Հերման Շտաուդինգեր
Հերման Շտաուդինգեր գերմ.՝ Hermann Staudinger | |
---|---|
Ծնվել է | մարտի 23, 1881[1][2][3][…] Վորմս, Հեսսենի մեծ դքսություն |
Մահացել է | սեպտեմբերի 8, 1965[4] (84 տարեկան) Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու |
Քաղաքացիություն | |
Մասնագիտություն | քիմիկոս, ճարտարագետ և համալսարանի դասախոս |
Հաստատություն(ներ) | Ֆրայբուրգի համալսարան, Կարլսրուեի տեխնոլոգիական ինստիտուտ, Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոց և Ստրասբուրգի համալսարան |
Գործունեության ոլորտ | ֆիզիկական քիմիա |
Անդամակցություն | Լեոպոլդինա, Հայդելբերգի գիտությունների ակադեմիա և Բավարիական գիտությունների ակադեմիա |
Ալմա մատեր | Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան և Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոց |
Տիրապետում է լեզուներին | գերմաներեն[1] |
Գիտական ղեկավար | Դանիել Վորլանդեր |
Եղել է գիտական ղեկավար | Լեոպոլդ Ռուժիչկա |
Հայտնի աշակերտներ | Լեոպոլդ Ռուժիչկա |
Պարգևներ | |
Ամուսին(ներ) | Մագդա Ստաուդինգեր և Dora Staudinger? |
Երեխա(ներ) | Hansjürgen Staudinger? |
Հերման Շտաուդինգեր (գերմ.՝ Hermann Staudinger, մարտի 23, 1881[1][2][3][…], Վորմս, Հեսսենի մեծ դքսություն - սեպտեմբերի 8, 1965[4], Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու), գերմանացի քիմիկոս (ԳՖՀ), բարձր մոլեկուլային միացությունների քիմիայի հիմնադիրներից։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սովորել է Հալլեի և Մյունխենի համալսարաններում, Դարմշտադի բարձրագույն տեխնոլոգիական դպրոցում։ Եղել է Կարլսրուեի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցի (1908-1912 թթ.), Ցյուրիխի ֆեդերալ դպրոցի (1912-1926 թթ.) և Ֆրայբուրգի համալսարանի պրոֆեսոր (1926-1951 թթ.)։
1940—1956 թվականներին՝ Բարձրամոլեկուլային միացությունների քիմիայի պետական ինստիտուտի տնօրեն։
Աշխատություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են բարձրամոլեկուլային միացությունների քիմիային։ Սինթեզել է առաջին կետենը՝ երկֆենիլկետենը (1905 թ.), ուսումնասիրել իզոպրենի, բուտադիենի, ալիֆատիկ երկազոմիացությունների ստացման եղանակները։ Առաջարկել է (1919 թ.) եռֆենիլֆոսֆինիմինի առկայությամբ կարբոնիլ խմբի թթվածնի ատոմը իմին խմբով փոխարինելու մեթոդ (Շտաուդինգերի ռեակցիա)։ Ապացուցել է, որ պոլիմերները բաղկացած են մեծ մոլեկուլներից՝ մակրոմոլեկուլներից (տերմինն առաջարկել է Շտաուդինգերը), որոնց ատոմներն իրար միացած են կովալենտ կապերով։ Առաջ է քաշել մակրոմոլեկուլների շղթայական կառուցվածքի տեսությունը, որը հետագայում լրացրեց ճյուղավորված մակրոմոլեկուլներ և եռաչափ պոլիմերային ցանց հասկացություններով։ Բացահայտել է պոլիմերի մոլեկուլային զանգվածի և նրա լուծույթի մածուցիկության կապը, մշակել մոլեկուլային զանգվածի որոշման, այժմ տարածված, մածուցիկաչափական մեթոդը։
1953 թվականի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
- ↑ 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
- ↑ 3,0 3,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Nobelprize.org — Nobel Foundation.
- ↑ The Nobel Prize in Chemistry 1953 — Nobel Foundation.
- ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019.
- ↑ https://en.gdch.de/gdch/prizes-and-awards/gdch-awards/emil-fischer-medal.html
- ↑ https://en.gdch.de/gdch/prizes-and-awards/gdch-awards/fresenius-award.html
- ↑ LES NOUVEAUX DOCTEURS « HONORIS CAUSA » DE L'UNIVERSITÉ DE STRASBOURG (ֆր.) / J. Fenoglio — Paris: Société éditrice du Monde, 1959. — P. 4. — ISSN 0395-2037; 1284-1250; 2262-4694
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հերման Շտաուդինգեր» հոդվածին։ |
|
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 8, էջ 577)։ |
- Մարտի 23 ծնունդներ
- 1881 ծնունդներ
- Սեպտեմբերի 8 մահեր
- 1965 մահեր
- Լեոպոլդինայի անդամներ
- Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
- Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրներ
- Գիտնականներ այբբենական կարգով
- Անձինք այբբենական կարգով
- Գերմանացի քիմիկոսներ
- Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
- Գերմանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
- Գերմանացի ճարտարագետներ
- Մյունխենի համալսարանի շրջանավարտներ
- Ֆրանսիայի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ
- Գերմանացի գիտնականներ