Ջոն Օ՛Քիֆ
Ջոն Օ՛Քիֆ անգլ.՝ John O’Keefe | |
---|---|
Ծնվել է | նոյեմբերի 18, 1939[1][2][3][…] (84 տարեկան) |
Ծննդավայր | Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ |
Քաղաքացիություն | |
Կրթություն | Նյու Յորք քաղաքի քոլեջ, ՄաքԳիլի համալսարան (1967)[4] և Regis High School? |
Մասնագիտություն | նյարդաբան, համալսարանի դասախոս, հոգեբան և գիտնական |
Աշխատավայր | Լոնդոնի համալսարանի քոլեջ[5] |
Պարգևներ և մրցանակներ | |
Անդամություն | Լոնդոնի համալսարանի քոլեջ, Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Եվրոպական ակադեմիա |
Կայք | ucl.ac.uk/cdb/research/okeefe iris.ucl.ac.uk/iris/browse/profile?upi=JOKEE52 |
Ջոն Օ՛Քիֆ (նոյեմբերի 18, 1939[1][2][3][…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկա-բրիտանացի նյարդաբան, հոգեբան։ Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի բջջային և զարգացող կենսաբանության հետազոտական բաժանմունքի պրոֆեսոր է։ 2014 թվականին Մեյ-Բրիտ Մոզերի և Էդվարդ Մոզերի հետ միասին նա արժանացել է ֆիզիոլոգիայի և բժշկության Նոբելյան մրցանակին։ հայտնաբերեց տեղային բջիջները հիպոկամպում, և որ դրանք ցույց են տալիս ժամանակավոր կոդավորման հատուկ տեսակ՝ թետա փուլի առաջացման տեսքով։ Մի քանի այլ մրցանակների է արժանացել։ Ողջ կարիերայի ընթացքում նա աշխատել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում, բայց նաև համատեղությամբ ամբիոն է ղեկավարել Նորվեգիայի գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարանում՝ իր նորվեգացի գործընկերների՝ Մոզերների առաջարկով։
Վաղ կյանք և կրթություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ջոն Օ՛Քիֆը ծնվել է Նյու Յորքում՝ իռլանդացի ներգաղթյալ ծնողների ընտանիքում։ Նա հաճախել է Ռեջիսի ավագ դպրոց (Մանհեթեն) և ստացել բակալավրի կոչում Նյու Յորքի Սիթի քոլեջից 1963 թվականին[14][15]։ Նա ուսումը շարունակել է Մոնրեալի ՄաքԳիլ համալսարանում, Քվեբեկ, Կանադա, որտեղ 1964 թվականին ստացավ մագիստրոսի կոչում, իսկ 1967 թվականին հոգեբանության դոկտորի աստիճան՝ Ռոնալդ Մելզակի ղեկավարությամբ[16][17][18]։
Կարիերա և հետազոտություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Օ'Քիֆը 1967 թվականին ընդունվեց Լոնդոնի Համալսարանական քոլեջ որպես ԱՄՆ NIMH հետդոկտորական գիտաշխատող։ Այդ ժամանակից ի վեր նա այնտեղ է և 1987 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ Իր գործընկերներ Էդվարդ Մոզերի և Մեյ-Բրիթ Մոզերի առաջարկով 2014 թվականից նա համատեղությամբ աշխատում է Նորվեգիայի գիտության և տեխնոլոգիայի համալսարանի պրոֆեսոր[19]։
Տեղային բջիջների հայտնաբերում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Օ'Քիֆը և նրա աշակերտ Ջոնաթան Դոստրովսկին վերլուծելով շրջակա միջավայրի գործոնները, որոնք ազդում են առանձին հիպոկամպային նեյրոնների ակտիվացման հատկությունների վրա, հայտնաբերել են տեղային բջիջները[20][21]։ Տեղային բջիջների վերաբերյալ նրա բազմաթիվ հրապարակումները բազում անգամ մեջբերվելեն։ Բացի այդ, նա Լին Նադելի հետ հրատարակեց ազդեցիկ գիրք՝ առաջարկելով հիպոկամպի ֆունկցիոնալ դերը՝ որպես տարածական հիշողության ֆունկցիայի համար որպես ճանաչողական քարտեզ[22]։ Որպես նրա աշխատանքի շարունակություն, տեղային բջիջները փորձերով ուսումնասիրվել են կամ նմանակվել հարյուրավոր հոդվածներում[23][24][25]։
Թետա փուլի առաջացման հայտնաբերում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Տեղային բջիջների հետագա հետազոտության ընթացքում Օ'Քիֆը ապացույցներ գտավ տեղեկատվության ժամանակավոր կոդավորման տարբերակիչ տատանումների համար, կախված տեղային բջիջներում գործողության պոտենցիալների ժամանակի, տատանվող EEG ցիկլի հետ, որը հայտնի է որպես տետա ռիթմ, ի տարբերություն մեկ բջջի ներս թափանցման ժամանակի։ 1993 թվականին մի հոդվածում նա և Մայքլ Ռեչեն ցույց տվեցին, որ տեղային բջիջները տետա ռիթմի տատանումների համեմատ աճում են տարբեր փուլերում հիպոկամպի տեղական դաշտային ներուժում[26]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 1,2 http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2014/press.html
- ↑ 2,0 2,1 Rogers K. Encyclopædia Britannica
- ↑ 3,0 3,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
- ↑ https://escholarship.mcgill.ca/concern/theses/37720d58g
- ↑ Montenegro A. ORCID Public Data File 2023 — 2023. — doi:10.23640/07243.24204912.V1
- ↑ https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
- ↑ Recent British winners
- ↑ http://grawemeyer.org/psychology/previous-winners/2006-john-o2019keefe-and-lynn-nadel.html
- ↑ 2008 Neuroscience Prize. John O'Keefe. Laureate Profile
- ↑ The Louisa Gross Horwitz Prize
- ↑ 2014 Kavli prize laureates in neuroscience
- ↑ http://www.physoc.org/sites/default/files/page/Lectures%20and%20Prizes%20to%202017_2.pdf
- ↑ https://www.apa.org/about/awards/scientific-contributions?tab=3
- ↑ «2008 Neuroscience Prize. John O'Keefe». Gruber Foundation. Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
- ↑ «John O'Keefe, Class of '63, Wins Nobel Prize». The City College of New York. 2014 թ․ հոկտեմբերի 6. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 8-ին.
- ↑ «John O'Keefe». Kavli Prize. Kavli Foundation. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.(չաշխատող հղում)
- ↑ «McGill grad John O'Keefe wins Nobel Prize in medicine». Media Relations Office of McGill University. 2014 թ․ հոկտեմբերի 6. Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ հոկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2014 թ․ հոկտեմբերի 8-ին.
- ↑ O'Keefe, John (1967). Response properties of amygdalar units in the freely moving cat (Ph.D.). Montreal, Quebec, Canada: McGill University. OCLC 894987156.
- ↑ «NTNU ansetter nobelprisvinner O'Keefe». 2014 թ․ դեկտեմբերի 8.
- ↑ Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ
<ref>
պիտակ՝ «OKeefe1971
» անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում: - ↑ Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ
<ref>
պիտակ՝ «OKeefe1976
» անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում: - ↑ Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ
<ref>
պիտակ՝ «Book
» անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում: - ↑ Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ
<ref>
պիտակ՝ «ReviewOKeefe
» անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում: - ↑ Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ
<ref>
պիտակ՝ «ReviewBest
» անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում: - ↑ Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ
<ref>
պիտակ՝ «ReviewMoser
» անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում: - ↑ Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ
<ref>
պիտակ՝ «OKeefe1993
» անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
- Նոյեմբերի 18 ծնունդներ
- 1939 ծնունդներ
- Ապրող անձինք
- Նյու Յորք քաղաքում ծնվածներ
- ՄաքԳիլի համալսարանի շրջանավարտներ
- Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
- Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամներ
- ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
- Եվրոպական ակադեմիայի անդամներ
- Անձինք այբբենական կարգով
- Ամերիկացի գիտնականներ
- Ամերիկացի հոգեբաններ
- Ամերիկացի նոբելյան մրցանակակիրներ
- Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ
- Անգլիացի հոգեբաններ
- Բրիտանական ակադեմիայի անդամներ
- Բրիտանացի գիտնականներ
- Բրիտանացի նոբելյան մրցանակակիրներ
- Նոբելյան մրցանակակիրներ
- Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ