Ուիլյամ Քեյլին Կրտսեր
Ուիլյամ Քեյլին Կրտսեր անգլ.՝ William G. Kaelin | |
---|---|
Ծնվել է | նոյեմբերի 23, 1957[1] (66 տարեկան) |
Ծննդավայր | Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ |
Քաղաքացիություն | |
Կրթություն | Դյուքի համալսարան |
Մասնագիտություն | համալսարանի դասախոս |
Աշխատավայր | Հարվարդի համալսարան, Dana–Farber Cancer Institute?[2] և Howard Hughes Medical Institute?[3] |
Ամուսին | Carolyn Kaelin? |
Զբաղեցրած պաշտոններ | board of directors member? |
Պարգևներ և մրցանակներ | |
Անդամություն | ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա |
Ուիլյամ Քեյլին Կրտսեր (նոյեմբերի 23, 1957[1], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի Նոբելյան մրցանակակիր, բժիշկ-գիտնական։ Նա Հարվարդի համալսարանի և Դանա-Ֆարբեր քաղցկեղի ինստիտուտի բժշկության պրոֆեսոր է։ Նրա լաբորատորիան ուսումնասիրում է ուռուցքային ճնշող սպիտակուցները։ 2016 թվականին Քեյլինը ստացել է Ալբերտ Լասկերի մրցանակը հիմնական բժշկական հետազոտությունների համար և AACR Princess Takamatsu մրցանակը[7][8]։ Նա նաև Նոբելյան մրցանակի է արժանացել ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության բնագավառում 2019 թվականին Պիտեր Ռատկլիֆի և Գրեգ Սեմենզայի հետ միասին[9][10]։
Վաղ տարիք և կրթություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Քեյլինը ծնվել է 1957 թվականի նոյեմբերի 23-ին Նյու Յորքում[11]։ Քեյլինը մաթեմատիկայի և քիմիայի բակալավրի աստիճանը ստացել է Դյուկի համալսարանում։ 1982 թվականին այնտեղ բժշկի մասնագիտություն ստացավ։ Նա ներքին բժշկության գծով կլինիկական օրդինատուրան անցել է Ջոնս Հոփկինսի բժշկական դպրոցում և իր պրակտիկան ուռուցքաբանության ոլորտում՝ Դանա-Ֆարբեր քաղցկեղի ինստիտուտում (DFCI): Նա հետազոտություններ կատարեց Դեյվիդ Լիվինգսթոնի լաբորատորիայում, որտեղ նա հաջողություն գտավ ռետինոբլաստոմայի ուսումնասիրության մեջ[12]։ 1992 թվականին նա հիմնեց իր սեփական լաբորատորիան DFCI-ում Լիվինգսթոնից ներքև, որտեղ նա ուսումնասիրեց քաղցկեղի ժառանգական ձևերը, ինչպիսին է ֆոն Հիպել-Լինդաու հիվանդությունը։ 2002 թվականին նա դարձավ Հարվարդի բժշկական դպրոցի պրոֆեսոր[13]։
Կարիերա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2008 թվականին Դանա–Ֆարբեր/Հարվարդի քաղցկեղի կենտրոնում նա դարձավ Ֆունդամենտալ գիտության տնօրենի օգնական։ Նրա հետազոտությունը Դանա–Ֆարբերում կենտրոնացած էր քաղցկեղի զարգացման մեջ ուռուցքը ճնշող գեների մուտացիաների դերի ըմբռնման վրա։ Նրա հիմնական աշխատանքը եղել է ռետինոբլաստոմայի, ֆոն Հիպել-Լինդաուի հիվանդության և p53 ուռուցքային ճնշող գեների վրա։
Նրա աշխատանքը ֆինանսավորվել է Առողջապահության ազգային ինստիտուտի, Ամերիկյան քաղցկեղի միության, Դորիս Դյուկի բարեգործական հիմնադրամի և այլոց կողմից[14]։
Նա ծառայում է Damon Runyon Cancer Research Foundation-ի տնօրենների խորհրդի գիտական ծրագրերի փոխնախագահ և Damon Runyon Physician-Scientist Training Award մրցանակաբաշխության ընտրող հանձնաժողովի նախագահ և Eli Lilly-ի խորհրդի [13] և Ընդդեմ քաղցկեղի գիտական խորհրդատվական կոմիտեի անդամ[15]։
Հետազոտություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո Քեյլինը 1993 թվականին Դանա-Ֆարբերում հիմնեց լաբորատորիա՝ ուռուցքի ճնշմանը վերաբերող իր հետազոտությունը շարունակելու համար։ Նա սկսել էր հետաքրքրվել Հիպել-Լինդաուի հիվանդությամբ (VHL): Հայտնի էր, որ գենային մուտացիայի հետևանքով առաջացած VHL ուռուցքները անգիոգեն են՝ ստեղծելով արյունատար անոթներ, որոնք արտազատում են էրիթրոպոետին (EPO), հորմոն, որը հայտնի է որպես մարմնի մեխանիզմի մաս՝ արձագանքելու հիպոքսիային կամ արյան մեջ թթվածնի ցածր մակարդակին։ Քեյլինը ենթադրեց, որ կարող է կապ լինել VHL ուռուցքների առաջացման և թթվածին հայտնաբերելու մարմնի անկարողության միջև[16]։ Քեյլինի աշխատանքը համընկնում էր Պիտեր Ռատկլիֆի և Գրեգ Սեմենզայի աշխատանքների հետ[17]։ Քեյլինի, Ռատկլիֆի և Սեմենզայի համատեղ աշխատանքը բացահայտեց այն ուղին, թե ինչպես են բջիջները հայտնաբերում և արձագանքում արյան մեջ թթվածնի մակարդակին և հանգեցրեց դեղամիջոցների մշակմանը, որոնք կօգնեն անեմիա և երիկամային անբավարարություն ունեցող հիվանդներին[17]։
Անձնական կյանք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1988 թվականից նա ամուսնացած էր կրծքագեղձի քաղցկեղի վիրաբույժ Քերոլին Քեյլինի հետ։ 2015 թվականին Քերոլինը մահացել է գլիոբլաստոմայից[18]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
- ↑ Montenegro A. ORCID Public Data File 2023 — 2023. — doi:10.23640/07243.24204912.V1
- ↑ Montenegro A. ORCID Public Data File 2023 — 2023. — doi:10.23640/07243.24204912.V1
- ↑ https://laskerfoundation.org/award/basic/
- ↑ The Stanley J. Korsmeyer Award
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2019 — Nobel Foundation, 2019.
- ↑ «Dr. William G. Kaelin, Jr., to Receive 2016 Science of Oncology Award». asco.org. 2016 թ․ մայիսի 26. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
- ↑ «About William Kaelin». Harvard University. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 7-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
- ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2019». NobelPrize.org (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 7-ին.
- ↑ Kolata, Gina; Specia, Megan (2019 թ․ հոկտեմբերի 7). «Nobel Prize in Medicine Awarded for Research on How Cells Manage Oxygen - The prize was awarded to William G. Kaelin Jr., Peter J. Ratcliffe and Gregg L. Semenza for discoveries about how cells sense and adapt to oxygen availability». The New York Times. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 8-ին.
- ↑ «William G. Kaelin Jr Facts». The Nobel Foundation.
- ↑ «William G. Kaelin, Jr., MD». Howard Hughes Medical Institute. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
- ↑ 13,0 13,1 «William G. Kaelin, Jr., M.D.». Eli Lilly and Company. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հունվարի 6-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
- ↑ «Home page kaelin lab». Harvard University. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ ապրիլի 20-ին. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
- ↑ «William G. Kaelin Jr., MD». aacr.org. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
- ↑ Hurst, Jillian H. (2016 թ․ սեպտեմբերի 13). «William Kaelin, Peter Ratcliffe, and Gregg Semenza receive the 2016 Albert Lasker Basic Medical Research Award». Journal of Clinical Investigation. 126 (10): 3628–3638. doi:10.1172/JCI90055. ISSN 0021-9738. PMC 5096796. PMID 27620538.
- ↑ 17,0 17,1 Ledford, Heidi; Callaway, Ewen (2019 թ․ հոկտեմբերի 7). «Biologists who decoded how cells sense oxygen win medicine Nobel». Nature. 574 (7777): 161–162. Bibcode:2019Natur.574..161L. doi:10.1038/d41586-019-02963-0. PMID 31595071.
- ↑ Grady, Denise (2015 թ․ օգոստոսի 9). «Carolyn Kaelin, Breast Cancer Surgeon, Patient Advocate and Patient, Dies at 54». The New York Times. Վերցված է 2017 թ․ ապրիլի 16-ին.
- Նոյեմբերի 23 ծնունդներ
- 1957 ծնունդներ
- Ապրող անձինք
- Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
- Հարվարդի համալսարանի դասախոսներ
- Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
- ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
- Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
- Անձինք այբբենական կարգով