Մասնակից:Nairaaghab-777/Ավազարկղ3
Քաղաք | |||||
---|---|---|---|---|---|
Սաբհա | |||||
Sabha | |||||
| |||||
Սաբհան Կազեմ հյուրանոցից | |||||
Երկիր | |||||
Շրջան | Ֆեցցան | ||||
Այլ անվանումներ | Սեբհա | ||||
Բնակչություն | (2012[1]) 99,028 մարդ | ||||
Ժամային գոտի | UTC+2 |
Սաբհա կամ Սեբհա (Արաբերեն՝ سبها Sabhā)` քաղաք Լիբիայի հարավ - արևմուտքում[2]` Տրիպոլիից մոտ 640 կիլոմետր (400 մղոն) հարավ[3]: Այն պատմականորեն եղել է Ֆեցցան շրջանի և Ֆեցցան-Գադամես ռազմական տարածքի մայրաքաղաքը, իսկ այժմ Սաբհա շրջանի մայրաքաղաքն է[4]։ Սաբհայի ավիաբազան, որը գտնվում է քաղաքից հարավ, Լիբիական ռազմաօդային ուժերի բազա է, որտեղ տեղակայված են բազմաթիվ ՄԻԳ-25 ինքնաթիռներ[5]։
Սաբհայում է մեծացել և միջնակարգ կրթություն ստացել Լիբիայի նախկին ղեկավար Մուամմար Կադդաֆին, որտեղ էլ հետագայում ներգրավվել է քաղաքական գործունեության մեջ[6]: Լիբիայի քաղաքացիական պատերազմից և դրա արդյունքում երկրում տիրող անկայունությունից հետո, ըստ տեղեկությունների, Սաբհան, որպես ստրուկներ վաճառող քաղաք, ավելի մեծ նշանակություն ձեռք բերեց[7]։ Սակայն Լիբիայում մարդու իրավունքների ազգային հանձնաժողովի կողմից անցկացված հետաքննությունը պարզել է, որ չնայած անօրինական ստրկություն է եղել, տեղեկությունները, սակայն, չափազանցված են եղել, քանի որ այստեղ ստրուկների աճուրդներ հազվադեպ են եղել և բացի այդ, դրանք չեն հրապարակվել[8]: Ավելի ուշ, 2019 թվականի հունվարին քաղաքը գրավվել է Լիբիայի ազգային բանակի հավատարիմ ուժերի և նրանց առաջնորդ Խալիֆա Խաֆթարի կողմից[9][10], սակայն տեղի որոշ քաղաքական գործիչներ իրենց հավատարմությունը տվեցին ազգային համաձայնության կառավարությանը 2020 թվականի մայիսին[11]։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Պատմական ժամանակներում Սաբհան եղել է լիբիական քարավանների առևտրի գլխավոր կենտրոնը[12]։ Սաբհայից ոչ հեռու գտնվող Սաբհա Օազիսը «ՕՏՐԱԳ» հրթիռների փորձարկման վայր էր այն բանից հետո, երբ դրանց գործարկումն արդեն անհնար էր Զաիրի Հյուսիսային Շաբում (այժմ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն): 1981 թվականի մարտի 1-ին գործարկվեց «ՕՏՐԱԳ» հրթիռ, որի առավելագույն բարձրությունը 50 կմ էր (31 մղոն): Այն նաև 1984-1991 թվականներին եղել է հեռավոր փորձադաշտ Սովետական տիեզերական ծրագրի համար[13]:
Ատոմային Էներգիայի միջազգային գործակալության 2004 թվականի զեկույցի համաձայն՝ Սաբհայի բազան կապ է ունեցել Լիբիայի միջուկային զենքի ստեղծման ծրագրի հետ[14]։ 2011 թվականի սեպտեմբերին Հակագադդաֆիական ուժերը Ֆեցցանի արշավանքի ընթացքում գրավեցին Սաբհան[15]։ Միջուկային զենքի ծրագրի հետքեր չեն հայտնաբերվել։
2017 թվականիի ապրիլին BBC-ն հայտնել էր, որ Սաբհայում աֆրիկացի գաղթականներից կազմված ստրուկների շուկա կա[16]։
2019 թվականի հունվարին քաղաքի վերահսկողությունը փոխանցվեց Լիբիայի ազգային բանակի հավատարիմ ուժերին, որի առաջնորդը Խալիֆա Խաֆթարն էր[9][10]։
Կլիմա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սաբհա | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Կլիմայի աղյուսակ (բացատրություն) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Սաբհան ունի տաք անապատային կլիմա:
(1962–1990) Սաբհաի կլիմայական տվյալները | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի |
Միջին բարձր °C (°F) | 18.9 (66) |
22.0 (71.6) |
26.1 (79) |
31.8 (89.2) |
35.7 (96.3) |
39.2 (102.6) |
38.3 (100.9) |
37.8 (100) |
35.9 (96.6) |
31.3 (88.3) |
24.9 (76.8) |
20.0 (68) |
30.2 (86.4) |
Միջին օրական °C (°F) | 11.7 (53.1) |
14.4 (57.9) |
18.4 (65.1) |
23.9 (75) |
27.9 (82.2) |
31.4 (88.5) |
30.7 (87.3) |
30.4 (86.7) |
28.6 (83.5) |
24.1 (75.4) |
17.8 (64) |
12.9 (55.2) |
22.7 (72.9) |
Միջին ցածր °C (°F) | 4.5 (40.1) |
6.8 (44.2) |
10.6 (51.1) |
15.9 (60.6) |
20.1 (68.2) |
23.6 (74.5) |
23.0 (73.4) |
22.9 (73.2) |
21.3 (70.3) |
16.9 (62.4) |
10.7 (51.3) |
5.7 (42.3) |
15.2 (59.4) |
Տեղումներ մմ (դյույմ) | 1.1 (0.043) |
0.8 (0.031) |
0.5 (0.02) |
0.5 (0.02) |
0.3 (0.012) |
0.5 (0.02) |
0.0 (0) |
0.0 (0) |
0.4 (0.016) |
2.1 (0.083) |
0.9 (0.035) |
1.1 (0.043) |
8.2 (0.323) |
Միջ. տեղումների օրեր (≥ 0.1 մմ) | 0.3 | 0.3 | 0.3 | 0.2 | 0.2 | 0.1 | 0.0 | 0.0 | 0.2 | 0.6 | 0.4 | 0.3 | 2.9 |
% խոնավություն | 42 | 37 | 31 | 22 | 27 | 27 | 32 | 30 | 27 | 29 | 38 | 40 | 32 |
Միջին ամսական արևային ժամ | 260 | 252 | 269 | 275 | 304 | 341 | 375 | 361 | 295 | 284 | 258 | 252 | 3526 |
Աղբյուր #1: Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպություն[17] | |||||||||||||
Աղբյուր #2: Եղանակային ծառայություն (խոնավություն ու արև 1961–1990)[18][19][20] |
Ուղենիշ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սաբհան հայտնի է Ֆորտ Ելենա ամրոցով[21], որը Լիբիայի տաս դինար թղթադրամի ետնամասում պատկերված ամրոցն է: Ֆորտ Ելենան նախկինում հայտնի էր որպես Ֆորտետզա Մարգարիտա, որը կառուցվել է Իտալիայի գաղութային ժամանակահատվածում։ Ներկայումս բերդը ռազմական հաստատություն է[22]: Հենց քաղաքում է գտնվում Սաբհա համալսարանը, որը զբաղվել է անապատում դաշտերի ուսումնասիրություններով[23]։ Կան բազմաթիվ ոռոգման ջրանցքներ, որոնք օգտագործվում են աճող մշակաբույսերին քաղցրահամ ջրով ապահովելու համար[12]։
Տրանսպորտ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Քաղաքը սպասարկում է Սաբհա օդանավակայանը, որն ընդլայնվել է 1970-ականների վերջին[24]: Սաբհայից դեպի Միսրատա նավահանգիստ երկաթի հանքաքար տեղափոխելու համար առաջարկվել է 800 կմ (500 մղոն) երկարությամբ երկաթգիծ կառուցել[25]:
Զեկույցներ ստրուկների աճուրդների մասին
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2017 թվականին ՄԱԿ-ի միգրացիոն գործակալությունը հաղորդեց, որ Սաբնան վերածվել է ստրուկների աճուրդով զբաղվող ժամանակակից քաղաքի: Յուրաքանչյուր ստրուկ (հիմնականում գաղթականներ Լիբիայի հարավային երկրներից, հատկապես Նիգերիայից) վաճառվում էր մոտ 325 ԱՄՆ դոլարով՝ ամեն ամիս գրանցելով մինչև 1000 նման վաճառք[26]։ Գաղթականների մեծ մասն այստեղ է եկել՝ փրկվելով Բուրկինա Ֆասոյի, Նիգերիայի և հարևան Աֆրիկյան այլ երկրների ողբերգական պայմաններից[7]: Այնուամենայնիվ, Լիբիայում մարդու իրավունքների ազգային հանձնաժողովը պարզել է, որ, համաձայն CNN լրատվական հեռուստաընկերության[8], ստրկության վերաբերյալ լրատվամիջոցները չափազանցված են եղել, ինչպես նաև դրա հետ կապված դեպքերը հրապարակային չեն եղել[8]։
Խաֆթարն իշխանության գլուխ է անցնում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2019 թվականի հունվարին Լիբիայի ազգային բանակի առաջնորդ Խալիֆա Խաֆթարի հավատարիմ ուժերը սկսել են Սաբհան իրենց վերահսկողության տակ վերցնելու գործընթացը և ամսվա վերջին նրանց հաջողվել է քաղաք մտնել[9]: 2019 թվականի հունվարի 29-ին հայտարարվեց, որ Խաֆթարը հաջողությամբ գրավել է Սաբհան[10]։ Մինչև 2020 թվականի Մայիսի 2-ը Տրիպոլիում գործող կառավարությանը հավատարիմ քաղաքական գործիչներն ու ակտիվիստները հայտարարել էին, որ աջակցում են Ազգային համաձայնության կառավարությանը(ԱՀԿ), որը ներկայումս գտնվում է ԱՀԿ-ի կողմնակից քաղաքային կառավարությունների վերահսկողության ներքո:
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ World Gazetteer. «Libya: largest cities and towns and statistics of their population». Արխիվացված է օրիգինալից 4 December 2012-ին. Վերցված է 15 October 2011-ին.
- ↑ Malcolm, Peter; Losleben, Elizabeth (2004). Libya. Marshall Cavendish. էջ 10. ISBN 978-0-7614-1702-6.
- ↑ Walt, Vivienne. "The Capture of Gaddafi's Son: The Reformer Who Refused to Reform Արխիվացված 2011-11-22 Wayback Machine." TIME. 19 November 2011. Retrieved 19 November 2011.
- ↑ Francesca Davis DiPiazza (2006). Libya in Pictures. Twenty-First Century Books. ISBN 0-8225-2549-6.
- ↑ Libya: Ministry of Defense: Air Force: Air Order of Battle Արխիվացված 30 Հունիս 2018 Wayback Machine GlobalSecurity.org
- ↑ Blundy, David; Lycett, Andrew (1987). Qaddafi and the Libyan Revolution. Boston and Toronto: Little Brown & Co. ISBN 978-0-316-10042-7.
- ↑ 7,0 7,1 Harrison, Emma (10 April 2017). «Migrants from west Africa being 'sold in Libyan slave markets'». The Guardian. Արխիվացված օրիգինալից 22 June 2017-ին. Վերցված է 21 June 2017-ին.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 «Libyan human rights body upset over CNN report of slave auctions in Libya | The Libya Observer». www.libyaobserver.ly.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 Cherif, Youssef. «How far can Haftar get with his Tripoli offensive?». www.aljazeera.com.
- ↑ 10,0 10,1 10,2 «Libya: Haftar's LNA Captures The Southern City Of Sabha». Al Shahid News. January 29, 2019.
- ↑ «Activists and officials from Sabha announce support to GNA | The Libya Observer». www.libyaobserver.ly.
- ↑ 12,0 12,1 DiPiazza, Francesca (1 September 2005). Libya in Pictures. Twenty-First Century Books. էջ 19. ISBN 978-0-8225-2549-3. Վերցված է 26 November 2016-ին.
- ↑ «Пранаб Мукерджи: Коррупция – это зло, которое может угнетать дух нации». Vedomosti. Արխիվացված օրիգինալից 13 March 2016-ին. Վերցված է 12 March 2016-ին.
- ↑ Griffiths, Katherine (2007) "Libya stalls on pledge to destroy stock of uranium" The Daily Telegraph 13 August 2007, p. 16
- ↑ Wedeman, Ben (20 September 2011). «Government forces enter Libya's Sabha, to cheers». CNN. Արխիվացված օրիգինալից 21 September 2011-ին. Վերցված է 20 September 2011-ին.
- ↑ «African migrants sold in Libya 'slave markets', IOM says». BBC News. 11 April 2017. Արխիվացված օրիգինալից 11 April 2017-ին. Վերցված է 11 April 2017-ին.
- ↑ 17,0 17,1 «World Weather Information Service–Sebha». World Meteorological Organization. Արխիվացված օրիգինալից 21 March 2016-ին. Վերցված է 29 March 2016-ին.
- ↑ 18,0 18,1 «Klimatafel von Sebha / Libyen» (PDF). Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world (գերմաներեն). Deutscher Wetterdienst. Վերցված է 29 March 2016-ին.
- ↑ «Station 62124 Sebha». Global station data 1961–1990—Sunshine Duration. Deutscher Wetterdienst. Արխիվացված օրիգինալից 17 October 2017-ին. Վերցված է 29 March 2016-ին.
- ↑ Station ID for Sebha is 62124 Use this station ID to locate the sunshine duration
- ↑ Martin, B. G. (1984) "Ahmad Rasim Pasha and the Fazzan Slave Trade, 1881-1896" pp. 64-65 in Willis, John Ralph (ed.) (1984) Slaves and Slavery in Muslim Africa: The Servile Estate Cass, London, pp. 51-82, 0-7146-3201-5
- ↑ «Salvare la Fortezza Margherita» (իտալերեն). Agcnews.eu. 25 March 2014. Վերցված է 26 November 2016-ին.
- ↑ Worsley, D. (19 December 2000). Geological Exploration in Murzuq Basin. Elsevier. էջ 112. ISBN 978-0-08-053246-2.
- ↑ Translations on Near East and North Africa. Joint Publications Research Service. 1977. էջ 31.
- ↑ Xinhua News Agency (2008) "Chinese win Libya rail bidding" International Herald Tribune 19 February 2008, Finance Section, p. 13
- ↑ Hoad, Phil (19 June 2017). «Sabha in the spotlight: the city where migrants are sold as slaves». The Guardian. Արխիվացված օրիգինալից 20 June 2017-ին. Վերցված է 21 June 2017-ին.