Вольфганг Кеттерле
Вольфганг Кеттерле | ||||
нем. Wolfgang Ketterle | ||||
| ||||
Туған күні | ||||
---|---|---|---|---|
Туған жері | ||||
Азаматтығы | ||||
Ғылыми аясы | ||||
Ғылыми жетекші | ||||
Марапаттары |
|
Вольфганг Кеттерле (21 қазан 1957 жылы дүниеге келген) — неміс физигі және Массачусетс технологиялық институтының (MIT) физика профессоры. Оның зерттеулері атомдарды абсолютті нөлге жақын температураға дейін ұстайтын және суытатын эксперименттерге бағытталған[1] және ол 1995 жылы осы жүйелерде Бозе-Эйнштейн конденсациясын жүзеге асырған алғашқы топтардың бірін басқарды. Осы жетістігі үшін, сондай-ақ конденсаттарға алғашқы іргелі зерттеулері үшін Эрик Аллин Корнелл және Карл Виманмен бірге 2001 жылы физика бойынша Нобель сыйлығына ие болды.[2]
Өмірбаяны
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Кеттерле Баден-Вюртембергтің Гейдельберг қаласында дүниеге келген және Эппелхайм мен Гейдельбергтегі мектепте оқыған.[3] 1976 жылы ол Гейдельберг университетіне оқуға түсіп, екі жылдан кейін Мюнхен техникалық университетіне ауысқанға дейін, 1982 жылы магистрлік дипломының баламасын алды.[3][4] 1986 жылы Гарчингтегі Макс Планк кванттық оптика институтында Герберт Уолтер мен Хартмут Фиггердің жетекшілігімен тәжірибелік молекулалық спектроскопия бойынша, Гарчингте және Гейдельберг университетінде постдокторлық зерттеулер жүргізгенге дейін PhD дәрежесін алды.[4] 1990 жылы MIT (RLE) электроника ғылыми-зерттеу зертханасында Дэвид Э. Притчард тобына қосылды.[3] Ол 1993 жылы MIT физика факультетіне тағайындалды және 1998 жылдан бастап Джон Д. Макартур физика профессоры болды.[4] 2006 жылы ол RLE директорының орынбасары болып тағайындалды және MIT ультра суық атомдар орталығының директоры қызметін атқара бастады.[4]
1995 жылы сұйылтылған газдардағы Бозе-Эйнштейн конденсациясына қол жеткізгеннен кейін оның тобы 1997 жылы екі соқтығысушы конденсат арасындағы кедергіні [5] көрсете алды, сонымен қатар оптикалық лазердің атомдық аналогы болып табылатын «атомдық лазерді» бірінші рет іске асырды.[6] Бозе-Эйнштейн конденсаттарын тым суық атомдардағы жүргізіліп жатқан зерттеулермен қатар, оның соңғы жетістіктері жылы молекулалық Бозе конденсатын құруды, сонымен қатар 2005 жылы фермионды конденсаттағы «жоғары температура» асқын сұйықтығын дәлелдейтін экспериментті қамтиды.[7]
Кеттерле сонымен қатар жүгіруші және ол Runner's World журналының 2009 жылғы желтоқсандағы «Мен жүгірушімін» шығарылымында көрсетілді. Кеттерле Нобель сыйлығын алған кезде Стокгольмге жүгіру аяқ киімін алып, ерте ымыртта қуана жүгіргенін айтты. Кеттерле 2013 жылғы Бостон марафонын 2:49:16,[8] уақытымен аяқтады және 2014 жылы Бостонда 2:44:06 жеке рекордын жасады.
Кеттерле Педагогикалық білім беру орталығының (CEE) қамқоршылар кеңесінде қызмет етеді[9] және Кеттерленің ұлы жоғары мектеп оқушыларына арналған флагмандық бағдарламасының (CEE), Ғылыми-зерттеу Ғылыми Институтының (RSI) таңдаулы лекциялар сериясына қатысады. Джонас 2003 жылы қатысқан. Кеттерле Австралияның ARC Болашақ төмен энергиялы электроника технологияларындағы шеберлік орталығының Халықаралық ғылыми-консультациялық комитетінде жұмыс істейді. [10]
Кеттерле 2008 жылдың мамыр айында президент Джордж Буштың атына «2008 қаржы жылында іргелі ғылыми зерттеулерге келтірілген зиянды жоюға» шақырған хатқа Энергетика департаментінің ғылым басқармасына, Ұлттық ғылыми қорға және Ұлттық стандарттар мен технологиялар институтына қосымша төтенше қаржыландыруды сұрау арқылы қол қойған физика бойынша Нобель сыйлығының 20 американдық иегерінің бірі. [11]
Жеке өмір
[өңдеу | қайнарын өңдеу]2011 жылдан бастап Кеттерле Мишель Плоттқа үйленген. Оның бес баласы бар, үшеуі Габриэле Кеттерледен, олармен 1985 жылдан 2001 жылға дейін некеде болған.[12]
Жарияланымдар
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- K. B. Davis (27 November 1995). "Bose-Einstein Condensation in a Gas of Sodium Atoms". Physical Review Letters 75 (22): 3969–3973. Bibcode 1995PhRvL..75.3969D. doi:10.1103/PhysRevLett.75.3969. PMID 10059782. https://pure.uva.nl/ws/files/2240248/27877_126335y.pdf. Retrieved 4 July 2019.
- M. R. Andrews (1997). "Observation of interference between two Bose condensates". Science 275 (5300): 637–641. doi:10.1126/science.275.5300.637. PMID 9005843.
- M. O. Mewes (27 January 1997). "Output Coupler for Bose-Einstein Condensed Atoms". Physical Review Letters 78 (4): 582–585. Bibcode 1997PhRvL..78..582M. doi:10.1103/PhysRevLett.78.582.
- M. W. Zwierlein (2003). "Observation of Bose-Einstein Condensation of Molecules". Physical Review Letters 91 (25): 250401. arXiv:cond-mat/0311617. Bibcode 2003PhRvL..91y0401Z. doi:10.1103/PhysRevLett.91.250401. PMID 14754098.
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Wolfgang Ketterle. MIT Department of Physics. Тексерілді, 27 қазан 2014.
- ↑ Nobel Prize in Physics 2001. Nobelprize.org. Nobel Media. Тексерілді, 27 қазан 2014.
- ↑ a b c Wolfgang Ketterle – Biographical. Nobelprize.org. Nobel Media. Тексерілді, 27 қазан 2014.
- ↑ a b c d Curriculum Vitae – Wolfgang Ketterle. Alkali BEC Projects @ MIT. Басты дереккөзінен мұрағатталған 26 сәуір 2015. Тексерілді, 27 қазан 2014.
- ↑ Interference of Two Condensates. Alkali BEC Projects @ MIT. Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 наурыз 2016. Тексерілді, 27 қазан 2014.
- ↑ Ketterle, Wolfgang (20 November 2002). "Nobel lecture: When atoms behave as waves: Bose-Einstein condensation and the atom laser". Reviews of Modern Physics 74 (4): 1131–51. Bibcode 2002RvMP...74.1131K. doi:10.1103/revmodphys.74.1131.
- ↑ High-Temperature Superfluidity. Atomic Quantum Gases @ MIT. Басты дереккөзінен мұрағатталған 8 қыркүйек 2015. Тексерілді, 27 қазан 2014.
- ↑ 2013 Boston Marathon Top Finishers. registration.baa.org. Тексерілді, 27 қазан 2014.
- ↑ Board of Trustees. Center for Excellence in Education. Тексерілді, 27 қазан 2014.
- ↑ Prof Ketterle biography. Centre for Future Low-Energy Electronics Technologies. Тексерілді, 9 қараша 2017.
- ↑ A Letter from America's Physics Nobel Laureates.
- ↑ Prof. Dr. Wolfgang Ketterle: CV. lindau-nobel.org. Тексерілді, 7 қыркүйек 2023.
Сілтемелер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- Вольфганг Кеттерл Nobelprize.org сайтында, соның ішінде 8 желтоқсан 2001 ж. «Атомдар толқын ретінде әрекет еткенде: Бозе-Эйнштейн конденсациясы және атом лазері» атты Нобель дәрісі.
- Ketterle at MIT
- Ketterle at RLE
- Video Interview
- Text interview
- Interview at American Scientist
|
|
- Алфавит бойынша тұлғалар
- Алфавит бойынша ғалымдар
- 21 қазанда туғандар
- 1957 жылы туғандар
- Гейдельбергте туғандар
- Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері
- Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері
- Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері
- АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
- Физиктер
- XX ғасыр физиктері
- XXI физиктері
- Германия физиктері