جەمالئە بدول ناسر
جەمالئە بدول ناسر | |
---|---|
جەمالئە بدول ناسر، سال 1968 | |
ناڤێ راستی | |
ژدایکبوون | 15 چلە 1918 باکۆس،ئا لەخاندرا، سلتاناتا مسرێ |
مرن | 28ئی لۆن 1970 قاهیرە، کۆمارائە رەبی یا یەکبوویی |
سەدەما مرنێ | کریزا دل(سەدەمێن سرووشتی) |
جهێ گۆرستانێ | گامالئا بدەل ناسسەر مۆسقوە |
ئەسل | مسری،ئە رەب |
حەڤوەلاتی | مسر |
پەروەردە |
|
پیشە | سەرۆکێ مسرێ یێ هەری پۆپولەر |
سالێن چالاک | ژ 23 حەزیران 1956 هەیا 28ێئی لۆنێ 1970 |
مەقام | |
پارتیا سیاسی | پان-ەرەب،ئا نتی-ەمپەریالیست، سۆسیالیست |
حەڤژین | |
زارۆک | |
خزم | |
خەلات | |
بگوهێرە - ویکیدانەیێ بگوهێرە |
جەمالئە بدول ناسر حوسسەن (ژدب. 15ێ کانوونا پاشین ا 1918ان - م. 28ێئی لۆنا 1970ان) سیاسەتمەدارەکی مسری بوو کو ژ سالا 1954ان هەتا مرنا خوە د سالا 1970ان دە وەکە سەرۆکێ دویەمینئێ مسرێ کار کر. ناسر پێشەنگیا شۆرەشا مسرێ یا 1952ان کرئوو سالا پێش دە رەفۆرمێنئا خێ یێن بەرفرەه دا دەستپێکرن. پشتی کو د سالا 1954ان دە ژئا لیێئە ندامەکی برایێن مسلمان ڤە ل دژی وی هەول هات دایین، رێخستنێ شکاند، سەرۆک مۆهامەد نەگوب خستە هەپسا مالێئوو دەست ب وەزیفەیا رێڤەبەریێ کر. د هەزیرانا 1956ان دە ب فەرمی وەک سەرۆک هات هلبژارتن.
پۆپولاریتەیا ناسر ل مسرئوو جیهانائە رەبی پشتی نەتەوەبوونا وی یا شرکەتا کانالا سوەزێئوو سەرکەفتنا وی یا سیاسی د کریزا سوەزێ یا پاشەرۆژێ دە، کو ل مسرێ ب ناڤێئێ رشا سێئا لی تێ زانین، بلند بوو. بانگێن ژ بۆ یەکتیا پان-ەرەبی د بن سەرۆکاتیا وی دە زێدە بوون، کو بئا ڤاکرنا کۆمارائە رەبی یا یەکبوویی یا ب سووریێ رە ژ سالا 1958ان هەتا 1961ێ ب داوی بوو. د 1962ان دە، ناسر دەست ب رێزە تەدبیرێن مەزنئێ ن سۆسیالیستئوو رەفۆرمێن نووژەنکرنێ ل مسرێ کر. تەڤی شکەستنێن ژ بۆ دۆزا وی یا پان-ەرەبیست، د سالا 1963ان دەئا لیگرێن ناسر ل گەلەک وەلاتێنئە رەبی بوون دەستهلاتدار، لێئە و کەت ناڤ شەرێ ناڤخوەیی یێ باکورێ یەمەنێ،ئوو د داویێ دە شەرێ سارئێ ئە رەبی ژی. وی دئا دارا 1965ان دە پشتی کو دژبەرێن وی یێن سیاسی ژ بەرنامزەتیێ هاتن قەدەخەکرن دەست ب گەرا خوە یا دویەمینئا سەرۆکاتیێ کر. پشتی تێکچوونا مسرێ ژ هێلا ئیسراێلێ د شەرێ شەش رۆژانئا 1967ان دە، ناسرئی ستفا کر، لێئە و ڤەگەریا سەر کار پشتی خوەنیشاندانێن گەل کو بانگا ڤەگەراندنا وی کرن. د سالا 1968ان دە، ناسر خوە وەک سەرۆکوەزیر تایین کر، ژ بۆ ڤەگەراندنا نیڤگراڤا سینا یا ژ هێلائی سراێلێ ڤە هاتی داگرکرن دەست پێ کر، دەست ب پێڤاژۆیەک بێپۆلیتیزەکرنائا رتێشێ کر،ئوو کۆمەکە رەفۆرمێن لیبەرالیزەکرنا سیاسی دەرخست. د سالا 1970ان دە پشتی بداویبوونا جڤینا یەکیتیائە رەبان، ناسر کریزا دل دەرباس کرئوو مر. جەنازەیێ وی ل قاهیرەیێ پێنج هەتا شەش میلیۆن شینی کشاند،[1]ئوو بوو سەدەما دەرکەتنا خەمگینیێ ل سەرانسەرێ جیهانائە رەبی.
ناسر د جیهانائە رەبی دە کەسایەتەک سەمبۆلیک دمینە، نەمازە ژ بەر گاڤێن وی یێن بەر ب دادمەندیا جڤاکیئوو یەکتیائە رەبان، سیاسەتێن وی یێن نووژەنکرنێ،ئوو هەولدانێن وی یێن دژی ەمپەریالیستان. سەرۆکاتیا وی ژی هاندانئوو هەڤدەم بوو ب گەشبوونا چاندی یا مسرێ رە،ئوو دەستپێکرنا پرۆژەیێن مەزنئێ ن پیشەسازیێ، د ناڤ دە بەنداڤائا سوان،ئوو باژارێ حەلوان. دژبەرێن ناسر ۆتۆریتەریزما وی، بنپێکرنێن وی یێن مافێن مرۆڤان،ئوو سەردەستیا ارتێشێ ل سەر سازیێن سڤیلئێ ن کو سەردەما وی دیار دکن، رەخنە دکن، ل مسرێ شێوازەک سەروەریا لەشکەریئوو دیکتاتۆری ساز کرن، کو هەیا رۆژائی رۆ، هەما بێژە بێناڤبەر بەردەوام کریە.
چاڤکانی
[دەستکاری | دەستکاریی سەرچاوە]- ^ ژەنکنس، لۆرەن;ئا رتجلە، واسهنگتۆن پۆست فۆرەگن سەرڤجە; واسهنگتۆن پۆست جۆررەسپۆندەنتئە دوارد جۆدی جۆنتربوتەد تۆ تهس (11 چریا پێشین 1981). "قوەت رتەس سهۆو ستارک جۆنتراست تۆ فونەرال فۆر ناسسەر". واسهنگتۆن پۆست (بئی نگلیزیائا مەریکی). Iسسن 0190-8286. رۆژا گهشتنێ 20ئی لۆن 2021.
{{جتە نەوس}}
: جس1 مانت: مولتپلە نامەس: لیستەیا نڤیسکاران (لینک)