Од Википедија — слободната енциклопедија
1 јануари:
45 п.н.е.
|
Започнал да се применува новиот календар, денес познат како јулијански календар.
|
404
|
Последната гладијаторска борба во римскиот колосеум.
|
439
|
Објавен е Теодосиевиот законик, најголемата збирка на римски закони во тој период.
|
1651
|
Чарлс II е крунисан за крал на Шкотска.
|
1801
|
Церера, првиот познат астероид е откриен од Џузепе Пјаци.
|
1804
|
Независност на Хаити од Франција.
|
1818
|
Мери Шели го објави романот за чудовиштето на Франкенштајн.
|
1880
|
Фердинанд Лесепс ја започна изградбата на Панамскиот Канал.
|
1892
|
Островот Елис е отворен како место каде се примаа првите имигранти во Соединетите Американски Држави.
|
1901
|
Британските колонии Нов Јужен Велс, Квинсленд, Јужна Австралија, Тасманија и Западна Австралија го формираат Австралискиот Сојуз; Едмунд Бартон е избран за прв премиер.
|
1908
|
За првпат пуштена топка изработена од кристали и електрични светла плоштадот Тајмс сквер во Њујорк, отпочнувајќи традиција на сите понатамошни прославувања на Новата Година во градот.
|
1909
|
Во Битола излезе првиот број на весникот „Работничка искра“ на бугарски јазик како орган на македонските социјалисти. Прв уредник на весникот беше Васил Главинов.
|
1925
|
Главниот град на Норвешка го промени името во денешното Осло. Претходното име, Кристијанија, го носеше од 1624 година.
|
1932
|
Во Виена се одржа првиот Новогодишен концерт.о Виена се одржа првиот Новогодишен концерт.
|
1942
|
Во Вашингтон 26 држави од целиот свет ја потпишаа Декларацијата на Обединетите Нации.
|
1945
|
Во Скопје излезе првиот број на сатирично - хумористичниот весник „Остен“.
|
1948
|
Основана е Државната опера на Народна Република Македонија
|
1959
|
За време на Кубанската револуција, Фидел Кастро го симна од власт дотогашниот кубански претседател Фулгенцио Батиста.
|
1965
|
Под водство на водачот на движењето Ал Фатах, Јасер Арафат, формирана е Палестинската ослободителна организација - ПЛО.
|
1982
|
Перес де Куељар стана првиот Латино-американец, Генерален секретар на Обединетите Нации.
|
1990
|
формирана е политичката партија НДП.
|
1995
|
Започна со работа Светската трговска организација.
|
1997
|
Здружението на издавачите и книжарите на Македонија е примено во Меѓународната асоцијација на издавачите со седиште во Женева.
|
2002
|
Еврото започна да се користи во повеќето членки на Европската унија.
|
2006
|
Почна примената на Законот за заштита од пушењето.
|
2007
|
Влез на Бугарија и Романија во Европската Унија.
|
2017
|
Поранешниот премиер на Португалија од Социјалистичката партија, Антонио Гутерес станува Генерален секретар на ООН.
|
2 јануари:
1839
|
Францускиот пионер на фотографијата Луј Дагер ја снимил првата фотографија на Месечината.
|
1905
|
Над селото Кнежево, Кратовско, почна Конгресот на Скопскиот револуционерен округ на ТМОРО, што траеше до 7 јануари истата година.
|
1946
|
Македонските политички затвореници од затворот „Касандра“ во Грција, упатија апел до владите на СССР, на Велика Британија и на САД во кој меѓу другото, се вели: „Во сегашните историски денови, ние припадниците на македонскиот народ во Егејска Македонија, кои се боревме против другите окупатори и нивните слуги, принудени сме сега и на политичко поле да водиме тешка борба против грчката реакција...“.
|
1959
|
Лансиран е првиот вселенски брод кон Месечината, советскиот брод без екипаж „Луна I“.
|
1971
|
Во Глазгов, за време на фудбалскиот натпревар меѓу „Селтик“ и „Ренџерс“ загинале 66 навивачи поради уривање на дел од трибината.
|
3 јануари:
4 јануари:
5 јануари:
6 јануари:
1392
|
Скопје потпаднало под османлиска власт и станало седиште на новоформираниот санџак. Скопскиот санџак била прва организирана османлиска провинција на територијата на земјите од некогашна Југославија и база за навлегување кон север и запад.
|
1838
|
Во американскиот град Мористаун, во државата Њу Џерси, Семјуел Морзе првпат изведе јавна демонстрација на телеграфот - електричен апарат за испраќање на далечина на знаци составени од точки и цртички. Првиот телеграф е пуштен во работа шест години подоцна (1844) во САД, на линијата Вашингтон - Балтимор.
|
1896
|
Во Париз премиерно е прикажан филмот „Пристигање на воз на станицата во Ла Сиота“ (1895) од браќата Лимиер.
|
1916
|
На Бадник, кај месноста Дервишка Нива, Бугарската војска извршила колеж врз 103 жители на Поречието. Масакрираните луѓе биле фрлени во ископ.
|
1945
|
Во Скопје во присуство на околу 1.000 делегати на македонската младина од Егејска и од Пиринска Македонија, потоа претставници на советската, бугарската, грчката, албанската, српската, хрватската, словенечката и на црногорската младина, како и претставници на англиската мисија, започна со работа Вториот конгрес на Антифашистичката младина на Македонија (НОМСМ). Конгресот ја анализира состојбата во организацијата, донесе низа заклучоци и постави нови задачи. Исто така, беше упатен Проглас до младината на Македонија, повикувајќи ја на нови постигања.
|
1992
|
По успешниот референдум, прогласена е независност на Нагорно Карабах, која сѐ уште не е признаена од ниту една меѓународна организација, ниту пак држава.
|
7 јануари:
1584
|
Католичките држави во рамките на светото Римско Царство го усвоија грегоријанскиот календар.
|
1789
|
По донесувањето на американскиот Устав со кој се утврдија начелата на државното уредување и надлежностите на претседателот, во САД се одржаа првите претседателски избори на кои убедливо победи Џорџ Вашингтон, прочуениот водач на војната за независност.
|
1898
|
По конституирањето на првата подморница која се движеше на тркала по морското дно и со додавање на цевка низ која во подморницата влегуваше свеж воздух, американскиот техничар Симон Лејк водеше телефонски разговор од својата подморница со претседателот на општината на градот Балтимор. Тоа значеше почеток на новиот начин на телефонско комуницирање.
|
8 јануари:
9 јануари:
1431
|
Во Руан, седиштето англиската окупациона влада, започнува судењето на Јованка Орлеанка.
|
1960
|
Започнува изградбата на Асуанската брана во Египет.
|
1991
|
Претседателството на СФРЈ усвојува наредба со која изречно се бара расформирање на сите нерегуларни вооружени формации на територијата на државата.
|
1996
|
Британската новинска куќа Би-би-си почна да емитува програма и на македонски јазик.
|
10 јануари:
49 п.н.е.
|
Гај Јулиј Цезар (римски војсководец, државник, диктатор) ја изговорил познатата реченица „Коцката е фрлена“, по што ја мина реката Рубикон (денешен Вар), со што почнала граѓанската војна со приврзаниците на Помпеј која завршила со воведување негова лична диктатура. Во 44 г.п.н.е. Цезар бил убиен од припадниците на републиканската опозиција.
|
1863
|
Во Лондон, Велика Британија, е отворена Метрополската линија - првата подземна железница во светот.
|
1920
|
По иницијатива на претседателот на САД, Вудро Вилсон, формирана е Лига на народите со седиште во Женева. Целите на оваа организација беа да се зачува мирот и да се зајакне меѓународната соработка. Нејзината активност не ги донесе очекуваните резултати. Фактички престана да дејствува уште во 1940 година, а формално беше укината во 1946 година.
|
1975
|
Пуштен е во сообраќај три километри долгиот тунел под реката Елба или Лаба, што ги спои автопатиштата од Средна Европа со оние во Данска и во Шведска.
|
1994
|
Владата на Република Македонија донесе одлука за пристапување на Република Македонија кон Конвенцијата за меѓународен превоз со железница од 1980 година.
|
1996
|
Генералниот секретар на Обединетите нации Кофи Анан ја посети Република Македонија.
|
1996
|
Република Македонија и Европската унија воспоставиле дипломатски односи.
|
11 јануари:
12 јануари:
13 јануари:
14 јануари:
1914
|
Хенри Форд, „крал на американската автомобилска индустрија“, ја пушти во работа првата бескрајна производна лента. Тоа значеше пресвртница, бидејќи го забрза производството на автомобили и придонесе за големо намалување на нивната цена.
|
1969
|
Во СССР се лансирани во вселената бродовите „Сојуз-4“ и „Сојуз-5“ и за првпат во историјата е формирана експериментална вселенска станица и е остварено преминување на астронаутите од еден во друг вселенски брод.
|
1994
|
Фудбалскиот сојуз на Македонија стана придружен член на Европскиот фудбалски сојуз.
|
15 јануари:
1945
|
Во Скопје почна дводневна Прва земска конференција на ветеринарните лекари во Македонија. Притоа беа формирани првите ветеринарни станици, со тоа основајќи ја денешната ветеринарна служба во Македонија.
|
1945
|
Во Велес без јавно судење, биле стрелани 53 затвореници од велешкиот затвор, лица за кои имало сомневање дека биле озлогласени противници на НОБ. Без заокружена истражна постапка и без јавно судење, биле групно стрелани и масакрирани, а потоа и закопани во заедничка гробница која била откриена по педесет години. Ова претставува најголем масакр врз цивили извршен од ОЗНА во ослободена Македонија.
|
1992
|
Владата на Република Бугарија ја призна Република Македонија за суверена и независна држава. Бугарија беше првата земја што ја призна Република Македонија.
|
1992
|
Арбитражната комисија на Европската заедница, на чело со претседателот, господин Бадинтер (Бадинтерова комисија), соопшти во својот извештај дека се исполнети сите услови за меѓународно признавање на Македонија.
|
16 јануари:
27 п.н.е.
|
Римскиот сенат му ја доделил титулата „Август“ (латински: велик, славен) на Октавијан. Подоцна, сите римски цареви си ја придодавале оваа титула.
|
1492
|
Првата современа граматика, граматиката на шпанскиот јазик ѝ е претставена на кралицата Изабела I.
|
1547
|
Кнезот Иван IV Васиљевич, во историјата познат како Иван Грозни, во Москва е крунисан за руски цар.
|
1605
|
Излегло од печат првото издание на „Генијалниот витез Дон Кихоте од Манча“ од Мигел де Сервантес.
|
1778
|
Франција ја призна независноста на САД, кои водеа ослободителна војна против британското колонијално владеење. Во борбата на страната на Американците учествуваа неколку илјади Французи, меѓу кои и маркизот Ла Фајет, еден од најистакнатите воени соработници на Џорџ Вашингтон. Победата на САД и демократското уредување на новата држава имаше голем одек во Франција, каде што набрзо дојде до буржоаската револуција.
|
1920
|
Во САД е воведена прохибиција (забрана) на производство, точење и уживање на алкохолни пијалаци. Оваа мерка не доведе до подобрување на општествените прилики, туку, напротив, лавината на корупцијата и на ганстерството доби уште поголем замав. Прохибицијата во 1933 година ја укина претседателот Франклин Рузвелт, отфрлајќи ја како штетна, утопистичка идеја.
|
1945
|
Втора светска војна: Адолф Хитлер се преселил во подземниот бункер во Берлин, каде што и се самоубил 4 месеци подоцна.
|
1979
|
Реза Пахлеви, иранскиот шах, избегал од земјата. Иран станува исламска република на чело со верскиот водач Хомеини.
|
1996
|
Одржано е основачко собрание на партијата Македонска алијанса. Регистрирана е на 22.03.1996 година, а промовирана на 14.06.1996 година. За претседател на партијата е избран Ѓорѓија Атанасовски.
|
2020
|
Михаил Мишустин е назначен за премиер на Русија.
|
17 јануари:
1377
|
Грегориј XI од Авињон го врати средиштето на римокатоличките поглавари во Рим.
|
1562
|
На сила стапува едиктот од Сен Жермен со која се признати хугенотите (протестанти) во Франција
|
1601
|
Шпанската престолнина од Мадрид е пренесена во Ваљадолид.
|
1773
|
Англискиот морепловец Џејмс Кук со бродот „Резолушн“ прв го премина Јужниот Поларник.
|
1912
|
Ескпедицијата на англискиот истражувач, поморскиот капетан Роберт Скот стигна на Јужниот Пол, еден месец по експедицијата на Норвежанецот Роалд Амундсен.
|
1919
|
Полскиот композитор Игнац Јан Падеревски, пијанист од светски глас, стана првиот претседател на владата на Полска, воспоставена по завршувањето на Првата светска војна.
|
1939
|
Со учество на многу жандарми и војници во Велес беа задушени тридневните демонстрации на монополските работници и на другите граѓани. Демонстрациите имаа големо економско и политичко значење во тоа време.
|
1945
|
Втора светска војна: Советските сили ја ослободуваат Варшава, главниот град на Полска
|
1948
|
Основано препријатието за јавен превоз ЈСП Скопје.
|
1953
|
Во Скопје излезе првиот број на „Стопански весник“, весник на Стопанската комора и стопанството на Македонија.
|
1961
|
По налог на Моис Чомбе, белите платеници го убија законскиот конгоански премиер Патрис Лумумба, творец на конгоанската независност и херој на „црна Африка“.
|
1991
|
Заливска војна: Рано изутрината започнува Операцијата „Пустинска бура“. Ирак лансира 8 ракети Скад погодувајќи цели во Израел
|
1995
|
Катастрофален земјотрес го потресува градот Кобе, Јапонија, предизвикувајќи огромна материјална штета и убивајќи 6.433 лица.
|
1996
|
Во Скопје и во Атина се отворени канцелариите за врски на Република Македонија и на Република Грција.
|
1998
|
Претседателот на САД Бил Клинтон, како прв шеф на државата во американската историја, беше принуден да сведочи во своја одбрана по повод обвинувањето од страна на Пол Џонс за сексуално вознемирување.
|
2001
|
Во Скопје, во организација на телевизиската куќа БТР, излезе првиот број на весникот „Рома тајмс“, на македонски и англиски јазик
|
18 јануари:
19 јануари:
20 јануари:
1265
|
Првпат е свикан англискиот Парламент со што беше ограничена власта на монархијата.
|
1327
|
Високото благородништво го принуди англискиот крал Едвард II да абдицира во корист на синот Едвард III.
|
1649
|
Заробениот крал Чарлс I на крајот на граѓанската војна меѓу монархистите и следбениците на парламентот во Англија беше изведен на суд обвинет за предавство, односно за тајни преговори со Шкотите. Наброзо беше осуден на смрт и погубен 10 дена подоцна.
|
1667
|
По 13-годишните борби Русија ја порази Полска во војната која изби во 1654 година. По мирен пат во Андрусова, Полска се одрече од Киев, Смоленска и од делови на Украина на левиот брег од реката Днепар.
|
1921
|
Прогласен е првиот устав на Турција.
|
1936
|
Едвард VIII станал крал на Обединетото Кралство.
|
1936
|
Инвазиските италијански фашистички трупи, кои на почетокот на октомври 1935 година без објава на војна упаднаа во Етиопија, презедоа решителна офанзива против етиопските сили, успеаја да го скршат нивниот отпор и да ја колонизираат таа земја.
|
1936
|
Пуштена е во сообраќај железничката линија Прилеп - Велес во должина од 86 километри.
|
1941
|
Франклин Рузвелт, водач на Демократската партија, по третпат е избран за претседател на САД. Првиот мандат го презеде во 1932 година, во времето на големата економска криза, а во 1945 година по четврти пат е избран за претседател, што е единствен случај во историјата на САД.
|
1945
|
Во Воденско, Егејска Македонија, е формирана Тајната македонска ослободителна револуционерна организација (ТМОРО). Иницијатор, организатор и раководител на организацијата беше Вангел Ајановски - Оче.
|
1961
|
Демократот Џон Кенеди е инаугуриран во 43 година од животот за претседател на САД, како најмлад шеф на државата во американската историја.
|
1970
|
По двегодишна пауза, во Варшава продолжија американско-кинеските контакти на ниво на амбасадори.
|
1981
|
Републиканецот Роналд Реган, на 70-годишна возраст ја презеде функцијата претседател на државата, станувајќи најстар претседател во американската историја.
|
1981
|
По 444 денови во заробеништво, од амбасадата на САД во Техеран беа ослободени 52 американски заложници.
|
1992
|
Падот на „Ербас А-230“ јужно од францускиот град Стразбур го преживеаја само девет од вкупно 96 луѓе во авионот.
|
1996
|
На изборите во Газа и на Западниот брег, одржани според договорот меѓу Израел и Палестинците, водачот на ПЛО Јасер Арафат стана првиот демократски избран водач на палестинскиот народ.
|
2001
|
Потпрестедателот на Филипините, Глорија Аројо ја презеде должноста шеф на државата, бидејќи филипинскиот Врховен суд пресуди дека сменетиот претседател Џозеф Естрад не може да ја врши оваа функција.
|
2011
|
На космодромот Бајконур е лансиран „Електро-Л“ — првиот функционален метеоролошки сателит на Русија.
|
2017
|
Доналд Трамп станува 45. претседател на САД со силна народна поддршка.
|
2021
|
Џо Бајден станува 46. претседател на САД.
|
21 јануари:
22 јануари:
1506
|
Првиот контингент од 150 војници, кои имале за цел да го заштитуваат папата Јулиј II пристигнал во Рим. Овој датум официјално се смета за денот на основање на папската швајцарска гарда.
|
1727
|
Георг Фридрих Хендл се стекнува со британско државјанство.
|
1964
|
Кенет Дејвид Каунда стана прв претседател на Владата во Северна Родезија (Замбија).
|
1978
|
Првпат во историјата на космонаутиката, во вселенската орбита е остварена „операцијата снабдување“. По дводневно самостојно летање товарниот брод без екипаж „Прогрес - 1“ автоматски се спои со системот „Саљут - 6“ - „Сојуз - 27“. Ова летало однесе во вселената гориво за моторите, материјали за натамошно истражување, како и вода, воздух и храна за космонаутите.
|
1990
|
Делегатите од Македонија, Словенија и Хрватска го напушаат 14-тиот и последен Конгрес на СКЈ .
|
2001
|
Еден македонски полицаец е убиен, а тројца ранети во нападот на полициската станица во Теарце, во близина на Тетово.
|
23 јануари:
24 јануари:
25 јануари:
26 јануари:
27 јануари:
28 јануари:
1821
|
Прогласена е независноста на Перу, со што, сепак, не било дефинитивно завршено речиси 300-годишното колонијално владеење на Шпанија во таа латиноамериканска земја. Шпанија се обидувала уште три години да ја наметне својата власт во Перу.
|
1871
|
Франција капитулираше во војната со Прусија и го предаде Париз.
|
1878
|
Во Њу Хевн, САД пуштена е во употреба првата телефонска централа, по две години откако Александар Грејам Бел го патентираше телефонот.
|
1918
|
Владимир Илич Ленин, од името на Советот на народните комесари на Советска Русија, потпиша указ за формирање на Црвената армија.
|
1919
|
Воведување на грегоријанскиот календар во Македонија, согласно реформата во целото Кралство СХС. Црковниот останал јулијански.
|
1945
|
Во Скопје е отворена првата државна градинка во Македонија, за престој на деца од 4 до 7-годишна возраст, на кои им беа обезбедени храна и воспитување преку денот, додека нивните родители беа на работа.
|
1986
|
Две минути по полетувањето во вселената, американскиот вселенски брод „Челенџер“, експлодира над Кејп Канаверал и во парчиња се урна во водите на Атлантикот. Тоа беше најголемата несреќа што се случила во космичките летови во која загинаа сите седум членови на екипажот.
|
29 јануари:
30 јануари:
1889
|
Австроунгарскиот престолонаследник, надвојводата Франц Карл Јосиф Рудолф Хабсбург и неговата седумнаесетгодишна љубовница, баронесата Марија извршиле самоубиство во царската ловечка куќа во Маерлинг.
|
1944
|
На планината Кожуф генералштабот на НОВ и партизанските одреди на Македонија и Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ одржуваат советување. Одлучено е што поскоро да се изберат делегати од сите народни одбори од Македонија и да се забрза со подготовките за свикување на АСНОМ.
|
1945
|
Руска подморница го торпедирала и потопила германскиот брод „Вилхелм Густлов“, преполн со бегалци при што загинале над 9.000 лица. Тоа се смета за најголема поморска катастрофа во историјата.
|
1948
|
Во Њу Делхи е извршен атентат врз Махатма Ганди, водач на индиското ослободително движење.
|
1996
|
Како прилог на весникот „Вечер“ излегол првиот број на весникот „Занаетчија“, гласило на Здружението на занаетчиски и други самостојни стопанственици на град Скопје — Стопанска комора на Македонија.
|
31 јануари: