Ջեյմս Մյուրրեյ
Ջեյմս Մյուրրեյ | |
---|---|
Ծնվել է | փետրվարի 7, 1837[1][2][3][…] Ռոքսբուրշիր, Սքոթիշ Բորդերս, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն |
Մահացել է | հուլիսի 26, 1915[1][2][3][…] (78 տարեկան) Օքսֆորդ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն |
Գերեզման | Wolvercote Cemetery |
Քաղաքացիություն | |
Մասնագիտություն | բառարանագիր, լեզվաբան, գրող և բանասեր |
Գործունեության ոլորտ | բառարանագրություն |
Անդամակցություն | Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա և Հոլանդերենի լեզվի և գրականության թագավորական ակադեմիա |
Տիրապետում է լեզուներին | անգլերեն[1] |
Պարգևներ | |
Երեխա(ներ) | Հիլդա Մարրի, Oswyn Murray?, Harold Murray? և Rosfrith Murray?[4] |
Ջեյմս Մյուրեյ (անգլ.՝ James Murray, փետրվարի 7, 1837[1][2][3][…], Ռոքսբուրշիր, Սքոթիշ Բորդերս, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հուլիսի 26, 1915[1][2][3][…], Օքսֆորդ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), շոտլանդացի բառարանագետ և բանասեր։ 1879 թվականից մինչև իր մահը եղել է Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի գլխավոր խմբագիրը[5][6]։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծնվել է Շոտլանդիայի Դենհոլմ գյուղում։ Ուսումնասեր պատանին տասնչորս տարեկան հասակում թողել է դպրոցը, քանի որ ծնողները ի վիճակի չէին վճարել ուսման վարձը։ Տասնյոթ տարեկանում դարձել է ուսուցիչ Հոյկ ավանի տարրական դպրոցում, այնուհետև աշխատել բանկում, հետագայում՝ կրկին ուսուցիչ Լոնդոնում։
Լինելով ինքնուս՝ հատկապես հետաքրքրված է եղել լեզուներով և ստուգաբանությամբ. ուսումնասիրել է եվրոպական գրեթե բոլոր լեզուները։ 1873 թվականին հրատարակել է «Շոտլանդիայի հարավային գավառների բարբառը» աշխատությունը։ 1879 թվականի մարտի 1-ին նշանակվել է Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի գլխավոր խմբագիր։ Այդ բառարանի ստեղծման գործում կարևոր ավանդ է ներդրել նաև ամերիկացի զինվորական բժիշկ Ուիլյամ Չեսթեր Մայնորը[7], ում համար լեզվաբանությունը եղել է հոբբի։ Նա Ջեյմս Մյուրրեյին մեծ քանակությանմ անհրաժեշտ մեջբերումներ, քաղվածքներ է տրամադրել[8][9]։
Պատվավոր կոչումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ջեյմս Մյուրրեյին պատվավոր դոկտորի կոչում է շնորհել ինը համալսարան, այդ թվում՝
- Գլազգոյի համալսարանը՝ 1901 թվականի հունիսին[10]
- Օքսֆորդի համալսարանը՝ 1914 թվականին[11]:
Գրականության մեջ և կինոյում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սայմոն Վինչեստերի՝ 1998 թվականին հրատարակված The Surgeon of Crowthorne գիրքը (ԱՄՆ-ում տպագրվել է The Professor and the Madman վերնագրով) արտացոլում է Մայնորի կյանքի վերջին տարիները և նրա մասնակցությունը Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի ստեղծմանը։
Այդ գրքի հիման վրա ֆիլմ նկարահանելու իրավունքը 1998 թվականին գնել է Մել Գիբսոն-ի Icon Productions կինոընկերությունը[12]։ «Պրոֆեսորը և խենթը» («The Professor and the Madman») ֆիլմը նկարահանել է կինոռեժիսոր Ֆարհադ Սաֆինիան, ընդ որում՝ Մյուրրեյի դերը կատարել է Մել Գիբսոնը, Մայնորինը՝ Շոն Փենը[13]։ Կինոնկարը թողարկվել է 2019 թվականի մայիսին։
2020 թվականին լույս է տեսել ավստրալիացի գրող Փիփ Ուիլյամսի The Dictionary of Lost Words բեսթսելլեր վեպը, որտեղ արտացոլված է Մյուրրեյի ու նրա թիմի աշխատանքը Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի վրա[14]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
- ↑ Murray Scriptorium / Women and the Dictionary, Part I: Assistants and Volunteers
- ↑ «Dictionary Editors | Oxford English Dictionary». Oxford English Dictionary.
- ↑ Burchfield, R. W. (2004). «Murray, Sir James Augustus Henry (1837–1915), lexicographer». Oxford Dictionary of National Biography (անգլերեն) (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/35163. (Subscription or UK public library membership required.)
- ↑ «William Chester Minor», Contributors, Oxford English Dictionary.
- ↑ Winchester, Simon (2004). The Meaning of Everything: The Story of the Oxford English Dictionary. OUP. էջ 201.
- ↑ Murray, Katharine Maud Elisabeth (2001). Caught in the Web of Words: James A.H. Murray and the Oxford English Dictionary. Yale University Press. էջ 306.
In 1899 alone, Minor provided 12,000 quotations for the OED.
- ↑ |articlename = Glasgow University jubilee |day_of_week=Friday |date=14 June 1901 |page_number=10 |issue =36481 |column=b–c |url=https://www.thetimes.co.uk/archive/article/1901-06-14/10/2.html?region=global#start%3D1901-06-13%26end%3D1901-06-14%26terms%3DGlasgow%20University%20jubilee%26back%3D/tto/archive/find/Glasgow+University+jubilee/w:1901-06-13%7E1901-06-14/1%26next%3D/tto/archive/frame/goto/Glasgow+University+jubilee/w:1901-06-13%7E1901-06-14/2}}
- ↑ Murray, 1977, էջ 293
- ↑ Mel Gussow (2006 թ․ դեկտեմբերի 4). «The Strange Case of the Madman With a Quotation for Every Word». The New York Times. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 17-ին.
- ↑ Tatiana Siegel (2005 թ․ փետրվարի 21). «Mel Gibson, Sean Penn to Star in 'Professor and the Madman' (Exclusive)». The Hollywood Reporter. Վերցված է 2016 թ․ օգոստոսի 2-ին.
- ↑ Case, Jo (2020 թ․ մայիսի 8). «A few words in your ear about gender, dictionaries and kindness». The Sydney Morning Herald. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 10-ին.
Գրականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Murray, KM Elisabeth (1977), Caught in the Web of Words: James Murray and the Oxford English Dictionary (biography), Yale University Press, ISBN 0-300-08919-8 (his granddaughter).
- Ogilvie, Sarah (2012), Words of the World: a global history of the Oxford English Dictionary, Cambridge University Press, 9781107021839. (later editor on dictionary)
- Simon Winchester - The Meaning of Everything: The Story of the Oxford English Dictionary, publisher = Oxford University Press, 2003, isbn = 0-19-860702-4.
- Murray is also the "professor" referred to in ———, The Surgeon of Crowthorne (US: The Professor and the Madman), even though he was never actually granted a professorship by Oxford. Dr. William Chester Minor, a volunteer who worked on the dictionary, was the "madman".
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Oxford Dictionary of National Biography website entry for James Murray
- Crime Library biography with photographs
- Broadmoor's Word-Finder (on Minor and Murray)
- Biography at Bikwil.com
- Biography at Denholm Village's website Արխիվացված 2019-04-11 Wayback Machine
- Blue plaque to Murray on his Banbury Road home
- Ջեյմս Մյուրրեյի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջեյմս Մյուրրեյ» հոդվածին։ |
|
- Փետրվարի 7 ծնունդներ
- 1837 ծնունդներ
- Հուլիսի 26 մահեր
- 1915 մահեր
- Անգլիայում մահացածներ
- Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
- Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
- Գիտնականներ այբբենական կարգով
- Անձինք այբբենական կարգով
- Լեզվաբաններ
- Շոտլանդացի բանասերներ
- Շոտլանդացի բառարանագիրներ
- Շոտլանդացի ուսուցիչներ