Դիսոցման հաստատուն
Այս հոդվածն աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք բարելավել հոդվածը՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում և ավելացնելով դրանց հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ |
Դիսոցման հաստատուն, հավասարակշռության հաստատուն, որը բնութագրում է նյութի հակումը դիսոցման, ինչպես կոմպլեքս աղերի դեպքում դիսոցումը մոլեկուլների, իսկ օրինակ աղի դեպքում՝ իոնների։ Դիցոցման հաստատունը հիմնականում նշանակում են Kd, որը ընդունվել է հաստատունների ասոցիացիայում։ Աղերի դեպքում դիսոցման հաստատունը անվանում են իոնական հաստատուն։
Ընդհանուր ռեակցիան տրվում է հետևյալ ձևով՝
որտեղ նյութը դիսոցվում է x գործակցով A նյութի և y գործակցով B նյութի։ Այս դեպքում դիսոցման հաստատունը արտահայտվում է հետևյալ կերպ.
որտեղ [A], [B] և [AxBy] համապատասխանաբար A, B և AxBy նյութերի կոնցենտրացիաներն են։
Սահմանում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Թույլ էլեկտրոլիտների դեպքում էլեկտրոլիտիկ դիսոցումը, ըստ Արենիուսի թեորեմի դարձելի ռեակցիա է, որը սխեմատիկորեն կարելի է ներկայացնել հետևյալ ձևով. KA↔K++A−, որտեղ՝
Հավասարակշռության հաստատունը այս դեպքում արտահայտվում է այս հավասարումով.
, | (1) |
որտեղ՝
- [KA]-ն լուծույթի կոնցենտրացիան է,
- [K+]-ը կատիոնների կոնցենտրացիան է լուծույթում,
- [A−]-ը անիոնների կոնցենտրացիան է լուծույթում։
Հավասարակշռության հաստատունը կիրառվում է դիցոցման ռեակցիաներում և կոչվում ՝ դիսոցման հաստատուն։
Էլեկտրոլիտների դիսոցումը միավալենտ իոնների
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Էլեկտրոլիտի դիսոցումը միավալենտ իոնների հաճախ տեղի է ունենում մի քանի փուլով։
Օրինակ. 1 փուլ.
2 փուլ.
Դիսոցման հաստատունի և դիսոցման աստիճանի կապը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]КА էլեկտրոլիտի դիսոցման հաստատունի և դիսոցման աստիճանի կապը արտահայտվում է հետևյալ կերպ՝ [A−]=[K+]=α·c, [KA]=c-α·c=c·(1-α), որտեղ α էլեկտրոլիտի դիսոցման աստիճանն է։ Այդ դեպքում՝
, | (2) |
Այս հարաբերությունը անվանում են Օսվալդի նոսրացման կանոն։ Շատ փոքր α-ի (α«1) դեպքում՝ K=cα², որտեղից.
Դիսոցման հաստատունը ուժեղ էլեկտրոլիտներում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ուժեղ էլեկտրոլիտները պրակտիկայում դիսոցվում են ամբողջությամբ, այս պատճառով արտահայտության հայտարարը հավասարվում է զրոյի, որի պատճառով արտահայտությունը ձգտում է անվերջության։ Այս դեպքում ուժեղ էլեկտրոլիտների համար «դիսոցման հաստատուն» արտահայտությունը կորցնում է իր իմաստը։
Հաշվարկների օրինակներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ջրի դիսոցումը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ջուրը հանդիսանում է թույլ էլեկտրոլիտ և նրա դիսոցումը տեղի է ունենում այս հավասարումով.
Դիսոցման հաստատունը 25 °C կազմում է՝
Քանի որ ջրային լուծույթների մեծ մասում հանդես է գալիս մոլեկուլային ջուրը, և հաշվի առնելով, որ ջրի մոլային բաժինը 18,0153 գ/մոլ է, խտությունը՝ 25 °C-ում, 997,07 գ/լ է, և մաքուր ջրի կոնցենտրացիան՝ [H2O]=55,346 մոլ/լ է՝
Եթե ջրածնի իոնների և հիդրօքսիլ իոնների կոնցենտրացիաները հավասար են, կարող ենք գրել՝
Այստեղից կարող ենք գտնել ջրի ջրածնական ցուցիչը.
Թույլ թթուների դիսոցումը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Եկեք հաշվենք 0,01 Մ ֆտորաջրածնի դիսոցման աստիճանը և pH-ը։ Նրա դիսոցման հաստատունը կլինի՝
Հաշվենք դիսոցման աստիճանը α-ի միջոցով։ Քանի որ [H+]=[F−] =Cα, իսկ [HF]=C(1-α), հետևաբար այս հարաբերությունը տեղադրելով բանաձևի մեջ կստանաք՝
Լուծենք քառակուսային հավասարումը α-ի նկատմամբ.
Այս բանաձևի օգտագործումով ստանում ենք սխալ պատասխան մոտ 15 %-ով։
Արդեն ունենք դիսոցման հաստատունը և դիսոցման աստիճանը, կարող ենք որոշել լուծույթի ջրածնական ցուցիչը.