Рустави
|
Рустави (гуржи რუსთავი) — Гуржистанда авай шегьер я. ЧӀехивиляй гьукуматда кьудлагьай чкадал ала. Гьукуматдин кьилин шегьер Тбилисидин лап патаг.
География
[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]Рустави Гуржистандин кьибле пата авай шегьер я. Кьилин шегьер Тбилисидилай кьибле-рагъэкъечӀдай патахъ 25 километрдал ала.[1] Шегьердин къеняй Кура вацӀ физава. Шегьер чуьлерин арада ава. Руставидилай кьибле-рагъэкъечӀдай патахъ 20 километрдихъ Азербайжандин сергьят ава.
Агьалияр
[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]Руставида 125 агъзурдилай пара кас яшамиш жезва. Гьабурукай чӀехи пай гуржияр я, гъвечӀи пай азербайжанар. СССР чкӀана индустрия ават авурла шегьерда кӀвалахар квахьна 1995 йисанни 2002 йисан арада Руставидин агьалийрикай 40 агъзур кас тӀимил хьана.
Тарих
[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]Рустави 5ни 4й вишйиса ч.э.в. къеле хьин бине кутунвайди тир. Ам Пекинин ЧӀехи рекьин са хелдал алай. Сельджукрин къуватдин кӀаник вири агьалияр кьенвай. Къизил Ордадин Берке ханди шегьер къачурла вири шегьер чкӀана. 1883 йисуз Руставидихъ ракьун рекьихъ галаз алакъа хьана. 1940 йисарин кьула шегьерда индустрия хкаж жез хьана, Гуржистанда вирида индустриализация тухудайла. Дуьньядин Кьведлагьай дяве 1948 йисуз Руставида Къавкъаздин виридалайни чӀехи сталь ийизавай завод эцигна. 1947 йисуз Сталина Рустави цӀийи шегьер эциг ая лагьана. 2009 йисуз Руставида эхиримжи троллейбус кӀеви авуна. Гуржистандин виридалайни чӀехи важибвал аваз, Руставида 118 чӀехини кьулан заводар ава. Залан индустриядихъ региондин акъудзавай затӀарин 53 % ийизава. Шегьердин виридалайни чӀехи важибвал авайбурук квай ракьунни стальдин заводар, химиядин, цементдин заводни крандин фабрика ква.
Медениятдни Экономика
[дуьзар хъувун | вики-текст дуьзар хъувун]1991 йисуз СССР чкӀайла Руставидин 65 % агьали кӀвалах амачиз амукьна. ЯтӀани Рустави амукьна индустриядин чӀехи важибвал амай шегьер хьиз.[2] Дуьньяда тӀвар-ван ава Руставидин хордихъ. Руставида 25 чӀехи мектеб ава, кьве пешедин мектебни Гуржистандин Техниквилин Университетдинни Тбилисидин Гьукуматдин университетдин филиалар ава.
1994 йисуз кьилдин ТВ канал Рустави 2 туькӀуьрнавай. Ам гьакӀни Гуржистандин виридалайни чӀехи кьилдин ТВ канал язва.