковлевна Тарахо́вская ծննդյան անունը՝ Պարնոխ, ռուս.՝ Па́рнох հուլիսի 15 (27), 1891, Տագանրոգ, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 13, 1968, Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]), ռուս բանաստեղծուհի, դրամատուրգ, թարգմանիչ։
Վալենտին Պարնախի և Սոֆյա Պարնոկի քույրը։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ելիզավետա Տարախովսկայան ծնվել է 1891 թվականին, Տագանրոգում։ Հայրը՝ Յակով Սոլոմոնովիչ Պարնոխը, եղել է դեղագործ և դեղատան սեփականատեր, ազնվական պատվավոր քաղաքացի։ Մայրը Ալեքսանդրա Աբրամովնա Պարնոխը (ծննդյան անունը՝ Իդելսոն, 1853-1895), եղել է բժիշկ։ Ելիզավետան ոսկե մեդալով ավարտել է Տագանրոգի Մարիինյան գիմնազիան, Պետրոգրադում սովորել է Բեստուժևի դասընթացներում։
1920 թվականին Ռոստովում Ելիզավետան ամուսնացել է «տագանրոգցի վաճառականի որդու»՝ Ալեքսանդր Աբրամովիչ Տարախովսկու հետ[2]։ Ամուսնու հայրը՝ գրող և թատրոնի քննադատ Աբրամ Բորիսովիչ Տարախովսկին (կեղծանունը՝ Ա. Դարով, 1866 - 1920 թվականից ոչ շուտ), տպագրվել է «Տագանրոգի բանբերում», եղել է «Մերձազովյան երկրամաս» («Приазовский край») թերթի աշխատակից (1919 թվականին՝ խմբագիր), նամակագրության մեջ է եղել Անտոն Չեխովի հետ[3][4]։ Այս ամուսնությունը երկար չի տևել, բայց ամուսնու ազգանունը Ելիզավետան կրել է ողջ կյանքի ընթացքում[2]։
Հեղինակ է տարբեր ժանրերի (պոեզիա, արձակ, դրամատուրգիա) բազմաթիվ մանկական գրքերի։ Հետագա տարիներին թողարկել է «մեծահասակների» համար բանաստեղծությունների երկու ժողովածու։
Ելիզավետա Տարախովսկայան երեխաների համար ռուսերեն է թարգմանել Յուլիան Տուվիմի (Լեհաստան), Կուդդուս Մուհամմադիի (Ուզբեկստան), Միրվարի Դիլբազիի (Ադրբեջան), Մարիկա Բարաթաշվիլիի (Վրաստան), Էդուարդաս Մեժելայտիս (Լիտվա), Ասեն Բոսև (Բուլղարիա) և շատ ուրիշների բանաստեղություններ։ Ռուսաստանի շատ թատրոններում, այդ թվում՝ Սերգեյ Օբրազցովի անվան տիկնիկային թատրոնում, բեմադրվում է Տարախովսկայայի По щучьему велению հեքիաթը։
Յակով Պարնոխի առաջին ամուսնության բոլոր զավակներից Ելիզավետա Տարախովսկայան խորհրդային գրականության համակարգում եղել է առավել ապահովված։ Այս հանգամանքը նրան թույլ է տվել օգնել եղբոր՝ Վալենտին Պարնախի ընտանիքին այն տարիներին, երբ նրանք կարիքի մեջ էին[5]։
Ելիզավետա Տարախովսկայան մահացել է 1968 թվականի նոյմեբերի 13-ին, Մոսկվայում։ Թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։
Ընտանիք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Հայր՝ Յակով Սոլոմոնովիչ Պարնոխ (1853-1912), դեղագործ, դեղատան սեփականատեր, Տագանրոգի քաղաքային խորհրդի անդամ, ազնվական պատվավոր քաղաքացի։
- Քույր՝ Սոֆյա Յակովլևնա Պարնոկ, ռուս բանաստեղծուհի, թարգմանիչ։
- Եղբայր՝ Վալենտին Յակովլևիչ Պարնախ, ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ, երաժիշտ, պարող, խորեոգրաֆ, ռուսական ջազի ռահվիրա։
- Զարմիկ՝ Ալեքսանդր Վալենտինովիչ Պարնախ, գրող։
- Զարմիկի թոռը՝ Մաքսիմ Ալեքսանդրովիչ Պարնախ, նկարիչ, մանկավարժ։
- Ազգակից քույր՝ Տատյանա Արոնովիչ Ադոլֆովնա (ծննդյան անունը՝ Իդելսոն, 1902-?), նկարչուհի, ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։
Մատենագիտություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- О том, как приехал шоколад в Моссельпром / Рис. Ю. Ганфа. - [М.]: Друзья детей, [1925]. - 13 с.: ил.
- Тит полетит / Рис. А. Самохвалова. - М.; Л.: ЗиФ, 1925. - 12, [1] с.: ил.
- Электрическая курица: [Рассказ] / Обл.: И. Ф[ранцуз]. - [М.; Л.]: ГИЗ, [1927]. - [12] с.: ил.
- Железная дорога / Рис. Б. Покровского. - М.: изд-во Г. Ф. Мириманова, 1928. - [11] с.: ил.
- Митька и наука: Рассказы / Рис. В. Васильева. - М.; Л.: ГИЗ, 1928. - 32 с.: ил.
- Новый дом / Рис. Павлинова. - М.: Мириманов, 1928. - [12] с.: ил.
- То же / Ил.: Ф. Кондратов. - [М.]: ГИЗ, 1930. - 15 с.: ил.
- То же. Изд. 2-е. - [М.]: Мол. гвардия, 1931. - 15 с.: ил.
- Огород / Рис. Павлинова. - М.: Г. Ф. Мириманов, 1928. - [11] с.: ил.
- У Чёрного моря / Обл.: И. Мр[очковский]. - [М.]: ГИЗ, 1928. - [11] с.: ил.
- Костя, клоп и микроскоп / Рис. В. Апостоли. - [Л.]: Радуга, 1929. - [11] с.: ил.
- Стальные ребята / Карт. М. Михаэлис. - [М.]: ГИЗ, 1929. - 15 с.: ил.
- Бей в барабан! / Ил.: Н. Денисовский. - [М.]: ГИЗ, [1930]. - 11 с.: ил.
- То же. [Изд. 2-е]. - [М.]: ГИЗ, [1930]. - 11 с.: ил.
- То же. [Изд. 3-е]. - [М.]: ГИЗ, [1930]. - 11 с.: ил.
- То же. [Изд. 4-е] / Ил.: В. Иванова. - [М.]: Мол. гвардия, 1932. - 16 с.: ил.
- Где овечка без хвоста? / Ил.: М. Синякова. - [М.]: ГИЗ, 1930. - [11] с.: ил.
- 12 без пяти / Рис. В. Ивановой. - [М.]: ГИЗ, 1930. - [11] с.: ил.
- Колокол в море / Ил.: Б. Покровский. - [М.]: ГИЗ, 1930. - 11 с.: ил.
- Общежитие коров / Рис. Д. Шмаринова. - М.; Л.: ГИЗ, 1930. - 16 с.: ил.
- Радио-бригада / Ил.: Е. Абрамова. - [М.]: ГИЗ, 1930. - 16 с.: ил.
- То же. [Изд. 2-е]. - [М.]: Мол. гвардия, 1931. - 16 с.: ил.
- Универмаг / Ил.: Ф. Кондратов. - [М.]: ГИЗ, 1930. - 15 с.: ил.
- Амарэ детский сад / Ил.: Н. Памятных. - [М.]: Мол. гвардия, 1932. - [16] с.: ил.
- Метрополитен / Рис. А. Брей. - [М.]: Мол. гвардия, 1933. - [15] с.: ил.
- То же / Оформл. М. Серёгина и Н. Исаевой; фото М. Прехнера. - М.: Детгиз, 1935. - 16 с.: ил.
- То же. Изд 2-е. - М.: Детиздат, 1936. - 16 с.: ил.
- Метро. Изд. 3-е. - М.; Л.: Детиздат, 1938. - [16] с.: ил.[6]
- То же / [Илл.: А. Васин]. - [М.]: Детгиз, 1951. - 16 с.: ил.
- То же. - [М.]: Детгиз, 1957. - 16 с.: ил.
- То же / [Рис. А. Васина]. - [М.]: Детгиз, 1957. - 16 с.: ил. (Школьная б-ка для нерусских школ).
- То же / [Ил.: Г. Вальк]. - М.: Дет. лит., 1971. - 32 с.: ил.
- Воздушный парад / Автолит. Н. Кирпичёва. - М.; Л.: Детиздат, 1937. - [16] с.: ил.
- Лентяй: Пьеса для школьного самодеятельного кукольного театра. - М.: тип. треста «Мособлполиграф», 1937. - 15 с.
- Необыкновенные гости: Театрализованная игра для самодеятельного театра. - М.; Л.: Искусство, 1937. - 19 с.
- Волшебный виноград: Пьеса для детей в 3 д., 5 карт. - М.: Искусство, 1940. - 74 с. Стеклогр. изд.
- Дружба / Рис. Е. Фрадкиной. - Ташкент: Госиздат УзССР, 1942. - 16 с.: ил.
- Солнечные часы / Рис. П. Алехина. - Ставрополь: Ставропольская правда, 1947. - 32 с.: ил
- То же. - М.; Л.: Детгиз, 1947. - 32 с.: ил.
- Калитка в сад / [Ил.: М. Бутрова]. - [М.]: Детгиз, 1949. - [24] с.: ил.
- Стихи / Рис. В. Позина. - М.; Л.: Детгиз, 1951. - 64 с.: ил.
- Сказка про живую воду / Рис. О. Зотова. - М.; Л.: Детгиз, 1953. - 31 с.: ил.
- Стихи и сказки. - М.: Детгиз, 1954. - 192 с.: ил., 1 л. портр.
- Посмотрим выставку. - М.: Детгиз, 1957. - 32 с.: ил.
- То же / [Ил.: В. Алексеев]. - [М.]: Детгиз, 1958. - 27 с.: ил.
- Скрипичный ключ. Стихи. - М.: Сов. писатель, 1958. - 111 с.
- Луна и лентяй / Рис. А. Каневского. - М.: Детгиз, 1960. - 12 с.: ил.
- То же. - М.: Дет. лит., 1964. - 12 с.: ил.
- Стихи и сказки. - М.: Детгиз, 1962. - 206 с.: ил., 1 л. портр.
- То же. - М.: Детгиз, 1963. - 206 с.: ил., 1 л. портр.
- Птица: Стихи. - М.: Сов. писатель, 1965. - 79 с.
- Солнечные часы / Рис. М. Мироновой. - М.: Дет. лит., 1965. - 8, [8] с.: ил.
- Стихи и сказки / [Предисл. Ю. Яковлева]. - М.: Дет. лит., 1965. - 238 с., 1 л. портр.
- Чайка: [Стихи о В. В. Николаевой-Терешковой] / [Ил.: В. Чапли]. - М.: Дет. лит., 1965. - 32, [7] с.: ил.
- Живой снежок: Стихи / Рис. В. Гальдяева. - М.: Дет. лит., 1967. - 16 с.: ил.
- Сказка про живую воду: Сказки и стихи. - М.: Дет. лит., 1967. - 47 с.: ил.
- По щучьему веленью: Пьеса по материалам русских сказов в 2 д. / [Режиссёрский коммент. Н. С. Соловьёвой; Ил.: Ю. А. Трофимов]. - [М.]: Всерос. театр. о-во, 1968. - 34 с.: ил.
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ В КЛЭ указан 1895 год
- ↑ 2,0 2,1 Калло Е. Послесловие // «Серебряный век» в Крыму: взгляд из XXI столетия: Материалы Четвёртых Герцыковских чтений в г. Судаке 6-10 июня 2005 года. - М.-Симферополь-Судак: Дом-музей Марины Цветаевой, КЦГУ, 2007. - С. 207. - ISBN 5-93015-032-X.
- ↑ «С. А. Щеглова «Абрам Борисович Тараховский»». Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2019 թ․ սեպտեմբերի 8-ին.
- ↑ Гонтмахер М. А. Евреи на Донской земле Արխիվացված 2021-03-01 Wayback Machine: - Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2007. - С. 94.: Дед, купец второй гильдии Берка Хаимович Тараховский, числится в «Списке коренных купцов г. Таганрога, возобновивших гильдейские свидетельства на 1894 год».
- ↑ Парнах А. В. Заметки о моём отце // «Серебряный век» в Крыму: взгляд из XXI столетия: Материалы Четвёртых Герцыковских чтений в г. Судаке 6-10 июня 2005 года. - М.-Симферополь-Судак: Дом-музей Марины Цветаевой, КЦГУ, 2007. - 304 с. - ISBN 5-93015-032-X.
- ↑ скан книги
Գրականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Чуковский К. О поэзии для маленьких // Литературная газета. 1947. 29 июня.
- Левин Ф. В скрипичном ключе // Знамя. 1959. № 2.
- Сивоконь С. И. Тараховская // Краткая литературная энциклопедия. Т. 7: «Советская Украина» - Флиаки / Гл. ред. А. А. Сурков. - М.: Сов. энцикл., 1972. - Стб. 388-389.
- Энциклопедия Таганрога. - Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2003. - 512 с. - ISBN 5-7509-0662-0.
- Нерлер П. [ Вступительная статья к публикации: Парнах В. Я. «Пансион Мобер: Воспоминания» ] // Диаспора [: альманах]. Новые материалы. Том VII. - СПб.: Дмитрий Буланин; Феникс-ATHENAEUM, 2005. - С. 7-94. - ISBN 5-85042-077-0, ISBN 5-85042-084-3
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Приходько В. Елизавета Тараховская: «Грех „легкомыслия“, или На долю Марины выпало слово „плаха“» // Московская правда. 1996. 30 августа. № 157, - о встречах с Мариной Цветаевой
- Сканы детских книг, написанных Тараховской Е. Я.
|
- Հուլիսի 27 ծնունդներ
- 1891 ծնունդներ
- Ռուսական կայսրությունում ծնվածներ
- Նոյեմբերի 13 մահեր
- 1968 մահեր
- Մոսկվա քաղաքում մահացածներ
- Նովոդևիչյան գերեզմանատանը թաղվածներ
- Անձինք այբբենական կարգով
- Գրողներ այբբենական կարգով
- 20-րդ դարի կին գրողներ
- Խորհրդային բանաստեղծներ
- Խորհրդային դրամատուրգներ
- Խորհրդային մանկագիրներ
- Կին դրամատուրգներ
- Կին մանկագիրներ
- Հրեա բանաստեղծներ
- Ռուս բանաստեղծներ
- Ռուս բանաստեղծուհիներ
- Ռուս գրողներ
- Ռուս դրամատուրգներ
- Ռուս թարգմանիչներ
- Ռուս մանկագիրներ
- Ռուսաստանի հրեաներ