Монгол улсууд
Appearance
Энэхүү жагсаалт нь Монгол улсуудын жагсаалт болно.
Эрт ба дундад зууны улсууд
[засварлах | кодоор засварлах]Нэр | Он | Газар нутгийн хэмжээ | Газрын зураг | Нийслэл | Хамарсан газар нутаг | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Бида улс[1] | |||||||||
Сяньюнь | |||||||||
Жоншань | МЭӨ VI–МЭӨ 296 | ||||||||
Хүннүчүүдийн улс | |||||||||
Хүннү улс | МЭӨ 209– МЭ 93/МЭ 156? |
4,030,000 км2 (МЭӨ 176)[2] |
Луут хот (Лунчэнь) Орхон голын эрэг |
||||||
Юэбань | 160–490 | ||||||||
Түрүү Жао (Хань Жао) |
304–329 | 2,000,000 км2 ( МЭ 316)[3] |
Лиши (304-305) Литин (305-308) Пуцзы (308-309) Пинлян (309-318) Чанань (318-329) Шангуи (329) |
||||||
Умард Лянь | 397–460 | Жанъе (397-412) Гузань (412-439) Гаочан (442-460) |
|||||||
Хэлиан Ся | 407–431 | Тонгван хот (418-427) Шангуи (427-428) Пинлян (428-430) |
|||||||
Сяньбичүүдийн улс | |||||||||
Сяньби | 93/156?–234 | Хангайн нуруу | |||||||
Өмнөд Лянь | 397–414 | Лианчуань (397-399) Лэду (399, 402-406, 410-414) Сипин (399-402) Гузань (406-410) |
|||||||
Баруун Цинь | 385–431 | Юаньчуань (385-388, 400, 410-412) Жинчэн (388-395) Шичэн (395-400) Танжяо (412) Фухан (412-431) |
|||||||
Түрүү Янь | 337–370 | Шичэн (337-341) Лунчэн (341-350) Жи (350-357) Ечэн (357-370) |
|||||||
Баруун Янь | 384–394 | Чанань (385-386) Чжанцзы (386-394) |
|||||||
Муюн сяньбичүүдийн улс | |||||||||
Хожуу Янь | 384–409 | Чжуншань (386-397) Лунчэн (397-409) |
|||||||
Тугухунь | 284–672 | Фүки хот | |||||||
Тоба сяньбичүүдийн улс | |||||||||
Дай улс | 315–377 | Шэнлэ | |||||||
Тоба улс (Тоба Вэй, Умард Вэй) |
386–535 | 2,000,000 км2 (450)[3] |
Шэнлэ (386-398) Пинчэн (398-493) Лоян (493-534) Чанань (534-535) |
||||||
Зүүн Вэй | 534–550 | 1,000,000 км2 (550 AD)[3] |
Лоян (534) Ечэн (534-550) |
||||||
Баруун Вэй | 535–557 | 1,300,000 км2 (МЭ 557)[3] |
Чанань | ||||||
Юйвэнь | |||||||||
Умард Жоу | 557–581 | 1,500,000 км2 (МЭ 577)[3] |
Чанань | ||||||
Нирун | |||||||||
Нирун улс[4] | 330–555 | 4,000,000 км2 (405 AD)[3][5] |
Мумо хот Монгол, Орхон гол |
||||||
Киданчуудын улс | |||||||||
Хидан Улс (Ляо улс) |
907–1125 | 2,600,000 км2 (947)[5][6] 4,000,000 км2 (1111) |
Шанцзин | ||||||
Дорнод Дань улс | 926–936 | ||||||||
Умард Ляо | 1122–1123 | ||||||||
Хар Хидан | 1124/ 1125–1221 |
2,500,000 км2 (1210)[5] |
Балгасун хот | ||||||
Зүүн Ляо | 1211–1220 | ||||||||
Ираны Керман улс | 1220-иод он–1306 | ||||||||
Татаби (Кумоси) | |||||||||
Их Си | 1123 | ||||||||
Дундад зууны монгол аймгууд | |||||||||
Хамаг Монгол | X зуун–1206 | ||||||||
Хэрэйдийн ханлиг | X зуун–1203 | ||||||||
Мэргидийн ханлиг | XI–XII зууны дунд үе (XII зуунд дотоодын зөрчлөөс шалтгаалан бутарч аймгийн холбоо болсон бололтой) |
||||||||
Найманы ханлиг | |||||||||
Татарын ханлиг | VI—X (IX – XII зууны дунд үе?) XII зуунд үед дотоодын зөрчлөөс шалтгаалан бутарч аймгийн холбоо болсон бололтой |
||||||||
Их Монгол Улс | 1206–1271 (1368) |
33,000,000 км2[5][7] | Аварга (1206–35) Хархорум (1235–60) Даду (1260–1368) |
||||||
Юань Улс | 1271-1368 | 14,000,000 км2 (1310)[6] |
Ханбалиг (Бээжин) |
||||||
Алтан Орд | 1240–1502 | 6,000,000 км2 (1310)[5] |
Сарай Бат Сарай (1240-1260) Бэрх Сарай (1260-1502) |
||||||
Их Орд | 1466–1502 | ||||||||
Цагаадайн Улс |
1225–1340-иод он | 3,500,000 км2 (1310)[5][6] |
Алмалык Карши хот |
||||||
Мавереннахр | 1340-иод он–1370 | ||||||||
Моголистан | 1340–1462 | ||||||||
Хар Дэлийн Хант Улс | 1383–1513 | ||||||||
Ил Хаант Улс | 1256–1335 | 3,750,000 км2 (1310)[5][6] |
Мераге (1256–1265) Тебриз (1265–1306) Солтаниех (1306–1335) |
||||||
Чобаны улс | 1335–1357 | Тебриз | |||||||
Инжуйн улс | 1335–1357 | Багдад (1411 хүртэл) Басра (1411-1432) |
|||||||
Жалайрын улс | 1335–1432 | Багдад (1411 хүртэл) Басра (1411-1432) |
|||||||
Аргуны улс | 1479?–1599? | ||||||||
Дөчин Дөрвөн хоёрын Монгол Улс | |||||||||
Дөчин Монгол Улс | 1368–1635 | 5,000,000 км2 (1550)[6] |
Шанду (1368–69) Инчан (1369–70) Хархорум (1371–88) |
||||||
Халхын ханлиг (Түшээт, Засагт, Сэцэн, Алтан хан) |
XVI зууны сүүлчээс XVII зууны сүүл үе | Ар Монголд | |||||||
Дөрвөн Ойрад | 1399–1634 | 1,000,000 км2 (XV - XVI зуун)[8] ~1,600,000 km2 (XVII зууны эх)[9] |
|||||||
Зүүнгар | 1634–1758 | ~ 3,500,000 — 4,000,000 км2 | Хулж | ||||||
Хошууд | 1642?–1717 | ~1,400,000 km2 | |||||||
Халимаг | 1630–1771 |
Орчин үеийн улсууд
[засварлах | кодоор засварлах]Нэр | Он | Газар нутгийн хэмжээ | Газрын зураг | Нийслэл | Хамарсан газар нутаг |
---|---|---|---|---|---|
Буряад-Монгол Улас | 1917–1920[10][11][12][13] | Буриадын Хэжэнгэ аймаг | |||
БН Ойрад-Халимаг Улс | 1930 | ||||
БН Өмнөд Монгол Улс | 1945[14] | Хятад, Өвөр Монгол | |||
1911-1924 | Их Хүрээ (Улаанбаатар) |
||||
1924-1992 | Улаанбаатар | ||||
1992–одоо үе | 1,564,115.75 km2 |
Автономит нутгууд
[засварлах | кодоор засварлах]Орос дахь автономит нутгууд
[засварлах | кодоор засварлах]Хятад дахь автономит нутгууд
[засварлах | кодоор засварлах]Нэр | Он | Нийслэл | Газар нутгийн хэмжээ | Газрын зураг | |||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Мэнзян улс | 1936–1945 | Хаалган (Жанчхүү) |
|||||||
Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орон | 1947–одоо үе | Хөх хот | 1,183,000 km2 |
||||||
Ганьсу | |||||||||
Сүбэй Монголын Автономит тойрог | |||||||||
Хэбэй | |||||||||
Вэйчаны Манж ба Монголын автономит тойрог | |||||||||
Хармөрөн | |||||||||
Дөрвөд Монголын автономит тойрог | |||||||||
Гирин | |||||||||
Өмнөд Горлосын автономит тойрог | |||||||||
Ляонин | |||||||||
Харчин зүүн гарын Монгол автономит тойрог | |||||||||
Фушингийн Монгол автономит тойрог | |||||||||
Хөхнуур | |||||||||
Хайшигийн Монгол, Төвөдийн автономит тойрог | |||||||||
Хэнаний Монгол автономит тойрог | |||||||||
Шинжаан | |||||||||
Баянголын Монгол автономит тойрог | Хорла | 462,700 km2 |
|||||||
Борталын Монгол автономит тойрог | Бортал | ||||||||
Ховогсайрын Монгол автономит тойрог | Ховогсайр |
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ Инжинаш "Хөх судар"
- ↑ Claudio Cioffi-Revilla, J. Daniel Rogers, Steven P. Wilcox, & Jai Alterman, "Computing the Steppes: Data Analysis for Agent-Based Modeling of Polities in Inner Asia", Proceedings of the 104th Annual Meeting of the Amer. Pol. Sci. Assoc., Boston, Massachusetts, 8-р тал. 2008 оны 8-р сарын 28–31
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 Rein Taagepera "Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.", Social Science History Vol. 3, 115-138 (1979)
- ↑ Монгол судлаачид Нируныг Сяньбийн үеэс зааглаж бичдэг ч зарим монгол эрдэмтэд Нируныг сяньби угсааны улсын тоонд оруулдаг
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 Jonathan M. Adams, Thomas D. Hall and Peter Turchin (2006). East-West Orientation of Historical Empires.Journal of World-Systems Research (University of Connecticut). 12 (no. 2): 219–229.
- ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 Rein Taagepera (September 1997). "Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia". International Studies Quarterly 41 (3): 475–504.
- ↑ Morgan. The Mongols. p. 5.
- ↑ Казахстаны Алматы, Зүүн Казахстан мужуудын зүүн хэсгийг оролцуулан. 14-р зууны сүүлд Зүүн Казахстан мужийн зүүн хэсгийг хянаж байсан ч зарим үед Казахын Хант Улс (1465–1847), Сибирийн ханлигт шахагдан зүүн тийш ухарч байв. Гэвч Эрчис мөрний зүүн эрэг, Зайсан нуур орчмын нутгийг байнга хяналтандаа байлгасаар байжээ. 16-р зууны эхэн үед Казахын цав толгодийн нилээд хэсгийг эзэлсэн ч удалгүй алдсан байна. Энэ үед газар нутаг нь сая гаруй км² болжээ. 16-р зууны сүүл мөн 1603 онд Хотгойдын Алтан ханы хүчтэй довтолгоонд өртөн Монголоос шахагдан гарснаар газар нутаг нь багассан ч Орост цохигдон унасан Сибирийн ханлигийн нутгийн нилээд хэсэг мөн Долоон усыг эзэлжээ. Алтан хан 1623 онд ойрадуудад алагдсан байна.
- ↑ Долоон усыг бүхэлд нь цөөн хэдэн жил захирсаны дараа Казахын ханлигт эргээд алдаж багахан хэсэг нь урьдын адил ойрадын захиргаанд үлджээ.
- ↑ "Бидия Дандарон". Archived from the original on 2016-02-06. Retrieved 2014-05-26.
- ↑ Балагатское движение
- ↑ Теократическое движение в Хоринском ведомстве Бурятии :1919–1926 гг.
- ↑ "БАЛАГАТСКОЕ ДВИЖЕНИЕ". Archived from the original on 2013-10-14. Retrieved 2014-05-26.
- ↑ Даваасамбуугийн МӨРӨН "Бүгд Найрамдах Өвөр Монгол улсын учир"
Мөн үзэх
[засварлах | кодоор засварлах]- Алтан ордны улсын хангууд
- Монгол овог аймгуудын жагсаалт
- Монгол хаад
- Монголын түүх
- Монголын түүхийн он дараалал
Зураг
[засварлах | кодоор засварлах]-
Хүннү
-
Хүннү
-
Хүннү
-
Хүннү
-
Сяньби
-
Сяньби
-
Нирун
-
Нирун улс c. 500
-
Нирун
-
Нирун, Тоба Вэй, Тугухунь, 500 он
-
Тугухунь, Умард Чжоу, Киданчууд ба Татабы, 565 AD
-
Кидан
-
Кидан
-
Кидан 1000 онд
-
ИМУ-н хамгийн их өргөжин тэлсэн үе
-
ИМУ
-
ИМУ 1207 оны үед
-
Монгол аймгууд 12-р зуун
-
ИМУ
-
ИМУ 1227 онд
-
1500 он
-
Дөрвөн Ойрад, Хотгойдын Алтан улс
-
Дөрвөн Ойрад 16-р зууны төгсгөл
-
Дөрвөн Ойрад 17-р зууны эх
-
Дөрвөн Ойрад, Монгол Улс, Өвөр Монголын хил XVI-XVII зууны эх
-
Монгол, Хятадын хил 1600 он
-
17-р зуун
-
1648 он
-
17-р зуун
-
Зүүнгар 18-р зууны эх
-
Зүүнгар
-
Зүүнгар 17-р зуунд
-
Зүүнгар 18-р зуунд
-
Зүүнгар
-
Төв Ази 16-17-р зууны 1-р хагас
-
17-р зууны төгсгөл, 18-р зууны эх
-
Төв Ази 18-р зуун
-
1720-иод он
-
Зүүнгарын хил 1750 онд (хөх шугам)
-
1716-1733 онд Зүүнгарт байсан швед офицер Ж.Ренатын зураг
-
Швед цэргийн 1725 онд хийсэн Оросын газрын зургийн хэсэгт Зүүнгарын улсыг зуржээ.
-
Гьюлам де Л'Исле-гийн (1675-1726) 1706 онд хийсэн "Тартарийн газрын зураг" дээр Зүүнгарын хилийг зуржээ. Энэ зураг АНУ-н Конгрессийн номын санд хадгалагдаж байна.
-
Олноо Өргөгдсөн Монгол Улс
-
Олноо Өргөгдсөн Монгол Улс, монгол овгуудын тархалт
-
Коростовец, Котвич нарын зураг, 1914 он.
-
Монгол Улс
-
Монгол Улс